IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA 
(KAAP DIE GOEIE HOOP PROVINSIALE AFDELING)

SAAKNOMMER:								A40/2002
DATUM:								5 DESEMBER 2003

In die saak tussen 

en
DIE STAAT								Respondent

				UITSPRAAK
CLEAVER. R:

Die appellant was as beskuldigde 2 in die Wynberg streekhof skuldig bevind aan drie klagtes, naamlik

	1.	Roof met verswarende omstandighede;
	2.	Huisbraak  met  die op set  om te  roof  en  roof met verswarende omstandighede; en
	3.	Afpersing.

Die appellant is tydens die verrigtinge deur 'n plaaslike prokureur verteenwoordig.

Op beide die roof en die huisbraak aanklagte is hy gevonnis tot 15 jaar gevangenisstraf en op die klagte van afpersing is hy gevonnis tot tien jaar gevangenisstraf. Die Hof het gelas dat tien jaar van die gevangenisstraf vir huisbraak met die vonnis op die roofklagte sou saamloop.

Hy kom nou in hoer beroep teen beide die skuldigbevindings en die vonnisse.

	Namens horn word aangevoer dat -

	1. die verhoorhof fouteer het om horn skuldig te bevind op aanklagte 1 en 2, aangesien dit neerkom op 'n verdubbeling 		van die aanklagte;

	2. die verhoorhof fouteer het deur te bevind dat die Staat bo redelike twyfel bewys het dat die appellant deelgeneem 	het aan die roof; en

Wat die vonnisse betref, word daar gesubmitteer dat die Hof fouteer het om te bevind dat die bepalings van die minimum strafwetgewing, synde die algemene Strafwysigingswet, 105 van 1997, van toepassing is;    tweedens, dat die Hof fouteer het deur nie te gelas dat die vonnisse op aanklagte 1 en 2 in hul geheel samelopend uitgedien moes word nie en, derdens, dat die Hof fouteer het om nie die baie swaar kumulatiewe effek van die vonnisse in ag te neem nie.

Die agtergrond van die gebeure wat tot die skuldigbevindings gelei het, is kortliks die volgende: Die klaer en sy vrou - dit blyk dat die persone in hulle sestigerjare was - het op 30 September 1998 per motor by hulle huis aangekom in Kenilworth.    Die klaer het daar in sy motorhuis ingery en sy vrou was besig om uit die kar uit te klim, toe hulle aangeval en oorrompel is.

Volgens die klaer was daar vier of vyf persone betrokke. Die persone was vermom en die klaer en sy vrou is vasgebind en blinddoeke is aangebring. Nadat vir die klaer gevra is vir sy sleutels, het die persone teruggekom omdat hulle nie die sleutel suksesvol kon gebruik nie. In hierdie stadium, se die klaer, is die blinddoek effens van sy gesig gelig en hy het toe vir hulle die sleutel van die kluis aangedui. Hy het egter vir die rowers, soos dit duidelik geblyk het hulle was, aangedui dat daar geen geld in die kluis was nie. Hulle is toe weg en het inderdaad bevestig dat daar nie geld was nie, maar ander van die klaer en klaagster se ander besittings is geneem.
Gedurende hierdie tyd, wat die klaer se 'n hele rukkie was, was die klaer en sy vrou nog steeds vasgebind en nog steeds met die blinddoeke oor hulle oe. Daar is toe gesprek gevoer met die rowers en veral met een van hulle wat die klaer later as beskuldigde 1 geidentifiseer het.Op die ou end is die rowers weg omdat die klaer hulle blykbaar gepaai het en onderneem het om 'n groot bedrag geld aan hulle te betaal. Dit sou hy die volgende dag doen. Dit is nie nodig om die verdere gebeure in verband met wat tussen beskuldigde 1 en die klaer gebeur het hier te herhaal nie.

Dit is ook gemene saak dat 'n bedrag van R49 000 by wyse van drie afsonderlike betalings uit die klaer se bankrekening betaal is. Dit is ook gemene saak dat die appellant vanaf 4 November, dit wil se 'n bietjie meer as 'n maand na die gebeure en kort daarna op drie geleenthede geld uit sy rekening getrek het wat in totaal R10 000 beloop het, geld wat nie aan horn behoort het nie, en duidelik vanaf die klaer afkomstig was.

