IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(KAAP DIE GOEIE HOOP PROVINSIALE AFDELING)

Saaknommer: SS 190/06

In die saak tussen:

DIE STAAT

en

FREDERIK BAREND VAN DER VYVER

UITSPRAAK: 29 NOVEMBER 2007 

VAN ZYL R:

INLEIDING

[1]	Die beskuldigde word daarvan aangekla dat hy op 16 Maart 2005 sy vriendin, Inge Lotz, in haar woonstel, bekend as Shiraz 21, Klein Welgevonden, Cloetesville, Distrik Stellenbosch, vermoor het. Die staat beweer dat hy haar met ‘n onbekende stomp voorwerp en/of ‘n ornamentele hamer-botteloopmaker teen haar kop geslaan het en met 'n skerp voorwerp verskeie steekwonde in haar bors en nek toegedien het. In sy pleitverduideliking ontken die beskuldigde skuld vir sover hy in die relevante stadium by sy werksplek te Ou Mutual, Pinelands, in die Kaap was en dus nie die moord kon gepleeg het nie. Sy verweer is dus een van alibi.
[2]	Die staat is deur Adv C J Teunissen en Adv C van der Vijver verteenwoordig. Die beskuldigde is verteenwoordig deur Adv P J de Bruyn SC, wat aanvanklik deur Adv T N Price en Adv B J Pienaar bygestaan is, maar daarna alleen opgetree het tot op betoogstadium. Ná sluiting van die verdedigingsaak en voordat Adv de Bruyn sy betoog voltooi het, het Adv H P Viljoen SC by die verdedigingspan aangesluit en suksesvol aansoek gedoen om die heropening van die verdedigingsaak. Daarna het hy as Adv de Bruyn se leier opgetree tot en met die voltooing van die saak. Die hof wens sy opregte dank teenoor die regspanne aan beide kante te betuig vir die uiters bekwame wyse waarop hulle hul van hul onderskeie take gekwyt het. Dit was ‘n lang, uitmergelende en emosie-belaaide saak wat die rolspelers tot die uiterste beproef het.  
[3]	Oor ‘n tydperk van etlike maande, met tussenposes, het die staat 'n groot aantal getuies geroep en ‘n aansienlike hoeveelheid bewysstukke voorgelê. Na sluiting van die staat se saak het Adv de Bruyn namens die beskuldigde ‘n aansoek om ontslag ingevolge die bepalings van artikel 174 van die Strafproseswet 51 van 1977 gebring. Die aansoek is van die hand gewys. Daarna het Adv de Bruyn aan die hof te kenne gegee dat hy besluit het om nie die beskuldigde as getuie namens die verdediging te roep nie. Hy het egter die getuienis van 'n aantal deskundige getuies, asook twee getuies ten opsigte van die alibi deur die beskuldigde opgewerp, aangebied voordat hy die saak vir die verdediging gesluit het. Nadat verlof, soos voormeld, aan die verdediging verleen is om sy saak te heropen, het die beskuldigde wel getuienis gelewer, waarna die verdedigingsaak finaal gesluit is. 
[4]	Soos te verwagte het sowel die staat as die verdediging volledig betoog gelewer ten opsigte van wat in die verhoor as die kerngeskilpunte uitgekristalliseer het. Dit was, naamlik, die oorkoepelende dispuut met betrekking tot die beskuldigde se alibi verweer en, in aansluiting daarby, die bloedmerk op die vloer van die oorledene se gastebadkamer, die moontlikheid dat die beskuldigde se ornamentele hamer as moordwapen gebruik is en die vingerafdruk op ‘n DVD houer wat in die oorledene se woonstel aangetref is. Om 'n motief vir die moord aan die beskuldigde se deur te lê het die staat sterk gesteun op die aard en inhoud van 'n brief wat die oorledene enkele ure voor haar dood aan die beskuldigde oorhandig het. Daar is ook in die algemeen gesteun op die beskuldigde se gedrag voor en na die oorledene se dood. In wat volg bespreek ek elk van hierdie geskilpunte. 
[5]	Die verdediging het op sy beurt die bewerings teen die beskuldigde verwerp en aan die hand gedoen dat daar geen motief vir die moord by die beskuldigde gevind kon word nie. Daar is ook besware geopper oor die regverdigheid van die verhoor vir sover sekere van die staatsgetuies na bewering op ‘n oneerlike en bedrieglike wyse getuienis teen en ten nadele van die beskuldigde òf gefabriseer òf gemanipuleer het.  
[6]	Vir doeleindes van hierdie uitspraak sal dit gerieflik wees om die relevante getuienis in samehang met die voormelde geskilpunte in behandeling te neem. In hierdie verband moet dit in gedagte gehou word dat die staat se saak volkome berus op omstandigheidsgetuienis. Vir sover dit nodig mag wees, sal daar later na die toepaslike regsbeginsels verwys word met die oog op bepaling van die relatiewe waarde van sodanige getuienis. 