	

Die volgende aspek is of die misdaad van huisbraak inderdaad bewys is. Dit is 'n geykte beginsel dat om die misdaad van huisbraak te bewys, daar bewys moet wees tot bevrediging van die Hof dat daar 'n inbraak plaasgevind het in die sin dat 'n versperring van een of ander aard wat toegang tot die huis of perseel  verhinder, verwyder is.    Sonder dit is daar geen huisbraak nie.   Soos die Staat ook tereg toegegee het, is daar
geen   direkte   getuienis   dat  'n   obstruksie   verwyder  is  om toegang tot die huis te bekom nie. Die Staat het aangevoer dat   die   streeklanddros   korrek   was   om   die   noodwendige afleiding te maak dat omdat die rowers teruggekom het vir die sleutels van die kluis wat ook aan dieselfde bos sleutels was as die sleutels vir die voordeur, die afleiding gemaak kan word dat die voordeur of gesluit of toe was. Na my mening is daar sterk aanduidings dat dit die geval was, maar ek is ook van
mening dat dit nie genoegsaam is om die misdaad van huisbraak te bewys nie. Heel waarskynlik was die huis gesluit, maar ongelukkig vir die Staat is hierdie stukkie getuienis, wat baie maklik gelei kon gewees het, nie voor die Hof geplaas nie.    In die omstandighede is ek dus van mening dat die aanklag van huisbraak met die opset om te roof en roof nie bewys is nie. Die effek hiervan, soos later sal blyk, is egter nie noemenswaardig nie.

In sy verduideliking aan die Hof, het die appellant getuig dat toe die rowers by hom gekom het, hulle hom oorrompel het en aan 'n paal agter die huis vasgemaak het. Hulle het ook sy bankkaart van hom geeis en hy het dit aan hulle verskaf.

Op 4 November, dit wil se 'n bietjie meer as 'n maand later, het hy sy bankstaat aangevra en gesien dat daar R1 1 000 in die bankrekening was. Hy het toe R3 000 getrek. Die volgende dag het hy na De Aar vertrek. Hy het R3 000 in Britstown en R4 000 in De Aar onttrek.     Hy se ook dat hy homself teegesit het toe die rowers hom oorrompel het,  en een van  hulle
blykbaar probeer slaan het.

Die landdros som sy getuienis soos volg op:

		"Mnr Cyster het 'n baie swak indruk gemaak. Hy het homself onder andere in die volgende opsigte weerspreek:
1.	In sy pleitverduideliking is gese dat die aanvallers sy bankkaarte en pin geeis het. in kruisondervraging 	het hy gese dat die aanvallers sy bankkaart in sy werksak gekry het.
2.	In hoof het hy gese dat hy geklap, geskop en met 'wapen oor sy kop geslaan is. In kruisondervraging het 	hy gese dat dit hy op sy skouer gekap was.
3.	Een oomblik het hy beweer dat sy skouer beseer is, die volgende het hy geen beserings opgedoen nie.
		4.	Hy het nie vir die polisie gese dat van sy beursie en R40 beroof is nie, omdat hy nie gedink het dat dit 				belangrik is nie. Later het hy gese dat hy eers die volgende dag besef het dat sy beursie weg is en toe 				het hy vir

inspekteur Robertson gese.
5.	Sy relaas van sy gesprekke met mnr Kay oor die betaling van sy salaris en vakansiegeld is so 	weersprekend dat 	dit belaglik is.
6.	Sy getuienis was dat nieteenstaande die hardhandige hantering hy geen beserings opgedoen het nie. As 	dit so is, maak dit sy bewering dat mnr Shub nie beserings gesien het nie, omdat hy deurmekaar was, nie 	sin nie."

Die streeklanddros het dan ook daarop gewys dat hy aanhoudend sy getuienis gefabriseer het om antwoorde te verstrek. Laastens, het die landdros bevind dat sy getuienis in die volgende opsigte onwaarskynlik is:
1.	By die hek toe hy van een aanvaller bewus was, was hy nie bereid om sy vuurwapen te gebruik nie. In die 	motorhuis, in die aangesig van verskeie bewapende aanvallers en terwyl hy hyself onbewapen is, val hy 	een van die aanvallers.
		2.	Dit maak nie sin dat hy nie sybankkaart gestop het omdat daar nie geld in sy rekening was nie, wetende 				dat 'n groot moontlikheid bestaan het dat mnr Kay geld in sy rekening sou inbetaal.
		3.    	Dit is hoogs onwaarskynlik dat die aanvallers sy 	bankrekening vanaf die 1ste Oktober sou gebruik en 				horn eers 5 Oktober sou versoek om die rekening nie te stop nie. Waarom sal hulle toelaat dat geld in sy 			rekening inbetaal word, as die moontlikheid bestaan dat die rekening te enige tyd gevries kon word."

Tot hierdie onwaarskynlike kan ek nog een byvoeg. Dit blyk uit die getuienis van die klaer dat die rowers baie angstig was om vir horn te vertel dat die sekuriteitswag wat hulle teen daardie stadium, volgens hulle sou oorrompel het, 'n gesoute karateman was. As 'n mens saam met hierdie stukkie getuienis onthou dat die appellant nooit enige getuienis gelewer het dat hy op enige manier homself deur middel van karate teen sy aanvallers teegesit het nie, is die waarskynlikheid baie sterk dat hierdie stukkie getuienis van die klaer aandui dat dit alles deel van 'n plan was om die skyn te skep dat die rowers vir die appellant oorval het, iets wat na my mening en na die landdros se mening glad nie gebeur het nie.