AGTERGROND  
[7]	Die beskuldigde se alibi verweer, wat uitvoerig in sy pleitverduideliking en getuienis uiteengesit is, moet gelees word teen die agtergrond dat hy en die oorledene vanaf begin 2001, toe hulle as eerste-jaar studente vir die graadkursus B.Com (Aktuariële Wetenskap) aan die Universiteit van Stellenbosch ingeskryf het,  klasmaats was. Daarna het die beskuldigde, gedurende 2004, 'n honneursgraad in aktuariële wetenskap behaal. Die oorledene het, op haar beurt, 'n honneursgraad in wiskundige statistiek voltooi. Aan die begin van 2005 het die beskuldigde by Ou Mutual, van wie hy 'n studiebeurs gehad het, begin werk, terwyl die oorledene voltyds met 'n meestersgraad in wiskundige statistiek aan die Universiteit van Stellenbosch voortgegaan het. Sy het terselfdertyd as junior dosent tutoriaal- of groepsklasse vir derde-jaar studente by die Universiteit aangebied.  
[8]	Op sosiale gebied het die oorledene, gedurende haar voorgraadse jare, deel geword van 'n betreklik uitgebreide vriendekring, bestaande merendeels uit klasmaats. Dit het ingesluit Marius Botha, wat ten tye van die oorledene se dood 'n woonstel in Anfield Village, 'n woonstelkompleks in Pinelands, met die beskuldigde gedeel het, en Wimpie Boshoff, wat saam met die oorledene op hoërskool was en as haar beste vriend en vertroueling beskryf is. Volgens Wimpie was sy vanaf haar eerste jaar op universiteit baie gewild onder die klasmaats. Marius Botha en heelwat van hulle ander vriende was glo op haar verlief. Marius het juis aan haar gedigte en "'n meterlange brief" geskryf. Vanaf 2003 het sy houding teenoor haar egter verander aangesien hy toe met 'n ander persoon 'n verhouding gehad het. Toe die oorledene met die beskuldigde 'n verhouding aangeknoop het, het Marius glo aan haar gesê dat sy moet besef dat hulle vriendskap nie meer dieselfde sou kon wees nie. Benewens Marius het Wimpie in hierdie verband ook verwys na Braam Kruger, met wie die oorledene in 'n stadium 'n lang verhouding gehad het, en Jean Minnaar, wat 'n woonstel, ook in Anfield Village, met Braam Kruger gedeel het. Ook Jean het, volgens Wimpie, van die oorledene gehou.  
[9]	Die beskuldigde was aanvanklik nie deel van hierdie vriendekring nie, maar vanaf 2004 het hy meer betrokke daarby geraak toe hy en die oorledene mekaar beter leer ken het. Gedurende 2004 het hulle verhouding gaandeweg ontwikkel in iets meer as net vriendskap. Mev Lotz se herinnering aan hulle eerste afspraak was toe hy haar, die dag na Wimpie se een-en-twintigste verjaardag op 28 April 2004, fliek toe geneem het. Hy het van toe af gereeld oor naweke by hulle aan huis besoek afgelê en soms op Saterdagaande daar oorgeslaap. Op 25 November 2004 het hulle begin vas uitgaan.
[10]	Gedurende die loop van die verhoor is daar heelwat aandag bestee aan die beskuldigde se lidmaatskap van His People kerk in Stellenbosch wat baie gewild by die studente was. Die oorledene en haar ouers was in die betrokke stadium lidmate van die N G Gemeente Welgemoed. Hulle het gereeld kerkdienste in die gemeente bygewoon en die oorledene het dikwels as sangeres daar opgetree, soos sy ook die Sondagoggend voor haar dood, naamlik 13 Maart 2005, gedoen het. Die beskuldigde het juis daardie naweek (12 tot 13 Maart 2005) by hulle aan huis oorgebly en het die Sondagoggend saam met die oorledene en Mev Lotz die diens, waarin die oorledene opgetree het, bygewoon.  
[11]	Kort voordat hulle daardie middag om ongeveer 17:00 na hulle onderskeie wonings sou vertrek, het Mev Lotz gehoor dat die beskuldigde die oorledene vra of sy die aand saam met hom na His People kerk sou gaan. Haar antwoord was dat sy die oggend in die kerk was en nie daardie aand kerk toe wou gaan nie. Sy het bygevoeg: "In fact, ek gaan nie weer na daardie kerk toe nie". Die beskuldigde het ontevrede gelyk, maar het skynbaar nie daarop gereageer nie. In antwoord op 'n vraag deur Adv de Bruyn het Mev Lotz aangedui dat sy bewus was van die kere wat die oorledene saam met die beskuldigde op Sondagaande na His People kerk gegaan het. Sy was ook daarvan bewus dat sy by twee geleenthede 'n selgroep van die kerk bygewoon het. Toe dit aan haar gestel is dat die beskuldigde ontken dat sy "in fact" nie meer na daardie kerk toe gaan nie, het Mev Lotz geantwoord dat sy dit baie duidelik gehoor het. Die oorledene het juis, volgens haar, "haar nek langer gemaak en gesê, 'in fact'".
[12]	In sy getuienis het die beskuldigde ontken dat daar soiets gebeur het. Volgens hom het hy en die oorledene juis vroeër die dag saam besluit dat hulle nie die aand weer kerk toe sou gaan nie aangesien hulle die oggend reeds in die kerk was. Oor His People kerk as sodanig het hy getuig dat Marius Botha, wat 'n lid van die kerk was, hom gedurende die tweede helfte van hulle tweede jaar op universiteit (2002) genooi het om daarheen te gaan. In daardie stadium het heelwat van hulle vriende en ander studente die kerk bygewoon. Toe hy by hulle ingeskakel het, het hy die dienste baie geniet en al hoe meer by die kerk betrokke geraak, byvoorbeeld by selgroep byeenkomste wat gedurende die week gehou is. Wat hom beïndruk het van die kerk was die sosiale werk en uitreik-werk wat hulle gedoen het. Hy het in sy vierde jaar (2004) self 'n gemeenskapsprojek begin met vyf-en-dertig studente wat 'n winterskool by Jamestown, in die Stellenbosch distrik, aangebied het. 
[13]	Die oorledene het gesien hoe gelukkig hierdie projek hom gemaak het en hy het haar meegedeel wat sy planne vir die winterskool was. Dit was in daardie stadium 'n groot deel van sy lewe en sy het, volgens hom, deel daarvan geword. Sy het hom toe gevra of sy saam met hom na die kerk kon gaan en het van daardie tyd af gereeld saam met hom dienste op Sondagaande bygewoon. Sy het in Februarie 2005 uit haar eie uit by 'n selgroep, oftewel bybelstudiegroep, van die kerk betrokke geraak en was juis die dag voor haar dood (15 Maart 2005) met ene Sylvia Strauss, 'n "senior persoon" in die kerk, in aanraking.
[14]	Marius Botha het in hierdie verband getuig dat hy reeds in sy eerste jaar (2001) by His People (tans bekend as Every Nation) kerk aangesluit het en tot aan die einde van 2004 'n lid daarvan gebly het. Hy en die beskuldigde het vanaf hulle eerste jaar op universiteit (2001) met mekaar bevriend geraak het. Vanaf hulle tweede jaar (2002) het hulle "redelik baie goeie vriende" geword en teen hulle derde en vierde jaar (2003-2004) was hulle beste vriende. Marius het ook 'n beurs by Ou Mutual gehad en hulle het saam daar begin werk - hy vanaf November 2004 en die beskuldigde vanaf begin 2005. Die beskuldigde het hom toe genooi om sy woonstel in Anfield Village met hom te deel. Vanaf einde Januarie of begin Februarie 2005 was hulle dus woonstelmaats. Hulle het dan ook saam dikwels oor naweke by die Lotz woning in Welgemoed gekuier.
[15]	In hierdie verband het Marius niks gesê van sy eie gevoel teenoor die oorledene nie en Wimpie se getuienis, dat hy ook op haar verlief sou wees, is nie aan hom gestel nie. Volgens Marius het die beskuldigde hom baie uitgevra oor die oorledene voordat hy met haar begin vas uitgaan het. Hy wou onder andere weet van haar vorige verhoudings. Voordat hulle begin vas uitgaan, het sowel die beskuldigde as die oorledene hom genader vir sy mening oor 'n moontlike verhouding tussen hulle. Hy het aanvanklik gedink dat dit nie 'n goeie idee is nie, veral omdat die oorledene by geleentheid aan hom gesê het dat sy nie graag in 'n vaste verhouding betrokke wou wees nie. As hulle egter wel tot so 'n besluit sou oorgaan, sou hy hulle daarin ondersteun. Interessant genoeg, nadat hulle wel besluit het om vas uit te gaan, het die beskuldigde hom nie meer oor die verhouding in sy vertroue geneem nie. 
[16]	Met verwysing na 'n persberig dat hy (Marius) 'n vloek oor die oorledene en beskuldigde sou uitgespreek het, het Marius getuig dat dit voortgespruit het uit die invul van 'n bybelstudiegids tydens 'n naweek seminaar van His People kerk ('n sogenaamde "victory weekend") aan die begin van 2005. Die seminaar het gefokus op die emosionele en fisiese genesing van Christene en die bybelstudiegids was 'n joernaal waarin die deelnemers persoonlike aantekeninge gemaak het gedurende die loop van die kursus wat aangebied is. Een van die onderwerpe wat behandel is, was verskillende vorms van vervloeking ("curses"). In die afdeling oor gesproke vervloekinge ("spoken curses") het hy 'n aantekening gemaak ingevolge waarvan hy vergiffenis gevra het vir die "curses" wat hy oor die beskuldigde en oorledene uitgespreek het. Dit het verwys na negatiewe opmerkings wat hy oor hulle gemaak het, byvoorbeeld die feit dat hy geskinder het oor hulle verhouding en genoem het dat dit nie 'n goeie idee was nie. Hy het juis sulke opmerkings tydens 'n gesprek met Sylvia Strauss voormeld gemaak.
[17]	Die beskuldigde het ook by Wimpie Boshoff raad gevra oor sy verhouding met die oorledene. Omdat Wimpie haar so goed geken het, het hy hom versoek om hom in te lig oor foute wat hy in die verhouding mag maak en oor hoe hy die verhouding moet aanpak. Hy was bewus daarvan dat sy baie vorige verhoudings gehad het en het teenoor Wimpie opgemerk dat hy wou hê dat sy eers oor haar vorige verhoudings moet kom voordat hy sou begin om aan 'n verhouding met haar te bou.          
[18]	Toe die oorledene gedurende Februarie 2005 in haar nuwe woonstel ingetrek het, het die beskuldigde gereeld Dinsdagaande daar oorgeslaap aangesien hy die volgende oggend om 08:00 by die Universiteit klas gehad het. Hy het dit ook gedoen op Dinsdagaand 15 Maart 2005, toe hy om ongeveer 18:45 met sy wit Opel Corsa bakkie, met registrasienommer CMK 623 EC, daar opgedaag het. Oor die gebeure die aand en die volgende oggend het hy volledig getuig. Volgens hom het hy gedurende die aand sy broer Dawie, wat twee jaar ouer was as hy, gebel om hom geluk te wens met die nuus dat sy skoonsuster haar eersteling verwag. Dawie was skynbaar enigsins kil teenoor hom en dit het hom ontstel, veral in die lig daarvan dat sy verhouding met Dawie en sy oudste broer, Alfons, wat vier jaar sy senior was, in daardie stadium nie baie goed was nie. Hy het dit aan die oorledene genoem, maar wou dit nie verder met haar bespreek nie. Gevolglik was dit enigsins stiller as gewoonlik tussen hulle. Omdat hy nie lekker gevoel het nie en moeg was, het hy toe vroeg gaan slaap. 
[19]	Die volgende oggend, synde Woensdag 16 Maart 2005, was hy skynbaar steeds stil en, toe die oorledene hom vra wat fout is, het hy geantwoord dat daar niks fout is nie. Dit het haar ongelukkig gemaak aangesien sy oënskynlik die beskuldigde se optrede gewyt het aan iets wat sy gedoen of gesê het. Sy het inderdaad die beskuldigde se liefde vir haar bevraagteken en wou by hom weet of hy nog seker is oor hulle verhouding. Hy het haar verseker dat hy nog baie lief vir haar is en het haar verkwalik dat sy by haarself die fout gesoek het. Sy het hartseer geword en begin huilerig raak, wat weer by hom die indruk geskep het dat iets haar gepla het. Hy het, op sy beurt, vir haar gevra of sý oor hulle verhouding seker is. Sy het hom dadelik verseker dat sy vir hom lief is, maar was steeds ontsteld. Hy het haar probeer troos en het haar gevra om aan hom 'n e-pos te stuur oor die dinge wat haar pla. 
[20]	Nadat hy haar gedruk en gesoen het en weer eens van sy liefde verseker het, het die beskuldigde om ongeveer 07:45 van die oorledene se woonstel vertrek om 'n lesing aan die Universiteit van Stellenbosch by te woon. 'n Rukkie later, om 08:08, het sy aan hom op sy selfoon 'n SMS boodskap gestuur. Daarin het sy gevra: "Laat weet asb as jou klas klaar is - wil gou vir jou iets kom gee. Al my liefde … x". Hy het om 08:43 hierop geantwoord: "Ek gaan so 10:15 moet ry want ek moet 11uur by die kantoor wees. Sal jou mc as ek uit kom. Lde F". Hy het dit opgevolg met 'n verdere SMS om 09:40: "Dit lyk asof ons vroer gaan klaar maak. Kan ek jou miskien 10uur al kry of is dit te vroeg vir jou? Lde F".  Ná die lesing, om ongeveer 10.00, het die oorledene hom toe buite die lesinglokaal ontmoet en aan hom 'n handgeskrewe brief in 'n koevert gegee. Sy het hom gevra om dit nie te laat rondlê of in ander se hande te laat beland nie aangesien dit persoonlik en privaat is. Sy het toe saam met hom na sy bakkie gestap en van hom afskeid geneem. 
[21]	Die beskuldigde is daarna, om ongeveer 10.15, na Merriman Furnishers in Stellenbosch, waar hy 'n kombuiskas namens Jean Minnaar voormeld betaal en in ontvangs geneem het. Jean het vroeër vir hom laat weet dat die prys van die kassie R500,00 was en met die oog daarop het die beskuldigde tydens die lesingpouse sodanige bedrag by ‘n outomatiese bankteller in die Neelsie Studentesentrum onttrek. In hierdie verband het Mnr J N Swart, wat toe by Merriman Furnishers gewerk het, getuig dat die beskuldigde en 'n tweede persoon twee keer op die betrokke dag daar was, naamlik kort na 10:00 die oggend en toe weer "redelik" ná 12:00 die middag. Die betroubaarheid van hierdie getuienis is te bevraagteken en spruit waarskynlik voort uit 'n verwarde herinnering, aan Mnr Swart se kant, van die gebeure met betrekking tot die aankoop van die kas. Dit strook hoegenaamd nie met bewese feite nie en behoef geen verdere oorweging nie. 
[22]	Intussen het die oorledene om ongeveer 09:15 Mev Lotz gebel om vir haar hondjie op sy verjaardag geluk te sing. Sy was vrolik en het nie vertel wat tussen haar en die beskuldigde die oggend plaasgevind het nie. Sy het wel aangedui dat sy haastig was om by die Universiteit iets aan hom af te gee voordat hy werk toe gaan. Mev Lotz het aanvaar dat dit 'n briefie is aangesien sy graag briefies aan mense gegee het. Die oorledene het vervolgens by die Universiteit 'n tutoriaalklas gaan aanbied, waarna sy om 11:50 aan die beskuldigde die volgende SMS gestuur het: "Hi! Die klas was nie so bad nie J Die girl wat my so geskel het was ook daar!! Lief vir jou skat en lekker dag xx". Die meisie wat glo op die oorledene "geskel" het was, volgens die beskuldigde, een van die studente in haar tutoriaalklas wat die een of ander probleem met haar gehad het betreffende die manier waarop sy die klas aangebied het of op 'n vraag geantwoord het. 
[23]	Die oorledene het toe, om ongeveer 12:00, saam met Wimpie Boshoff by Papa's Bistro Restaurant in die Neelsie middagete gaan eet. Volgens Wimpie, wat besig was met 'n meestersgraad in ekonomie, het hulle gereeld, om en by elke twee weke, saamgeëet. Op hierdie besondere dag, het hy getuig, het die oorledene aan hom gesê dat sy dink dis verby tussen haar en die beskuldigde. Hy het hierdie mededeling probeer afmaak omdat sy dikwels in die verlede oordryf het toe sy oor ander verhoudings soortgelyke aankondigings gemaak het. Sy het egter aangegaan en vertel dat sy en die beskuldigde die oggend "'n helse fight" gehad het waarna hy die woonstel verlaat het. Wimpie het steeds nie gedink dat dit ernstig is nie en het gesê dat sy nie met die beskuldigde moet "baklei" nie omdat hulle goed by mekaar pas: hy het trouens hulle verhouding as "perfek" beskryf. Haar reaksie hierop was dat sy graag aan die einde van die jaar aan die beskuldigde verloof wou raak. Sy het bygevoeg dat sy ná sy klas 'n brief na hom geneem het en wel omdat hy, na afloop van die "onderonsie", aan die hand gedoen het dat sy baie mooi moes dink of sy met die verhouding wou voortgaan. Nadat sy die brief aan hom oorhandig het, het hy aangedui dat hy van sy kant weer daaroor sou dink.  
[24]	Na haar ete met Wimpie het die oorledene om 13:10 'n SMS van die beskuldigde ontvang in antwoord op haar SMS aan hom van 11:50. Dit was vanaf sy werksrekenaar versend en het aldus gelui: "Hi, ek is bly klas was lekker en hoop jy het darem lekker met W ook gekuier? Ek het gou oor mid ete jou brief gelees. Baie dankie. Ek sal vanaand weer rustig daarna kyk. Ek waardeer dit. Hoop jy het ook baie lekker middag verder. Lief vir jou skat F xx". Sy het om 13:36 hierop geantwoord: "Lekker gekuier met W! Teels klaar gelê. Mis jou al klaar …xx". Sy was skynbaar toe reeds terug in haar woonstel, soos getuig deur Mev Lotz wat om ongeveer 13:20 van haar 'n oproep ontvang het. Sy het haar juis gehoor praat met iemand wat twee beskadigde vloerteels op haar woonstel se balkon vervang het. Sy het haar gehoor die persoon bedank en die veiligheidshek sluit nadat hy die woonstel verlaat het. In die verdere gesprek, wat ongeveer vyftien minute geduur het, het die oorledene aangedui dat sy tot 17:00 gaan rus aangesien sy moeg was na haar tutoriaalklas.  
[25]	Die oorledene se verdere bewegings gedurende die vroeë namiddag blyk uit strokies wat daarop dui dat sy in die Simonsrust Winkelsentrum inkopies gaan doen het. Eers het sy, om 14:55, by Steers Fast Foods 'n kaasburger gekoop, waarna sy om 15:00 by die Stellenbosch Superspar 'n "Shape" tydskrif en 'n "Bioplus" drankie gekoop het. Sy is toe na The Video Place waar sy, om 15:07, ‘n DVD, naamlik “The Stepford Wives”, uitgeneem het. Daarvanaf het sy skynbaar na haar woonstel teruggekeer, gemaklike klere aangetrek en die kaasburger en drankie geniet. Sy het haar intussen op die rusbank voor die televisiestel tuisgemaak om die tydskrif te lees en die DVD te kyk. Sy het klaarblyklik eers die DVD uit sy houer gehaal en in die DVD speler ingesit. Die leë DVD houer het, langs 'n leë gebruikte glas, op 'n hopie tydskrifte op die tafeltjie langs die rusbank oopgelê toe haar liggaam ontdek is.  
[26]	Dit is gemenesaak dat geen waardevolle artikels, soos haar skootrekenaar, selfoon, beursie of motorsleutels, uit die oorledene se woonstel verwyder is nie. Slegs die afstandbeheer toestel vir die buitehek en 'n skilmes uit 'n kombuislaai was vermis. Daar was geen tekens van enige gedwonge toegang tot die woonstel nie. Dit wil dus voorkom dat sy vir die aanvaller, wat oënskynlik ‘n bekende was, die buitehek en ook die sekuriteitshek en deur tot haar woonstel moes oopgemaak het. Sy het toe skynbaar na die rusbank teruggekeer en met haar tydskrif en die DVD voortgegaan terwyl sy op die besoeker gewag het. Omdat sy baie gesteld was op sekuriteit, soos blyk uit die getuienis van Mev Lotz, Wimpie Boshoff en die beskuldigde, is dit hoogs onwaarskynlik dat sy vir 'n vreemdeling sou oopgesluit het.
[27]	Die besoeker het toe, op die oog af, sonder enige waarskuwing haar skuins van agter begin aanval terwyl sy ontspanne en niksvermoedend op die rusbank gesit-lê het. Die aard van die wonde wat sy opgedoen het, dui op 'n verwoede en onbeheerste aanval wat vir haar totaal onverwags moes gewees het en waarteen sy geen weerstand kon bied nie. Die geweldadigheid van die aanval getuig van onbegryplike wreedheid teen 'n weerlose jong vrou.  
[28]	Volgens die verslag van Dr R A Adendorff, die distriksgeneesheer wat op 18 Maart 2005 om 08:30 'n regsgeneeskundige nadoodse ondersoek op die oorledene uitgevoer het, was haar kop "pap as gevolg van stompgeweld" en was daar 'n groot aantal steekwonde aan haar nek en bors. Die stompgeweld het verskeie ingedrewe skedel frakture, 'n skedelbasis fraktuur asook meerdere skeurwonde en laserasies veroorsaak. Dit het met 'n fraktuur van die neusbrug en erge kneusings oor die hele kop gepaardgegaan. Die skerpgeweld het weer tot sewentien steekwonde in die nek en toraks aanleiding gegee, minstens vyf waarvan tot in die linker long gedring het en dit laat kollabeer het. Dit het 'n gapende wond in die linker toraks gelaat en die tweede, derde en vierde ribspasies oopgekloof. Die derde en vierde ribbes is inderdaad mors-af gesny as gevolg van die geweld wat toegepas is.  
[29]	Die aard van die wonde deur stompgeweld veroorsaak het, volgens Dr Adendorff, gedui op groot geweld, veral wat betref die skedelbasis fraktuur. Voorts kon dit toegeskryf word aan die gebruikmaking van meer as een voorwerp, een waarvan moontlik 'n hamer sou kon wees. Die breuk van die neusbrug en die kneusing om die regter oog het weer gelyk asof dit deur 'n vuishou veroorsaak is. Die skerpgeweld was egter aanduidend van 'n skerp voorwerp soos 'n mes eerder as 'n skêr. Dr Adendorff was die mening toegedaan dat die oorledene slegs vir die eerste paar houe teen haar kop nog geleef het. Toe die eerste hou haar van agter tref, het sy waarskynlik probeer terugkyk om haar aanvaller te sien. Sy het terselfdertyd probeer om verdere houe te keer, soos blyk uit die fraktuur, skeurwonde en kneusings aan haar regter wysvinger en die twee skeurwonde aan die basis van haar regter duim. Kort daarna moes sy egter haar bewussyn verloor het. Teen die tyd dat die skerpgeweld toegepas is, was sy reeds dood. Die geweldige hoeveelheid bloed aan haar kop en aan die boonste deel van haar liggaam was dus hoofsaaklik te wyte aan die skedelwonde. 

DIE BESKULDIGDE SE ALIBI  
[30]	Ek kom nou terug by die beskuldigde se weergawe van sy bewegings vanaf die tyd toe hy die voormelde transaksie by Merriman Furnishers afgehandel het. Nadat hy die kombuiskas in sy bakkie opgelaai het, het hy, om ongeveer 10.30, vertrek na sy werksplek by Ou Mutual in Mutualpark, Pinelands, Kaapstad. Daar het hy sy voertuig geparkeer in die "Policy Files" se eerste parkeerdek. Volgens die elektroniese rekord van die draaihek waardeur hy met sy toegangskaart tot die gebou toegang gekry het, het hy om 11.08 die gebou binnegegaan. Dit is bevestig deur 'n video opname van 'n sekuriteitskamera wat om 11.09 sy aankoms in die gebou gefotografeer het. 
[31]	Oor die sekuriteitsisteem wat in die relevante stadium by Mutual Park in plek was, het Mnr H J Louw, die bedryfsbestuurder van sekuriteitsdienste, 'n volledige uiteensetting gegee met verwysing na vloerplanne, video opnames en elektroniese toerusting. Die kern van sy getuienis was dat elke werknemer 'n unieke, of persoonlike, toegangskaart tot die gebou gehad het. Daarop het sy of haar foto, personeelnommer en identiteitsnommer verskyn. Wanneer die kaart by enige toegangsdraaihek gebruik sou word, sou die besonderhede daarop verskyn op 'n rekenaarskerm wat deur 'n sekuriteitsbeampte gemonitor word. 'n Deurlopende rekord van elke sodanige gebruik word op 'n sentrale data basis gehou. By elke toegang is daar ook CCTV kameras wat alle bewegings in die omgewing van die toegang fotografeer. Die opnames word dan vir 'n tydperk van drie maande gestoor. In die onderhawige geval was al die tersaaklike draaihekrekords en video opnames nog steeds beskikbaar, en dele daarvan is aan die hof tentoongestel.
[32]	Hoewel die sisteem oor die algemeen effektief blyk te gewees het, het Mnr Louw toegegee dat dit nie volmaak was nie en dat daar wel gebreke daarin voorgekom het. Die vernaamste hiervan was die menslike element, vir sover dit die taak van die sekuriteitsbeampte was om visueel vas te stel of die persoon wat die toegangskaart gebruik 'n geldige of wettige kaarthouer is. As sy aandag afgetrek was sou dit, byvoorbeeld, moontlik wees dat iemand deur 'n draaihek kon gaan, of onder die draaihek kon deurglip, sonder dat sy of haar identiteit gemonitor word. In so 'n geval sou daar ook moontlik van 'n ander persoon se kaart gebruik gemaak kon word sonder dat die beampte dit agterkom. Dit sou ook kon gebeur dat twee persone met een kaart toegang kon verkry bloot deur dit twee keer deur die gleuf te trek ("double-badging"). 'n Deeglike studie van die relevante rekords en opnames in die onderhawige geval het egter geen sodanige onreëlmatighede blootgestel nie. Aan die ander kant was dit oor die algemeen aan die personeel en bestuur bekend dat dit soms maklik was om die gebou in of uit te gaan sonder om gewaar te word.           
[33]	By sy werksplek het die beskuldigde aangesluit by 'n sogenaamde "GAP Analysis" werksessie wat gehou is in die "Smooth Room" by die "Employee Benefits Investment Services" (EBIS) afdeling op die sewende vloer van die Ou Mutual gebou. Hy het die vorige middag, op 15 Maart 2005, 'n "power point" aanbieding gedoen vir die voordeel van 'n aantal Amerikaanse sisteem ontwikkelaars wat hulle maatskappy, Sungard, se sagteware stelsel aan Ou Mutual wou verkoop. Die doel van die aanbieding was om te demonstreer hoe die bestaande produkte van Ou Mutual, meer spesifiek hulle "gewaarborgde fonds" ("guaranteed fund"), gewerk het. Na sy aankoms die oggend van 16 Maart 2005 was daar 'n in-diepte bespreking van die aanbieding waaraan hy aktief deelgeneem het. Hy kon egter nie onthou of hy weer sekere skyfies by wyse van 'n beknopte samevatting ("recap") vertoon het nie. Wat hy wel onthou het, was dat die bespreking tot ongeveer 17.00 aangehou het en dat hy in geen stadium tydens die duur daarvan die perseel verlaat het nie.
[34]	Uit die beskuldigde se selfoonrekord blyk dit dat hy om 14:13 'n SMS van 'n onbekende nommer ontvang het en om 14:52 'n stemboodskap ("voicemail") op sy selfoon van Jean Minnaar ontvang het. Dit was voorafgegaan deur 'n verlore oproep ("missed call") van Jean om 14:51 wat hy nie kon beantwoord nie omdat hy in die werksessie was. Om 15:29 het hy tydens 'n teepouse die gemelde stemboodskap onttrek deur 121 op Vodacom te skakel. Dit is opgevolg deur 'n SMS wat hy om 16:20 van 'n onbekende nommer ontvang het. Volgens die selfoonuitstipping het hierdie aktiwiteit in die geheel by sy werksplek plaasgevind. 
[35]	Die beskuldigde het eers teen ongeveer 17:10 na sy eie werkstasie in die gebou teruggekeer het, alwaar hy om 17:14 by sy werksrekenaar ingeskakel het. Hy het ten aanvang 'n e-pos boodskap aan 'n senior kollega, Trevor Pascoe, gestuur in verband met sy bywoning van 'n vergadering, en daarna een aan Jasmine Carelse van Sanlam ten opsigte van 'n werkverwante aangeleentheid. Om 17:33 het hy sy rekenaar afgeskakel. In hierdie verband het 'n kollega, Mnr S de W van der Spuy, bevestig dat hy tussen 17:00 en 18:00 by sy werkstasie aanwesig was. Hy het inderdaad met hom 'n gesprek aangeknoop. In antwoord op 'n vraag of die beskuldigde enigsins gespanne voorgekom het, het hy getuig dat hy normaal en op sy gemak was. 
[36]	In hierdie stadium kan daarop gewys word dat die staat sterk gesteun het op die feit dat daar tussen 15:29 en 17:14 geen aktiwiteit deur die beskuldigde op sy selfoon of rekenaar geïnisieer is nie. Dit is aan die hand gedoen dat hy juis in dié tyd ongesiens uit sy werksplek kon wegkom, met sy bakkie na die oorledene se woonstel kon ry, die moord kon pleeg, en dan weer terug kon ry om weer 'n keer ongesiens sy werksplek binne te gaan. Ek sal later met hierdie betoog handel.   
[37]	Dat die beskuldigde inderdaad aan die werksessie deelgeneem het, word bevestig deur die getuienis van Mev Janine von Stein, 'n besigheidsanalis wat aan Ou Mutual gekontrakteer was en wie se funksie dit was om die betrokke werksessie te fasiliteer. Sy het spesifiek onthou dat hy om ongeveer 11:00 die oggend opgedaag het maar kon nie onthou of hy die res van die dag aanwesig was nie. Vir haar was dit nie belangrik dat hy aan die werksessie deelneem nie, aangesien die sleutelspeler tydens die hele verrigtinge sy onmiddellike hoof, Me Shahana Toefie, was. Hy was juis daar om Me Toefie behulpsaam te wees en om soveel as moontlik uit die sessie te leer. Me Toefie het nie self getuig nie, maar in 'n beëdigde verklaring gedateer 13 Junie 2005 het sy bevestig dat die beskuldigde op 16 Maart 2005 by die werksessie aanwesig was vanaf ongeveer 11:15 totdat dit tussen 17:00 en 17:30 beëindig is. Hy het langs haar gesit en was nooit vir lang tydperke afwesig nie. Sy het hom na die sessie weer gesien toe hy tussen 18:00 en 18:10 op pad uit was en haar gegroet het. Hy het normaal opgetree en nie gespanne voorgekom nie.
[38]	Mnr Mkhuseli ("MK") Mbomvu, die hoof van die administratiewe afdeling van EBIS, het bevestig.dat die beskuldigde aan die betrokke werksessie deelgeneem het. Hy was self by die werksessie betrokke vir sover hy moes sorg dat die verrigtinge glad verloop en die deelnemers behoorlik ingelig word. Hy het verder getuig dat die beskuldigde sy aanbieding op 15 Maart begin het en toe op 16 Maart voortgesit het. In hierdie opsig was hy klaarblyklik verwar, aangesien dit nie in geskil was nie dat die aanbieding op 15 Maart was en dat slegs die bespreking daarvan op 16 Maart plaasgevind het. Toe dit aan hom gestel is, het hy beklemtoon dat die aanbieding op 16 Maart was. Sy getuienis kan nie as betroubaar beskou word nie.  
[39]	Die beskuldigde het voorts aangedui dat hy daardie dag die Ou Mutual gebou eers om 18:05 verlaat het, soos elektronies bevestig deur die rekord van die draaihek waardeur hy die gebou verlaat het. Dit word verder bevestig deur die video opname van 'n sekuriteitskamera wat hom om 18:06 afgeneem het. 