'n Verdere onwaarskynlikheid is dat onbekende aanvallers sal besluit om die bankkaart van 'n sekuriteitswag te gebruik vir die doeleindes van hulle afpersing.

Wat die klaer betref en die landdros se siening van sy getuienis, stem ek, na oorweging van die klaer se getuienis, saam met die landdros se opsomming. Hy se, wat ook terloops deur die verdediging toegegee is, dat die klaer te a 11 e tye kalm en met selfbeheersing getuig het. Hy het intelligensie en 'n formidabele geheue openbaar. Sy beskrywing as basis van sy identifikasie van die appellant van die stem en die taalgebruik van die appellant van die appellant van wat met horn onderhandel het, dit wil se die eerste beskuldigde, was oortuigend.  Hy het homself nie weerspreek nie en sy getuienis was ook in sekere opsigte gestaaf.

Die   landdros   het  dus  tot  die  gevolgtrekking  gekom,   met inagneming van al die versigtigheidsbeginsels betrokke by die getuienis van 'n enkelgetuie, dat die klaer se getuienis in a lle 25    opsigte aanvaar kon word. Dit, in teenstelling met die getuienis van die appellant, wat die landdros ook korrek, na my mening, verwerp het as onwaar.

Die Staat aan die ander kant het aangevoer dat vanwee die applikant se betrokkenheid by die aanval en vanwee die feit dat hy deel was van die groep wat by was toe die klaer onderneem het om bedrae te betaal en vanwee die feit dat hy daarna homself aktief geassosieer het met die misdaad van afpersing deur sy bankrekening beskikbaar te stel vir die inbetaling   van   die   geld,   hy   as   mededader   en   ook   as medepligtige beskou moet word.

	
		'"n Medepligtige vereenselwig horn bewustelik met die  pleging 	van die misdaad deur die dader of mededaders 			deurdat hy bewustelik behulpsaam is by die  pleging  van die misdaad of deurdat  hy bewustelik die dader of 			mededaders die geleentheid, die middele of die inligting verskaf wat die pleging van die misdaad bevorder."

Na my mening is daar genoegsame getuienis om aan hierdie toets te voldoen in die lig van die aktiewe metode waarmee die appellant homself geassosieer het met die misdaad deur die beskikbaarstelling van sy bankrekening.

			"One of those specific rights is 'to be informed of the charge with sufficient detail to answer it'. What the 			ability to 'answer' a charge encompasses this case does not require us to determine. But under the 				constitutional dispensation it can certainly be no less desirable than under the common law that the facts 			the State intends to prove to increase sentencing jurisdiction under the 1997 statute should be clearly 				set out in the charge-sheet."

In hierdie geval is die feite duidelik uiteengesit in die klagstaat want die beskuldigde is gese dat die Staat sou beweer dat verswarende omstandighede soos omskryf in die Strafproseswet aanwesig was by die misdade. Derhalwe is ek van mening, in die lig daarvan dit asook die manier waarop die saak deur die appellant se regsverteenwoordig hanteer is, dat hy wel 'n regverdige verhoor gehad het.

Laastens moet 'n mens ook in gedagte hou dat die streeklanddros in elk geval 'n vonnis van 15 jaar gevangenisstraf kon ople sonder om die minimum vonnis wetgewing te gebruik. Ek is dus tevrede dat die submissie wat in effek daarop neerkom dat die appellant nie 'n regverdige verhoor gehad het nie kan slaag nie.

In die omstandighede slaag die appel ten dele met die volgende resultaat:

	1.     Die   skuldigbevinding   en   vonnis   op   aanklag 1,naamlik, roof   met  verswarende  omstandighede word 			bekragtig, dit wil se die vonnis van vyftien (15) jaar gevangenisstraf word 	bekragtig.
	2.	Die   skuldigbevinding   en   vonnis   op   aanklag   2, naamlik, huisbraak met die opset om te roof 				en roof word tersyde gestel.

3.	Die skuldigbevinding op aanklag 6, naamlik afpersing, word 	bekragtig.
4.	Die vonnis op aanklag 6 word tersyde gestel en vervang met 'n 	vonnis van ses (6) jaar gevangenisstraf.
5.	Dit word gelas dat drie (3) jaar van die vonnis op aanklag 6 met die vonnis op aanklag 1 sal saamloop.
Die effektiewe vonnis is dus agtien (18) jaar gevangenisstraf.

Die streeklanddros se bevinding dat die appellant nie geskik is om 'n vuurwapen te hanteer nie en dat die appellant onbevoeg geag word om 'n vuurwapen te besit bly van krag.

Die vonnisse in hierdie uitspraak genoem sal terugwerkend wees tot die datum van die vonnisse wat deur die streeklanddros opgele is, dit wil se 10 April 2000.