DIE LATERE GEBEURE
[40]	Die beskuldigde het direk vanaf sy werksplek by Ou Mutual gery na sy woonstel te Anfield Village.39, Pinelands, en het teen ongeveer 18:15 daar aangekom. Hy en Marius Botha, sy woonstelmaat, het toe saam geëet en televisie gekyk voordat hulle die kombuiskas voormeld om ongeveer 19:30 by Jean Minnaar se woonstel, ook in Anfield Village, gaan aflaai het. Jean was nie self daar nie, maar sy woonstelmaat, Braam Kruger, het dit namens hom in ontvangs geneem. Toe hulle later uitkom, was die wiele van die beskuldigde se bakkie geklamp omdat hy nie op 'n wettige parkeerplek stilgehou het nie. Hy het aan die sekuriteitswag verduidelik waarom hy daar geparkeer het en dié het toe die klampe verwyder. Om ongeveer 20:00 was hy weer terug in sy woonstel. 
[41]	Om 20:11 het die beskuldigde 'n SMS aan die oorledene gestuur: "Hi my skat …Ek sal bietjie later vanaand bel om sommer net te gesels en jou stem te hoor. Ek is baie lief vir jou - F". Daar was geen antwoord hierop nie en om 21:03 het hy haar gebel. Daar was weereens geen antwoord nie. Binne dertig sekondes het die oorledene se selfoon op haar stempos oorgegaan en hy het vir haar 'n boodskap gelaat. Daarna het hy op sy rekenaar begin om aan haar 'n e-pos te tik in antwoord op die brief wat sy hom die oggend gegee het: "Hallo my skat. Baie dankie vir jou brief. Ek waardeer dit regtig baie en omdat ek jou ook al so goed ken, kan ek sien dat dit baie opreg, eerlik en uit die diepte van jou hart uitkom. Soos ek al baie vir jou gesê het …" Hy het die brief egter nie voltooi nie aangesien dit reeds 21:38 was en hy begin bekommerd raak het omdat sy nog niks van haar laat hoor het nie. Om 21:39 het hy toe weer aan haar 'n SMS gestuur: "Hi skat, is jy ok? Gee my asb net 'n mc as jy die SMS kry dan bel ek jou terug …Lde Fx".
[42]	Toe die oorledene ook nie op hierdie SMS geantwoord het nie, het hy besluit om met Mev Lotz te skakel om sy bekommernis met haar te deel. Op 22:01 het hy aan haar 'n SMS gestuur: "Hi Tannie. Ek kry nie vir Inge in die hande nie. Sy antw nie as ek bel of sms nie. Wil net weet wanneer Tannie laas met haar gepraat het en of alles reg is? Ek is maar net bietjie onrustig. Baie dankie. Liefde, Fred". Mev Lotz het nie hierop gereageer nie en enkele minute later, om 22:08, het hy weer die oorledene se selnommer geskakel. Dit het egter weer eens op stempos oorgegaan. Om 22:09 het hy toe Mev Lotz op haar landlyn geskakel en aan haar vertel wat hy reeds in die SMS aan haar meegedeel het. Mev Lotz het aangedui dat sy nog nie die aand met die oorledene gepraat het nie, maar was daarvan bewus dat sy besig was om te studeer: haar telefoon was miskien net sag gestel. Sy het verwag dat die oorledene haar later sou bel wanneer sy 'n breek van haar studies neem. Klaarblyklik bekommerd oor wat die beskuldigde aan haar gesê het, het sy toe self verskeie oproepe na die oorledene se selfoon gemaak. Al die oproepe was onbeantwoord en die selfoon het telkens op stempos oorgegaan. 
[43]	Intussen het die beskuldigde nog een keer, om 22:16, 'n oproep na die oorledene se nommer gemaak voordat hy Mev Lotz om 22:18 gebel het om te sê dat hy Stellenbosch toe wou ry om self te gaan kyk wat aangaan. Mev Lotz het aan die hand gedoen dat hy die afstandbeheer en sleutels van die oorledene se woonstel by haar moet kom kry. Terwyl sy met hom in gesprek was, het sy in die agtergrond gehoor dat hy met Marius Botha praat. Dié het gesê dat hy 'n vriend het wat in die kompleks woon en wat ondersoek sou kon instel. Mev Lotz het egter agtergekom dat die beskuldigde bekommerd en ontsteld was en het voorgestel dat hy liewer self moet ry. Hy het toe vir Marius gesê dat hy maar vir die vriend, Christo Pretorius, kon bel, maar hy was in elk geval op pad. 
[44]	Die beskuldigde het toe skoon klere in 'n sportsak gesit met die oog daarop dat hy by die oorledene sou oornag indien daar niks ernstigs fout sou wees nie en dan daarvanaf die volgende oggend werk toe gaan. Net voordat hy gery het, het hy om 22:22 Mev Lotz weer gebel om te sê dat hy op pad is. Sy het hom in die motorhuis ingewag en die afstandbeheer en sleutels aan hom oorhandig. Volgens Mev Lotz het hy gevra of sy wil saamry. Sy het die uitnodiging van die hand gewys maar het gevra dat hy moet reël dat die oorledene haar bel wanneer hy by haar uitkom. 
[45]	In sy relaas van die gebeure tot op hierdie punt het Marius getuig dat die beskuldigde hom meegedeel het dat hy en Mev Lotz baie bekommerd oor die oorledene was. Volgens hom het hulle reeds sedert drie-uur die middag na haar gesoek. Hy het aan hom genoem dat hy bang was dat sy flou geval het of dat iets met haar gebeur het. Om die beskuldigde die moeite te bespaar om deur te ry Stellenbosch toe, het Marius voorgestel dat hulle sy vriend Christo Pretorius, wat op Welgevonden Landgoed gewoon het, moet vra om te gaan kyk wat aangaan. Die beskuldigde het nie daarteen beswaar gehad nie, maar wou steeds self daarnatoe gaan. Net voor hy gery het, het hy aan Marius die oorledene se adres gegee. Hy het toe om 22:23 vir Christo gebel en vertel van die beskuldigde se bekommernis oor die oorledene. Hy het haar adres aan hom verstrek en gevra dat hy gaan kyk of alles reg is. 
[46]	Christo het om 22:36 teruggeskakel en gesê dat hy die oorledene se liggaam op die rusbank in haar woonstel se sitkamer gevind het. Volgens Marius het hy bietjie deurmekaar gepraat. Hy het vertel dat daar baie bloed was en dat dit vir hom gelyk het asof sy selfmoord gepleeg het. Hy het iets genoem van 'n skerp voorwerp, soos 'n mes of 'n skêr. Toe Marius in 'n stadium hom vra of hy seker is dat dit selfmoord was, het hy geantwoord dat hy nie seker is nie: dit kon moord of selfmoord wees. Toe Marius hom vra of hy kon kom help, het Christo gesê dat dit nie nodig is nie aangesien hy reeds die polisie ontbied het. Hy moes net sorg dat die oorledene se familie of die beskuldigde nie na die woonstel kom nie aangesien dit "baie erg" was. 
[47]	Kort hierna, om 22:42, het die beskuldigde, wat pas van die Lotz woning vertrek het en nog steeds in Welgemoed was, vir Marius gebel om te hoor of hy al iets van Christo verneem het. Marius was in sy motor en het aanvanklik genoem dat hy op pad winkel toe was. Iets in die gesprek het die beskuldigde egter gepla, want twee minute later, om 22:44, het hy hom weer gebel en, soos Marius dit gestel het, het hy gesê dat hy kon agterkom dat daar iets fout is en dat Marius nie vir hom moet jok nie. Marius het hom gevra om hom te vertrou en by die Lotz woning vir hom te wag. Hy het toe omgedraai en in Classenstraat langs die woning geparkeer om vir Marius in te wag. Terwyl hy daar was het hy sy ouers geskakel en gevra dat hulle saam met hom moet bid want hy weet nie wat aangaan nie. 
[48]	Intussen het Marius 'n hele aantal verdere oproepe gemaak of ontvang. Om 22:46 het hy vir Christo gebel en 'n verdere gesprek met hom gevoer. Daarna, om 22:49, het Mev Lotz hom gebel. Hy het haar meegedeel dat hy nie goeie nuus het nie en op pad was na haar woning. Net daarna, om 22:50, het hy die beskuldigde se moeder, Mev Karien van der Vyver, gebel. Sy het gesê dat die beskuldigde met haar in aanraking was en meegedeel het dat hy baie bekommerd was en nie weet wat aangaan nie. Hy het vermoed dat daar fout met die oorledene was maar hy, Marius, wou nie vir hom sê wat dit is nie. Marius het toe Mev Van der Vyver vertel dat Inge dood is en dat dit onseker was of dit moord of selfmoord was. Tydens hierdie oproep het hy ook met die beskuldigde se vader, Mnr Louis van der Vyver, gepraat. Dit was die laaste gesprek wat hy gevoer het voordat hy by die Lotz woning aangekom het. 
[49]	Oor die gebeure wat toe by die Lotz woning afgespeel het, is daar botsende weergawes. Volgens Mev Lotz het sy, 'n tydjie nadat Marius laat weet het dat hy nie goeie nuus het nie, uitgegaan om te kyk of hy op pad is. Sy het toe gesien dat die beskuldigde agteroor en met toe oë in sy geparkeerde bakkie in Claassenstraat sit. Sy het tot ongeveer 'n meter van die bakkie se venster gestap en hom gevra: "Fred, wat maak jy hier?" Hy het nie geantwoord nie. Net toe het Marius aangekom en met sy voertuig in die woning se oprit ingedraai. Hy het uitgeklim en na die huis se voorhek gestap. Mev Lotz het na hom toe begin stap, gevolg deur die beskuldigde, wat intussen uit sy bakkie geklim het. Hy het skynbaar eerste by Marius uitgekom en met hom begin praat. Mev Lotz het net gehoor Marius sê iets van "Inge" en "vermoor". Sy het geskreeu: "Waar is my kind?" Die beskuldigde het toe aan haar gesê: "Tannie, Inge is vanmiddag in haar woonstel vermoor". Sy het gegil en, terwyl hulle op pad was na die voordeur, het die beskuldigde gesê: "Toe maar tannie, alles sal oukei wees, ek sal hier agter in die agterste kamer intrek. Ek sal hier studeer en ek sal die kind in die huis word". In daardie stadium was sowel hy as Marius kalm. Hy het inderdaad herhaaldelik gesê: "Alles gaan oukei wees", waarop sy hard geskreeu het: "Amper niks gaan ooit weer oukei wees nie".
[50]	Marius se relaas het wesenlik met dié van Mev Lotz ooreengekom. Volgens hom het hy by die voorhek aan die beskuldigde gesê dat Christo hom teruggebel het en meegedeel het dat die oorledene dood is. Hy het met hom gesimpatiseer en gesê dat hy nie presies seker is wat gebeur het nie, aangesien Christo opgemerk het dat dit lyk na moord of selfmoord. Die beskuldigde het sprakeloos gestaan en in ongeloof na hom gekyk. Marius het hom probeer ondersteun deur hom 'n drukkie te gee. Hy het trane in sy oë begin kry. Net toe het Mev Lotz by hulle aangesluit en gevra: "Fred, wat gaan aan, waar is my kind?" Die beskuldigde het na haar gestap en gesê: "Tannie, Inge is vanmiddag vermoor". Mev Lotz het in ongeloof gesê dit kan nie wees nie, waarop die beskuldigde haar probeer troos het deur aan haar te sê: "Toemaar tannie, alles sal oukei wees, ek sal die kind in die huis word". Mev Lotz het toe gillend die huis in gehardloop. 
[51]	Volgens die beskuldigde het hy uit sy bakkie geklim en na Mev Lotz gestap toe sy die huis uit kom. Sy was baie ontsteld en hy het saam met haar by die huis ingestap. Daar het hulle in die klein sitkamertjie langs die kombuis op 'n bank gaan sit en wag vir Marius. Hoewel hy self ontsteld was, het hy haar probeer kalmeer. Toe Marius arriveer het hy vooruit gestap en hom by die houthekkie ontmoet. Daar het Marius hom vertel dat die oorledene dood is en dat sy vermoor is. Hy kon nie sy presiese woorde onthou nie. Hy was geskok en sprakeloos. Al wat hy onthou was dat hy met sy rug teen die muur geleun het en "fisies inmekaar gesak" het voordat hy begin huil het. 
[52]	Marius het toe by hom verbygestap en Mev Lotz by die voordeur tegemoet gegaan. Aangesien hy nog by die houthekkie agtergebly het, kon hy nie hoor wat Marius vir haar sê nie. Mev Lotz het egter begin gil. Hy het toe opgestaan en by hulle aangesluit. Hulle was aldrie ontsteld. Terwyl hulle bymekaar staan het hy by Marius probeer vasstel wat gebeur het of hoe dit gebeur het. Mev Lotz het toe die huis ingehardloop en hulle is agterna. Die beskuldigde het onomwonde ontken dat hy aan Mev Lotz gesê het: "Tannie, Inge is vanmiddag in haar woonstel vermoor". Hy was nie eers naby toe Marius met haar gepraat het nie. 
[53]	In hierdie stadium mag dit waardevol wees om Christo Pretorius se weergawe van die gebeure in oënskou te neem. Volgens hom was hy en sy vrou reeds in die bed toe Marius gebel het om te vra of hy na die oorledene se welstand kon verneem. Marius het aan hom genoem dat die oorledene flou word en 'n siekte het. Hy het bygevoeg dat "hulle" reeds sedert drie-uur die middag na haar soek. Hy het egter nie gespesifiseer wie almal by die soektog betrokke was nie. Christo het ingewillig om te gaan kyk by die adres wat Marius aan hom verstrek het. Toe hy daar kom het hy die oorledene se woonstelnommer gedruk op die interkomstelsel by die hoofingang tot die woonstel kompleks. Toe sy nie antwoord nie, het hy 'n persoon wat op die balkon van 'n ander woonstel gestaan het, naamlik ene André Beelders, gevra om vir hom oop te maak. 
[54]	Nadat André vir hom oopgemaak het, het Christo na die oorledene se woonstel gestap en aan die deur geklop. Daar was geen reaksie nie. Hy het toe ontdek dat die deur nie gesluit was nie en het ingestap. Soos hy kon onthou was die lig af en net die televisie se lig was aan. Hy het die oorledene op die bank gesien lê en het haar naam geroep. Sy het nie gereageer nie en hy het nader gestap. Hy het 'n wond aan haar nek gesien asook donker kolle, wat hy vermoed het bloed was. Te oordeel aan die posisie van haar liggaam en die feit dat sy 'n voorwerp, wat soos 'n mes gelyk het, in haar hand gehou het, was dit sy indruk dat sy selfmoord gepleeg het. Hy was in skok en het eers later verneem dat die voorwerp in haar hand 'n televisie afstandbeheer was. Hy het uitgehardloop en na André se woonstel gegaan. Hy het hom gesê dat hy meen die oorledene het selfmoord gepleeg en het hom gevra om die polisie te skakel. Daarna het hy vir Marius, pastoor Neels Hendrickse en sy broer, Philip Pretorius, gebel. Aan al drie was sy eerste woorde dat die oorledene selfmoord gepleeg het. Later die aand het hy weer met Marius 'n telefoniese gesprek gehad maar hy kon nie onthou waaroor dit gegaan het nie.
[55]	André Beelders het Christo Pretorius se weergawe, so ver dit hom aangegaan het, bevestig. Kort nadat hy die hek vir Christo oopgemaak het en hom gesien stap het in die rigting van die oorledene se woonstel, het Christo aan sy deur kom klop. Toe hy vir hom oopmaak het hy gesien dat hy baie "shaky" gelyk het. Hy het toe vertel dat die oorledene "haarself vermoor" het deur haarself met 'n mes in die nek te steek. Hy het ook genoem dat daar baie bloed was. André het toe, op versoek van Christo, die polisie gebel en aangemeld dat iemand in die kompleks selfmoord gepleeg het. 
[56]	Adv de Bruyn het geen kruisondervraging vir Christo Pretorius of André Beelders gehad nie. In sy kruisondervraging van Mev Lotz en Marius Botha het hy egter klem gelê op die feit dat nòg Mev Lotz nòg Marius Botha in hulle onderskeie polisie verklarings enigiets vermeld het van die bewering dat die beskuldigde aan Mev Lotz sou gesê het dat die oorledene daardie middag in haar woonstel vermoor is nie. Weliswaar het Marius in sy getuienis nie die woorde "in haar woonstel" gebruik nie, maar die indruk word uit hulle verklarings geskep dat dit inderdaad Marius was wat die nuus aan Mev Lotz gebreek het. 
[57]	Hierdie was juis 'n aspek wat die hof in 'n vroeë stadium van die verhoor gepla het: indien Christo Pretorius vir Marius Botha ingelig het dat die oorledene selfmoord gepleeg het - en dit is nooit in dispuut geplaas nie - waar sou Marius daaraan gekom het dat sy vermoor is? Die sleutel mag in André Beelders se getuienis lê vir sover dit sy herinnering was dat Christo aan hom berig het dat die oorledene "haarself vermoor" het. Dit is 'n vreemde manier om selfmoord te beskryf, maar dit mag 'n verduideliking bied vir Marius se indruk dat Christo enigsins deurmekaar gepraat het en waarom Mev Lotz gehoor het dat hy die woorde "Inge …vermoor" gebruik het toe hy met die beskuldigde in gesprek was. Dit mag ook wees dat, in sy latere gesprek met Marius om 22:46, Christo begin twyfel het oor sy aanvanklike mening dat dit selfmoord was. Hoe dit ook al sy, soos Adv de Bruyn tereg betoog het, kan dit nie aan die beskuldigde se deur gelê word indien Marius iets oorgedra het wat hy nie by Christo gehoor het nie. 
[58]	Oor die verdere gebeure gedurende die nag van 16 Maart 2005 en in die daaropvolgende weke hoef ek nie nou stil te staan nie. Vir sover dit relevant mag wees met betrekking tot 'n moontlike motief vir die moord, sal dit later aandag geniet. Ek keer vir eers terug na die verdere getuienis wat deur die staat aangebied is ter weerlegging van die beskuldigde se alibi, naamlik die bloedmerk op die vloer van die gastebadkamer, die ornamentele hamer as moontlike moordwapen en die vingerafdruk op die DVD houer.  
DIE BLOEDMERK OP DIE VLOER VAN DIE GASTEBADKAMER  

[59]	Ter weerlegging van die beskuldigde se alibi het die staat aangevoer dat 'n bloedmerk wat op die vloer van die gastebadkamer in die oorledene se woonstel gevind is, met die skoensool-loopvlak van een van die beskuldigde se sportskoene vergelyk is en bevind is ooreenstemmend te wees. In hierdie verband het die staat veral gesteun op die getuienis van Superintendent Bruce Bartholomew, wat ten tye van die ondersoek na die moord op die oorledene met die rang van kaptein by die Suid-Afrikaanse Polisie Dienste ("SAPD") se Plaaslike Kriminele Rekordsentrum ("PKRS") in die Paarl gestasioneer was. Hy was ook indertyd aan die provinsiale toneelondersoekspan van die SAPD verbonde maar het in Julie 2006 uit die SAPD se diens getree. Saam met 'n hele aantal kollegas was hy reeds gedurende die vroeë oggendure van 17 Maart 2005 op die misdaadtoneel aanwesig.
[60]	Een van sodanige kollegas was Superintendent Johan Kock van die Biologiese Eenheid van die SAPD se Forensiese Wetenskap Laboratorium te Delft. Hy het die toneel ondersoek en foto's van, onder andere, die bloedmerk op die vloer van die gastebadkamer deur Inspekteur Desmond Share van die PKRS laat afneem. Hy het die merk as 'n vermoedelike "bloed kontak" of "oordragpatroon" geïdentifiseer en het dit as sodanig aan Superintendent Bartholomew uitgewys. In daardie stadium het hulle bloot kennis geneem daarvan sonder om dit verder te ondersoek. 
[61]	Nadat die beskuldigde as verdagte op 15 April 2005 uitgewys is, het Superintendent Kock, op versoek van Superintendent Bartholomew, hom na die beskuldigde se woonstel in Anfield Village vergesel. Daar het hy beslag gelê op die beskuldigde se Hi-Tec sportskoene, wat oënskynlik gewas was en waarvan die veters voor in die skoene ingedruk was. Die skoene is in 'n later stadium vir bloed getoets deur Sersant Peta Davidtsz, 'n lid van die Biologiese Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium. Sy het dit aan luminol en multistix toetse onderwerp maar kon geen spoor van bloed vind nie. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die fokus na die bloedmerk in die gastebadkamer verskuif het in 'n poging om te bepaal of dit nie dalk van die loopvlak van een van die skoene afkomstig kon wees nie. 'n Hele reeks gebeure het hierop gevolg.  
[62]	Op 28 April 2005 het Superintendent S J Koekemoer, eweneens op versoek van Superintendent Bartholomew, die bloedmerk met 'n chemiese middel, bekend as amido black, behandel nadat hy eers met 'n multistix toets 'n voorlopig positiewe toets vir bloed gedoen het. Sodanige toets het 'n "stertjie" of "tongetjie" gelaat wat tot bewerings van manipulasie van die merk deur die verdediging aanleiding gegee het. Hierdie bewerings het mettertyd enigsins afgewater geraak en behoef geen verdere bespreking nie. Die belangrike is dat die amido black visueel verborge bloedmerke na vore kon bring en dit vatbaar kon maak vir verdere ontwikkeling en ondersoek. Afhangende van die hoeveelheid proteïne in die bloed wat in die bloedmerk aanwesig was, sou daar, volgens Superintendent Koekemoer, kontrasterende ligter en donkerder areas of kolletjies ná die toets in die merk waarneembaar wees. 
[63]	Dit blyk dat die ondersoekspan aanvanklik gemeen het dat die bloedmerk deur bloed aan die sykant van 'n hamer veroorsaak kon gewees het. Onder aansporing van Superintendent Bartholomew het die gedagte later egter posgevat dat dit inderdaad 'n skoenafdruk kon wees. As gevolg daarvan is Superintendent Kock op 9 Junie 2005 terug na die misdaadtoneel om 'n skraapsel monster van die bloedmerk, wat intussen met amido black behandel is, te neem. Die merk was, as gevolg van die behandeling, toe reeds donker blou, pers of swart gekleur. Dit is nie duidelik of hierdie skraapsel ooit aan 'n bloed- of DNS toets onderwerp is nie. Dit is waarskynlik as onnodig beskou in die lig van Superintendent Koekemoer se multistix en amido black toetse.           
[64]	In sy getuienis het Superintendent Bartholomew bevestig dat hy op 17 Maart 2005 aanwesig was toe Inspekteur Share die bloedmerk in die gastebadkamer van die oorledene se woonstel gefotografeer het. Hy was eweneens op 15 April 2005 teenwoordig toe daar op die beskuldigde se Hi-Tec sportskoene in sy woonstel te Anfield Village beslag gelê is. Nadat die skoene in 'n bewystuksak geplaas en aan hom oorhandig is, het hy dit met hom saamgeneem vir verdere ondersoek
[65]	Met die oog daarop om die bloedmerk in die gastebadkamer en ander bloedmerke, byvoorbeeld in die omgewing van die rusbank waar die oorledene vermoor is, verder forensies te laat ondersoek, het Superintendent Bartholomew met die nasionale prosesseringspan in Pretoria geskakel. Hy het met Superintendent Koekemoer gepraat en hom versoek om met die spuit van chemiese middels op die toneel behulpsaam te wees. Die rede waarom hy dit gedoen het was dat die plaaslike eenheid nie oor dieselfde gevorderde toerusting en kennis beskik het as die Pretoria kantoor nie. Superintendent Koekemoer het teenoor hom onderneem om 'n navorsingspan saam te stel en die nodige goedkeuring vir die operasie te bekom. Daar is onderling besluit dat amido black, synde die mees doeltreffende middel hiervoor, aangewend sou word.  
[66]	Toe Superintendent Koekemoer en sy span op 28 April 2005 na die woonstel gegaan het om die verdere ondersoek te doen, was Superintendent Bartholomew op die perseel. Hy kon self geen bystand verleen nie aangesien hy nie ondervinding van die aanwending van amido black gehad het nie. Hy het wel waargeneem wat die span doen en het ook gesien dat Superintendent Koekemoer foto's voor en na die aanwending van die middel geneem het. 
[67]	Die volgende stap in die proses was toe Superintendent Bartholomew op 22 Julie 2005 'n vergroting gemaak het van die bloedmerk op die vloer van die gastebadkamer. Hy het dit fisies vergelyk met die beskuldigde se regter Hi-Tec sportskoen en gevind dat dit ooreenstemmend was. In paragraaf 7 van sy verklaring ingevolge artikel 212(4)(a) en (8)(a) van Wet 51 van 1977, gedateer 22 Augustus 2005, het hy dit so gestel:
Betreffende die soort, grootte, plek, posisie en verhouding van die unieke kenmerke tot mekaar, stem die skoenafdrukke se klas ooreen met die regterskoen wat aan ene Frederick Barend van der Vyver behoort. 

[68]	Hierdie gevolgtrekking was volgens Superintendent Bartholomew gebaseer op sowel klaseienskappe as unieke kenmerke wat in die bloedmerk voorgekom het. Die bloedmerk het volgens hom met die kurwe en middelste gedeelte van die sportskoen ooreengekom, en dus klaseienskappe van die sportskoen vertoon. Nog belangriker was egter die aanwesigheid van vier (aanvanklik drie) kolletjies wat ná die amido black behandeling in die bloedmerk sigbaar geword het. Hierdie kolletjies, wat as unieke kenmerke beskryf is, het met vier sandkorreltjies, wat in 'n groef tussen riffels onder die skoen se hak vasgesit het, ooreengekom. Om dit te illustreer het Superintendent Bartholomew gebruik gemaak van foto's en transparante waardeur hy aangedui het dat die kolletjies in die bloedmerk met die korreljies sand onder die skoen korreleer. Dit het egter saamgehang met wat hy genoem het twee trapmerke, die tweede trapmerk synde veroorsaak deur 'n verdraaing van die skoen se hak nadat die persoon wat die skoen gedra het die eerste keer met die hak op die teel getrap het.      
[69]	Superintendent Bartholomew het vervolgens Kaptein F A Maritz, 'n lid van die Ballistieke Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium, genader om die unieke kenmerke elektronies, met 'n digitale passer, in te meet. Kaptein Maritz het bevind dat die afstand tussen die kolletjies in die merk presies ooreengekom het met die afstand tussen die sandkorrels in die groef onder die sportskoen. Dit het gestrook met Superintendent Bartholomew se eie mikroskopiese ondersoek van die skoen se klas- en unieke eienskappe. Ten spyte hiervan was hy nie daartoe in staat om die steun van senior kollegas in Pretoria vir verifikasie doeleindes te werf nie. Weliswaar het hy Superintendent Koekemoer oortuig, soos reeds vermeld, om die amido black behandeling op die misdaadtoneel te kom toepas. Hy het ook daarin geslaag om goedkeuring te kry om gedurende Junie 2006 by Mnr William John ("Bill") Bodziak, wat beskryf is as die wêreld se grootste kenner op die gebied van skoenafdruk getuienis, in Palm Coast, Florida, VSA, besoek af te lê.  
[70]	Superintendent Bartholomew se besoek aan Mnr Bodziak op 30 Junie 2006 het oënskynlik nie heeltemal aan sy verwagtinge voldoen nie. Hoewel hy slegs 'n mondelinge opinie van hom verwag het, was hy skynbaar teleurgesteld dat Mnr Bodziak nie enige mikroskopiese ondersoek gedoen het nie. Daarbenewens het hy, na oorweging van die bewysstukke wat aan hom voorgelê is, slegs "in 'n mate" met Superintendent Bartholomew se bevinding saamgestem.  
[71]	Superintendent Bartholomew se terugvoer aan sy seniors oor sy besoek het tot 'n ongetekende verslag, gedateer 20 Julie 2006, van Direkteur Attie Trollip aan sekere hooggeplaaste SAPD amptenare aanleiding gegee. Daarin is gesê dat Superintendent Bartholomew die relevante bewysstukke aan Mnr Bodziak oorhandig het met die versoek dat hy onafhanklik die skoen- en bloedmerke met mekaar moet vergelyk. Mnr Bodziak het glo mondeling die identifikasie van die skoenafdruk bevestig en het verder vir Superintendent Bartholomew van raad bedien met die oog op die hangende hofsaak. Dit het ingesluit dat die identifikasie primêr gebaseer moet word op die drie patroonmerke wat op die skoen sigbaar was en dat die sandkorrels as aanvullende punte van identifikasie gebruik moet word. Direkteur Trollip het dit benadruk dat dit nie die doel van die besoek was om Mnr Bodziak as getuie te werf nie. Dit was slegs daarop gerig om Superintendent Bartholomew in staat stel om aan die hand van sy advies 'n hofkaart te finaliseer en aan die hof voor te lê. Volgens Mnr Bodziak sou Superintendent Bartholomew in ieder geval die aangewese persoon wees om die skoenspoor getuienis aan te bied. 
[72]	Mnr Bodziak het met skok en verbasing van hierdie verslag verneem toe dit aan hom beskikbaar gestel is, soos blyk uit 'n e-pos gedateer 9 Maart 2007 wat hy in verband hiermee aan Adv de Bruyn gestuur het. Daarin het hy die inhoud van 'n brief gedateer 19 Desember 2006 aan Adv de Bruyn, wat by die beskuldigde se pleitverduideliking aangeheg is, bevestig. Meer spesifiek vermeld hy dat die bewysstukke aan hom voorgelê nie vir 'n behoorlike ondersoek geskik was nie. Daarbenewens wou Superintendent Bartholomew nie hê dat hy die betrokke skoen aan enige toets moes onderwerp nie aangesien hy bevrees was dat dit die sandkorrels sou versteur. Hy het onomwonde ontken dat hy die identifikasie van die skoenafdruk bevestig het. Hy het dit inteendeel duidelik gemaak dat die sandkorrels so diep in die groef van die skoen se hak vasgesit het dat dit onmoontlik met die oppervlakte van 'n vloer kontak sou kon maak. Superintendent Bartholomew het juis onsuksesvol probeer om, by wyse van 'n toets, die linkerskoen se groef met 'n harde oppervlakte kontak te laat maak. Hy het die afdruk waarop hy die toets uitgevoer het, met hom saamgeneem.   
[73]	Hoewel Mnr Bodziak geensins van plan was om na Suid-Afrika te kom om in hierdie saak te getuig nie, het die verdediging hom tog oortuig om dit te doen. Soos blyk uit sy buitengewoon indrukwekkende curriculum vitae, het hy hom bekwaam as, waarskynlik, die voorste deskundige in die wêreld op die gebied van skoen- en buitebandafdrukke ("footwear and tyre tread impressions"). Sy boek oor Footwear Impression Evidence (2e uitgawe 2000) word allerweë aanvaar as die mees gesaghebbende werk in die wêreld op die gebied van skoenafdruk getuienis.  
[74]	Mnr Bodziak het in sy getuienis gehandel met die korrespondensie wat Superintendent Bartholomew se besoek op 30 Junie 2006 voorafgegaan het en het die inhoud van die briewe deur hom geskryf, bevestig. Hy het daarop gewys dat, ten spyte van sy versoek dat Superintendent Bartholomew die bes moontlike getuienis met hom moet saambring, hy slegs twee CD's en 'n aantal foto's, wat nie op skaal was nie, aan hom voorgelê het. Van die CD's kon die een nie oopgemaak word nie terwyl die ander irrelevante inligting bevat het. Weliswaar het Superintendent Bartholomew die betrokke sportskoene by hom gehad, sodat hy die drie sandkorrels, waarop hy in daardie stadium gesteun het, aan Mnr Bodziak kon uitwys. 
[75]	Hierdie voorlegging was vir Mnr Bodziak van weinig hulp, soos blyk uit 'n verslag wat hy vir die verhoor voorberei het. Daarin het hy, onder andere, gesê:
Bartholomew advised that three small pieces of debris lodged in one of the shoe grooves led him to believe that he could identify the prints on the tile floor. He had some photographs of this and some small overlays, but they were not scaled the same and detail was limited. Even in the absence of the scale, the relative location of the debris in the shoe did not correspond with the areas of the impression he said he believed matched. I also explained that the debris was too deep in the grooves and would never contact the surface during walking. He said he thought the perpetrator may have stood on one leg while putting on a shoe, causing sufficient pressure to make the impression. I provided an identicator pad and paper and we made some impressions of the opposite shoe and Bartholomew was unable to reproduce that portion, even when stomping hard. He explained that no impressions of the shoe in question had been made, since they do not want to disturb the debris in the heel area. It is noted that this debris could not have caused any impression on a flat surface, due to its location deep in the groove.                           					      			
[76]	Mnr Bodziak kon geensins aanvaar dat die kolletjies in die bloedmerk unieke eienskappe van 'n skoenafdruk daargestel het nie. Sy eie toetse met die linkerskoen het hom tevrede gestel dat die sandkorreltjies in die groef van die regterskoen se hak so diep was (2,5mm) dat dit nie met 'n gelyke oppervlakte kontak sou kon maak nie. In ieder geval was daar heelwat meer as net drie of vier sandkorreltjies in die groef van die hak aanwesig. Hy het minstens een-en-dertig getel. Dit was, volgens hom, onwetenskaplik om net drie of vier te selekteer wat toevallig met kolletjies op die merk gekorreleer het. 
[77]	Voorts het Mnr Bodziak daarop gewys dat die tekstuur van die teels, waarvan die oppervlakte nie volkome gelyk was nie, ook tot die aanwesigheid van kolletjies in die bloedmerk kon bygedra het. 'n Verdere bydraende faktor kon die amido black proses self gewees het, vir sover die persoon wat dit aangewend het oor die merk kon gevee het om oorbodige klamheid te verwyder en in die proses van die ongelykhede op die oppervlakte van die teel kon vernietig of versteur het. Die kolletjies kon dus produkte van die versterkingsproses  ("artefacts of the enhancement process") gewees het.    
[78]	Mnr Bodziak kon ook geen klaseienskappe van die skoen in die merk waarneem nie. Hoewel hy destyds aan Superintendent Bartholomew voorgestel het dat hy toetse met die regterskoen moet doen om te probeer bepaal of daar nie wel klaseienskappe van die skoen aanwesig kon wees nie, blyk dit dat hy dit nooit gedoen het nie. Indien daar geen klaseienskappe, in die sin van 'n spesifieke patroon, grootte of vorm, aanwesig sou wees nie, het hy getuig, sou dit in werklikheid die einde van die ondersoek wees. Sy oorwoë mening was dus dat die bloedmerk op die vloer van die oorledene se gastebadkamer nie van die beskuldigde se skoen afkomstig kon gewees het nie. 
[79]	Hierdie mening is gedeel deur Mnr Paul Francis Ryder, 'n hoogs gekwalifiseerde deskundige van die Forensic Science Service in die Verenigde Koninkryk. Ook sy sonderlinge deskundigheid op die gebied van bloedspore wat deur 'n skoen veroorsaak is, het bo twyfel gestaan. Aangesien sy getuienis in wesenlike opsigte ooreengekom het met dié van Mnr Bodziak, is dit nie nodig om in enige besonderhede daarna te verwys nie. Daar kan miskien daarop gewys word dat hy die mening toegedaan was dat die merk veroorsaak kon gewees het deur 'n bebloede voorwerp, soos 'n hamer of iets soortgelyks wat moontlik as moordwapen gebruik kon gewees het. 
[80]	Mnr Ryder het die moontlikheid van 'n skoenmerk verwerp om soortgelyke redes as dié deur Mnr Bodziak verskaf. Hy het bygevoeg dat, indien dit 'n skoenspoor was, daar ander soortgelyke spore ook op die toneel, tussen die rusbank in die sitkamer en die gastebadkamer, gevind moes gewees het. Selfs al sou sulke spore deur ander persone wat op die toneel gekom het, vertrap gewees het, sou sodanige spore nog steeds sigbaar gewees het indien 'n ophelderingsmiddel soos amido black aangewend sou word. 
[81]	Mnr Ryder was ook van mening dat, indien sandkorrels in 'n groef van 'n skoensool aanwesig sou wees wanneer dit met bloed in aanraking kom, daar ook op die sandkorrels bloedspore sou wees. Sulke bloedspore sou dan sigbaar word indien luminol of 'n soortgelyke chemiese middel vir die toets van bloed op die skoen aangewend sou word. Dit het egter nie gebeur nie, soos uit Sersant Davidtsz se getuienis afgelei kon word. In ieder geval sou hy verwag dat sulke sandkorrels verwyder sou word, of nie staties sou bly nie, indien die skoen in 'n wasmasjien gewas sou word.            
[82]	Die verdediging het nog een buitelandse deskundige wat oor die bloedmerk sou getuig het, by die hof beskikbaar gehad, maar het hom nie as getuie geroep nie aangesien sy getuienis grootliks met dié van Mnre Bodziak en Ryder sou oorvleuel het. Dit was Mnr Michael R Grimm, 'n forensiese konsultant van Virginia in die VSA, wat twee verslae, gedateer 25 Julie 2006 en 5 Februarie 2007 onderskeidelik, geproduseer het. Die beskuldigde verwys juis in sy pleitverduideliking na hierdie verslae en het hulle inderdaad daarby aangeheg veral ter illustrasie van wat hy aangevoer het 'n doelbewuste manipulasie van getuienis deur die polisie sou wees. Vir teenswoordige doeleindes is dit nie nodig om verder daarmee te handel nie. 
 [83]	Wanneer hierdie getuienis van nader beskou word, moet daar desnoods tot die gevolgtrekking geraak word dat die staat nie daarin kon slaag om te bewys dat die bloedmerk op die vloer van die oorledene se gastebadkamer van een van die beskuldigde se sportskoene afkomstig was nie. Superintendent Bartholomew, wat nie 'n goeie indruk as getuie gemaak het nie, se getuienis was onbetroubaar en veral gekleur deur die ernstig misleidende bewerings wat hy oor sy besoek aan Mnr Bodziak kwytgeraak het. Hy het klaarblyklik ook nie met sy senior kollegas oop kaarte gespeel toe hy aan hulle terugvoer van sy besoek gegee het nie. Dit blyk duidelik uit Direkteur Trollip se verslag. Mnr Bodziak, wat op sy beurt 'n uiters goeie indruk as getuie gemaak het, se skok en verbasing toe hy in Direkteur Trollip se verslag moes verneem dat hy met Superintendent Bartholomew se bevinding oor die bloedmerk saamgestem het, was heeltemal geregverdig. 
[84]	Die redes wat Mnr Bodziak en Mnr Ryder, wat die hof eweneens as getuie beïndruk het, vir hulle deskundige menings aangebied het, was in alle opsigte logies en wetenskaplik gefundeer. Hoewel Superintendent Bartholomew se vergelyking van sandkorrels en wit kolletjies op die oog af aantreklik gelyk het, was dit in verskeie opsigte te bevraagteken. Daar was, byvoorbeeld, geen verduideliking van hoe daar slegs een spoor, en nie 'n sekwensie van spore nie, aanwesig was. Daar was ook geen verduideliking van hoe die sandkorrels bloed-kontaminasie kon vrygespring het of hoe hulle, ten spyte van die diepte waartoe hulle in die betrokke groef vasgesit het, steeds daarin kon slaag om hulle afdruk op die bloedmerk te maak. Net so kon dit nie verklaar word hoe die sandkorrels, ten spyte daarvan dat die skoen waaraan hulle gekleef het oënskynlik in 'n stadium in 'n wasmasjien gewas moes gewees het, steeds in die groef tussen twee riffels in die hak van die skoen bly vassit het. Les bes was daar geen betroubare bewys van enige klaseienskappe van die skoen in die merk waarneembaar nie. Die suggestie dat die kurwe van die skoen as klaseienskap waarneembaar was, was daarvan afhanklik dat die skoen se hak moes gedraai het om 'n "tweede trap" daar te stel. Dit het eenvoudig nie sin gemaak nie.        
[85]	Dit volg dus dat Superintendent Bartholomew se bevinding oor die herkoms van die bloedmerk verwerp moet word ten gunste van dié van Mnre Bodziak en Ryder. Daar was klaarblyklik nie genoegsame getuienis om aan te toon dat die bloedmerk van een van die beskuldigde se skoene afkomstig was nie.

DIE ORNAMENTELE HAMER 
[86]	Die staat het verder gesteun op die gebruikmaking van 'n ornamentele hamer, wat agter in die beskuldigde se voertuig gevind is, as moontlike moordwapen. Mev Lotz het getuig dat die Lotz gesin dit as 'n Kersgeskenk in Desember 2004 aan hom gegee het. Omdat die oorledene dit meer persoonlik wou maak, het hulle sy voornaam en die jaartal ("Fred 2004") op die hamer se steel laat graveer. 
[87]	Volgens die beskuldigde het hy die hamer by sy ouerhuis in Oos-Londen, waar hy en die oorledene Kersfees 2004 deurgebring het, oopgemaak. Met hulle terugkeer Kaap toe, het hy dit in sy bakkie onder die bestuurdersitplek gesit en vergeet daarvan. Toe Mnr Boet Claassen, die privaatspeurder van George Fivaz en Genote wat deur die oorledene se ouers aangestel is om die moord te ondersoek, aan hom meld dat 'n hamer in die oorledene se woonstel gevind is, het hy gesê dat hy nie weet van welke hamer hy praat nie. Hy het self 'n hamer wat in sy bakkie behoort te wees. Hy het toe in sy bakkie gaan kyk en vasgestel dat dit wel nog daar is. Hy het nooit die hamer, wat vir hom van sentimentele waarde was, gebruik nie. Dit het inderdaad in sy bakkie gebly totdat daar op 15 April 2005 beslag gelê is daarop.    
[88]	Oor die beslaglegging as sodanig het Superintendent Kock getuig dat hy by die beslaglegging op 'n klouhamer, wat hy beskryf het as 'n houtwerk- of nutsmanhamer, op 18 Maart 2005 in die oorledene se woonstel betrokke was. Aan die een kant van die kop het dit 'n ronde slaangedeelte gehad en aan die ander kant 'n tweetandklou waarmee spykers uitgetrek kon word. Dit was heelwat groter as die beskuldigde se ornamentele hamer waarop Superintendent Kock op 15 April 2005 beslag gelê het. Dit het juis na vore gekom toe hy op die beskuldigde se bakkie beslag wou lê. Hy het die beskuldigde eers gevra of daar enigiets waardevols in die bakkie was, waarop die beskuldigde die bakkie oopgesluit het en die ornamentele hamer agter die sitplek uitgehaal het. Dit het Superintendent Kock enigsins verbaas aangesien hy die hamer nie as waardevol beskou het nie. Hy het eerder verwag dat die beskuldigde met geld of juwele te voorskyn sou kom. 
[89]	Superintendent Bartholomew het getuig dat die moontlikheid van 'n hamer as moordwapen vir die eerste keer geopper is deur Dr Adendorff tydens haar lykskouing van die oorledene. Volgens haar moes hulle soek na 'n hamer en 'n skerp voorwerp. Hy was self teenwoordig toe daar op die klouhamer beslag gelê is.
[90]	Sersant Peta Davidtsz het die ornamentele hamer vir die aanwesigheid van bloed met luminol, 'n chemiese reageermiddel ("chemical reagent"), getoets en bevind dat daar wel moontlik bloed, wat nie visueel sigbaar was nie, daarop aanwesig kon wees. Sy het vermoed dat dit bloed was maar het beklemtoon dat die toets bloot deel van 'n siftingsproses ("screening process") was. In die onderhawige geval sou sy die meeste ander stowwe wat positief op die luminol sou reageer, uitskakel ten gunste van haar vermoede dat daar bloed aan die hamer was.  
[91]	Sersant Davidtsz kon natuurlik nie bepaal of die vermeende bloed van die oorledene afkomstig was nie. Dit sou aan 'n DNS deskundige oorgelaat moes word. Die aangewese persoon, Superintendent Sharlene Otto, het nie getuig nie, maar sy het 'n beëdigde verklaring ingevolge die bepalings van artikel 212(4)(a) en (8)(a) van Wet 51 van 1977 en gedateer 22 Junie 2005, aan die hof voorgelê. Dit het gedien as prima facie bewys van die toetse wat sy uitgevoer het en die gevolgtrekkinge waartoe sy gekom het. 
[92]	Superintendent Otto word in die gemelde beëdigde verklaring beskryf as 'n Hoof Forensiese Analis verbonde aan die Biologie Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium. Haar kwalifikasies, wat uiters indrukwekkend is, sluit in vakkundigheid op die gebied van molekulêre mikrobiologie. Dit is juis haar kennis van molekulêre en sellulêre biologie wat haar daartoe in staat stel om DNS-tegnologie te beoefen. Sy het onder andere die "vermoedelik waterige bloed oplossing", wat van die ornamentele hamer afkomstig was en per hand aan haar deur Sersant Davidtsz besorg is, getoets. Sy het tot die gevolgtrekking gekom dat "die geringe hoeveelheid genetiese materiaal geïsoleer vanaf die hamer dui op manlike genetiese materiaal". 
[93]	Die manlike persoon van wie die gemelde genetiese materiaal afkomstig was, is nie deur Superintendent Otto as die beskuldigde, of enigeen anders, geïdentifiseer nie. Uit die beskuldigde se getuienis kan dit egter in alle waarskynlikheid afgelei word dat dit wel van hom afkomstig was, aangesien daar geen aanduiding is dat enige ander manlike persoon die hamer fisies betas het nie. Die genetiese materiaal, soos ek dit verstaan, beteken natuurlik nie dat dit noodwendig bloed moes wees nie. Dit sou selfs aan velweefsel of liggaamsvloeistowwe, soos sweetafskeiding, toegeskryf kon word. 
[94]	Die staat het swaar geleun op die getuienis van Kaptein Frans Albertus Maritz om die hof te oortuig dat die aard van die wonde aan die oorledene se kop dui op die gebruikmaking van die ornamentele hamer as die stompgeweld moordwapen. Meer spesifiek is dit aangevoer dat beide kante van die kop van die hamer, te wete die slaan-oppervlakte kant en die botteloopmaker kant, vir die wonde aan die oorledene se kop verantwoordelik was. Hoewel dit gemenesaak is dat skerpgeweld, vermoedelik deur 'n mes of iets soortgelyks, aangewend is om die veelvuldige steekwonde aan die oorledene se nek en in haar bors te veroorsaak, is geen sodanige tweede wapen ooit gevind nie. Kaptein Maritz het egter wel 'n vlekvrye staalmes, ongeveer 107,60mm lank en met 'n dikte van ongeveer 19,30mm, wat vermoedelik met die wapen wat die steekwonde aan die oorledene se nek en op haar bors ooreengekom het, getoets. Sy verslag, soos vervat in sy beëdigde verklaring gedateer 7 Junie 2005 wat hy ingevolge die bepalings van artikel 212(4)(a) en (8)(a) van Wet 51 van 1977 afgelê het, was dus nie beperk tot die hamer as moontlike moordwapen nie. Vir teenswoordige doeleindes bepaal ek my egter slegs by die moontlikheid dat die hamer as moordwapen aangewend kon word.
[95]	Kaptein Maritz was, ten tye van sy ondersoek met betrekking tot moontlike moordwapens, 'n Senior Forensiese Analis verbonde aan die Ballistieke Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium. Sedertdien het hy, in November 2005, verhuis na South Dakota in die VSA waar hy afdelingshoof en tegniese leier van die vuurwapen en gereedskapmerk ondersoekafdeling van die Division of Criminal Investigation is. Hy het 'n indrukwekkende curriculum vitae aan die hof voorgelê, waaruit sy besondere deskundigheid en uitgebreide ervaring op die gebied onder bespreking ten duidelikste geblyk het.   
[96]	Op 17 Mei 2005 het Kaptein Maritz die ornamentele hamer forensies ondersoek om te probeer vasstel of dit vir die wonde aan die oorledene se kop verantwoordelik kon gewees het. Met die oog hierop sou hy die aard en omvang van die wonde vergelyk met die vorm en mates van die ronde plat slaanvlak en die bottelopmaker gedeelte van die hamer. Die slaanvlak het 'n gemiddelde deursnee van ongeveer 21,68mm gehad, terwyl die maksimumbreedte van die botteloopmaker ongeveer 37,22mm was. Op 19 Mei en 2 Junie 2005 het hy, deur die aanwending van die hamer se slaanvlak en die botteloopmaker gedeelte daarvan, gereedskapmerk toetse uitgevoer op 'n varkkarkas, varkskedels en skaapskedels, die vel waarvan die naaste aan menslike velweefsel is. Op 31 Mei 2005 het hy op loodplaat en pottebakkersklei afdrukke daarvan gemaak en 'n menslike oormodel gegiet. Hy het sy ondersoek gedoen aan die hand van die lykskouingsverslag, foto's van die misdaadtoneel en digitale beelde. Daaruit het hy afgelei dat die wonde aan die skedel die beskrywing en fisiese voorkoms gehad het van wonde veroorsaak deur stompgeweld (kapwonde), terwyl die wonde aan die nek en bors die beskrywing en fisiese voorkoms gehad het van wonde veroorsaak deur skerpgeweld (steekwonde). Die wonde moes dus deur minstens twee voorwerpe veroorsaak gewees het.   
[97]	Kaptein Maritz het vervolgens die vorm en mates van die kopwonde vergelyk met die resultate van die gereedskapmerk toetse asook met die afdrukke en gietsel voormeld. Met gebruikmaking van transparante kon hy 'n ooreenstemming tussen die wonde en die gereedskapmerke aantoon. Hy het tot die gevolgtrekking geraak dat die mees prominente kapwonde aan die oorledene se kop en die kapwond net agter haar linkeroor en oorskulp kon inpas met die dimensies en profiel van beide aanwendingsvlakke van die hamer, dit wil sê die slaanvlak en die botteloopmaker gedeelte daarvan. Dit kon eweneens inpas met die klaseienskappe van die gereedskapsmerke wat deur beide aanwendingsvlakke van die hamer op die onderskeie toetsmediums, insluitende velweefsel, beenweefsel, pottebakkerskei en loodplaat, gelaat is. In hierdie verband het Kaptein Maritz uitgewys dat die slaanvlak van die hamer 'n sirkelvormige, semi-sirkelvormige en "boontjievormige" (of "niervormige") ingedrewe afdruk gelaat wanneer dit 'n geronde oppervlak tref. Die botteloopmaker het weer 'n effe geboë langwerpige tot net langwerpige ingedrewe afdruk gelaat wanneer dit 'n oppervlak tref, en die punte van die afdruk het by tye na binne gekrul en geneig om in sekere gevalle "verwyd en afgerant" voor te kom. Dit kon toegeskryf word aan die verdikte rondings aan weerskante van die botteloopmaker. Verder het dit voorgekom dat die binne-krulling van die botteloopmaker se gereedskapmerk profiel na die teenoorgestelde kant van die hamer gekrul het. 
[98]	In kruisondervraging deur Adv de Bruyn het Kaptein Maritz toegegee dat die foto's wat hy gebruik het om tot sy bevindings te geraak nie almal reghoekig van bo geneem is nie, sodat die hoek waaruit die foto's geneem is misleidend kon wees. Hy het ook toegegee dat daar soms verskille in die groottes van die wonde was vergeleke by dié van die gereedskapmerke. Dit het hy egter verduidelik deur daarop te wys dat die menslike velweefsel elasties is en van nature geneig is om na sy oorspronklike posisie terug te keer. Daarbenewens sou kneusings om 'n wond die wond groter laat lyk as wat hy regtig is. 
[99]	'n Ernstiger probleem wat tydens kruisondervraging na vore gekom het, het geblyk uit 'n video-opname van die toetse op 'n varkkop. Met die eerste of tweede hou van die botteloopmaker kant van die hamer het die botteloopmaker gebuig. Dit is nooit in Kaptein Maritz se verslag genoem nie. Dit is ook nie genoem dat, uit vrees dat die gebuigde gedeelte van die hamer sou afbreek indien dit verder aangewend sou word, hy met groot moeite 'n soortgelyke hamer bekom het nie. Verdere toetse is toe met die plaasvervangende hamer gedoen, ten spyte van die feit dat die mates daarvan in sekere opsigte beduidend, tussen 37% en 49%, verskil het van dié van die ornamentele hamer. Niks hiervan blyk uit die verslag nie. Daar is eweneens geen melding daarin gemaak van die feit dat sekere toetse ook met die klouhamer, wat in die oorledene se woonstel gevind is, gedoen is nie.
[100]	In antwoord op 'n vraag deur Adv Teunissen gedurende herondervraging, naamlik of Kaptein Maritz die ornamentele hamer (bewysstuk 2) as moordwapen sou uitsluit, was sy antwoord: "U Edele, op grond van die klaseienskappe wat nagelaat word deur die gereedskapsmerk veroorsaak deur bewysstuk 2, kan dit nie bo redelike twyfel uitgesluit word nie". Hy was tevrede dat die gebruikmaking daarvan met die aard van die stompgeweld wonde aan die oorledene se kop vereenselwigbaar was. Dit was egter anders gestel met die klouhamer wat in die oorledene se woonstel gevind is. Hy sou dit as 'n moontlike moordwapen definitief uitsluit: nòg die slaankant nòg die klougedeelte was met die kopwonde vereenselwigbaar. Dit strook met Sersant Peta Davidtsz se bevinding dat sy geen spoor van moontlike bloed daarop kon vind nie.
[101]	Die verdediging se antwoord op Kaptein Maritz was Professor Gert Saayman, wat sedert 1998 die Hoof van die Departement Geregtelike Geneeskunde in die Fakulteit Gesondheidswetenskappe aan die Universiteit van Pretoria is. Hy is terselfdertyd die Hoofspesialis in Geregtelike Patologiedienste vir Noordelike Gauteng. Soos blyk uit sy buitengewoon indrukwekkende curriculum vitae, praktiseer hy sedert 1984 as geregtelike geneeskundige en patoloog, terwyl hy gedurende dieselfde tydperk op voor- en nagraadse vlak lesings op sy vakgebied aanbied. Sy ervaring as deskundige getuie, assessor en konsultant in verskeie rigtinggewende hofsake en ondersoeke, sowel nasionaal as internasionaal, is merkwaardig. Hy is gereeld betrokke by regsmediese na-doodse ondersoeke van sterfgevalle waar die slagoffers op onnatuurlike wyse gesterf het, die mees onlangse synde die ondersoek, in April 2007, na die vliegramp waarby 'n Keniaanse vliegtuig in die Kameroen betrokke was.
[102]	In sy getuienis het Professor Saayman, met verwysing na die foto's en ander relevante bewysstukke in hierdie saak, uit die staanspoor die mening gehuldig dat dit hoogs onwaarskynlik was dat die oorledene se kopwonde deur die ornamentele hamer veroorsaak is. Hy het toegegee dat enkele van die wonde miskien met die gebruikmaking daarvan versoenbaar mag wees, maar het dit steeds as onwaarskynlik beskou. Hy het dit oor die algemeen daaraan gewyt dat die kopwonde ooglopend groter was as wat 'n mens van die hamer se slaanvlak sou verwag. Hoewel hy nie kon uitsluit dat 'n hamer gebruik is nie, het die aard en voorkoms van die wonde eerder op die gebruikmaking van 'n liniêre, rigiede, staafvormige of silindriese voorwerp gedui. 
[103]	Professor Saayman het die aanwending van die botteloopmaker gedeelte van die hamer onomwonde verwerp, omdat dit vir praktiese doeleindes 'n skerp eerder as 'n stomp trefvlak gehad het. Behalwe in die geval van 'n enkele wond wat die voorkoms gehad het dat die vel redelik skoon geklief is, was dit hoogs onwaarskynlik dat dit enige van die wonde sou kon veroorsaak het.
[104]	'n Verdere probleem wat Professor Saayman met die hamer as moontlike moordwapen gehad het, was dat dit relatief klein en lig was en onwaarskynlik sulke ernstige wonde soos ingedrewe frakture en 'n skedelbasis fraktuur sou kon veroorsaak het. Hy het dit juis beskryf as "n klein hamertjie" wat eenvoudig nie met sulke gewelddadig veroorsaakte trauma versoenbaar was nie. Dit het eerder gekorreleer met 'n relatief swaar en heelwat groter voorwerp met 'n breër trefvlak as dié van die hamer. Dit spreek vanself dat selfs so 'n voorwerp met groot krag aangewend sou moes gewees het om wonde van hierdie aard tot gevolg te hê. En selfs groot krag sou nie maklik tot 'n skedelbasisfraktuur aanleiding gee nie. Dit is die tipe fraktuur wat 'n mens in motorongelukke kon verwag of waar die slagoffer met swaar bakstene geslaan sou word. Dit sou ook kon gebeur waar die slagoffer se kop op die vloer gestut sou word en daar dan op hom getrap of gestamp sou word. In hierdie verband het Professor Saayman verwys na 'n aantal gesaghebbende handboeke waarin die onderwerp in fyn besonderhede met bypassende illustrasies verduidelik is.
[105]	Professor Saayman het voorts gesuggereer dat die aard van die kopwonde sodanig was dat die gebruikmaking van twee stompgeweld voorwerpe nie uitgesluit sou kon word nie. Sommige van die wonde het die voorkoms gehad dat hulle deur 'n liniêre staafvormige voorwerp veroorsaak kon gewees het terwyl ander weer, soos die groot ingedrewe skedelfrakture en die skedelbasis fraktuur, die gevolg kon wees van houe met 'n onreëlmatige, dog steeds swaar, voorwerp.
[106]	Aan die begin van die kruisondervraging het Adv van der Vijver dit op rekord geplaas dat daar geen verslag van Professor Saayman aan die staat beskikbaar gestel is nie en dat hy getuienis gelewer het wat nooit aan Dr Adendorff of Kaptein Maritz gestel is nie. Hy het dit in die vooruitsig gestel dat die staat sy opsies sou moet oorweeg om sy saak te heropen om verdere patologiese getuienis aan te bied. Dit was uiteindelik nie nodig nie, maar dit spreek vanself dat die hof dit in gedagte moet hou dat die staat hierdeur benadeel sou kon word en dat die getuienis van Professor Saayman met die nodige omsigtigheid benader sou moet word.
[107]	In kruisondervraging deur Adv Teunissen het Professor Saayman dit duidelik gemaak dat, hoewel hy nie die hamer as moordwapen kon uitsluit nie, veral met betrekking tot enkele van die wonde, hy dit steeds as hoogs onwaarskynlik beskou het. Hy het dit beklemtoon dat dit nie sy bedoeling was om die getuienis van Dr Adendorff of Kaptein Maritz aan te val nie. Hy wou bloot onafhanklik tot sy eie slotsom kom. Aan die ander kant kon hy hom nie vereenselwig met Kaptein Maritz se transparant oefening nie, tensy dit ingevolge streng wetenskaplike beginsels sou geskied, wat klaarblyklik nie gebeur het nie. 
[108]	Wanneer hierdie getuienis in oorweging geneem word, moet daar desnoods tot die gevolgtrekking geraak word dat Kaptein Maritz die staat se saak nie wesenlik bevorder het nie. Sy uiteindelike gevolgtrekking, naamlik dat hy nie bo redelike twyfel die ornamentele hamer as 'n moontlike moordwapen kon uitsluit nie, is aansienlik verwyder van die las wat op die staat rus om aan te toon dat dit bo redelike twyfel wel as moordwapen gebruik is. In effek kom dit daarop neer dat hy dit nie as wapen kon uitsluit nie, maar ook nie kon sê dat dit waarskynlik aldus gebruik is nie.   
[109]	Die toetse wat Kaptein Maritz met transparante gemaak het was op die oog af aantreklik, maar het klaarblyklik nie voldoen aan die wetenskaplike presiesheid wat vir die akkuraatheid van so 'n toets geverg word nie, soos tereg deur Professor Saayman uitgewys. Daarbenewens was sy toetse met die hamer, wat later vervang is met 'n soortgelyke hamer, geheel en al onbetroubaar. Dit grens myns insiens aan die onprofessionele dat hy in sy beëdigde verklaring nie 'n woord gerep het oor die buig van die ornamentele hamer se botteloopmaker gedeelte en die latere vervanging daarvan met 'n soortgelyke hamer nie. Hierdie verswyging het inderdaad sy getuienis as geheel gekleur. 
[110]	Die getuienis van Professor Saayman, wat in alle opsigte sy reputasie as 'n voorste kenner op sy gebied gestand gedoen het, was myns insiens helder, duidelik en wetenskaplik gefundeer. Die staat het weliswaar te kenne gegee dat hy oorweeg om 'n patoloog te roep om as teenvoeter vir hom te dien. Dit het egter nie gebeur nie, met die gevolg dat sy getuienis alleen staan as 'n weergawe wat op geregtelik geneeskundige beginsels geskoei en verantwoordbaar is. Hoewel hy tereg krities was oor die staat se beperkte patologiese getuienis en oor die gebrek aan presiesheid by Kaptein Maritz se toetsings, was hy telkens bereid om toegewings te maak oor moontlikhede wat aan hom gestel is.  Hy het egter voet by stuk gehou by sy mening dat, al kon hy nie die hamer as moontlike moordwapen uitskakel nie, dit hoogs onwaarskynlik was dat dit die wonde aan die oorledene se kop veroorsaak het. 
[111]	Hierdie gevolgtrekking word ondersteun deur die feit dat daar geen bloed aan die hamer gevind kon word nie en dat dit slegs spore van manlike genetiese materiaal geopenbaar het. Dit is in ieder geval hoogs onwaarskynlik, indien dit inderdaad 'n moordwapen was, dat die beskuldigde dit heeltemal vrywillig aan Mnr Boet Claassen sou genoem het toe hy verneem het dat daar op 'n hamer in die oorledene se woonstel beslag gelê is. Nog meer onwaarskynlik is die suggestie dat, indien hy dit self as moordwapen gebruik het, hy dit agter in sy bakkie sou los en aan die polisie sou uitwys toe hulle op die bakkie beslag wou lê. Dit mag wees dat dit nie as 'n waardevolle bate beskou kon word toe die polisie hom vra of hy enigiets van waarde in die bakkie het nie. Aan die ander kant was dit die eerste Kersgeskenk wat hy van die oorledene ontvang het en hy sou logieserwys sentimentele waarde daaraan heg.
[112]	Dit volg dus dat die hof noodwendig die waarskynlikheid moet uitsluit dat die ornamentele hamer as moordwapen gebruik is. Daar is eenvoudig nie genoegsame getuienis om die staat se bewerings in hierdie verband te staaf nie. 

DIE VINGERAFDRUK OP DIE DVD HOUER 			      
[113]	Die bewering dat die beskuldigde se vingerafdruk gevind is op 'n DVD houer in die oorledene se woonstel, was kontroversieel nog voordat die verhoor 'n aanvang geneem het. Die verdediging het dit vroeg reeds beskryf as gefabriseerde getuienis wat die regverdigheid van die saak teen die beskuldigde in die gedrang gebring het. Soos reeds vermeld, het die oorledene om 15:07 op 16 Maart 2005 die DVD by The Video Place uitgeneem. Daarna het sy dit by haar woonstel uit sy houer gehaal en in die DVD speler geplaas, waar dit steeds was toe haar liggaam die aand ontdek is. Die leë houer het op 'n tafeltjie tussen die rusbank, waar sy gelê het, en die televisiestel oopgelê. Indien dit inderdaad die beskuldigde se vingerafdruk daarop was, sou dit beteken dat hy ná 15:07 by haar woonstel was en nie by sy werk nie. Uit die aard van die saak sou dit sy alibi vernietig. 
[114]	Die vingerafdruk voorval het die oggend van 17 Maart 2005 'n aanvang geneem toe 'n span ondersoekers van die Paarl PKRS op die moordtoneel na vingerafdrukke gesoek het. Inspekteur Mariaan Booysens het die betrokke DVD houer met aluminiumpoeier behandel en identifiseerbare vingerafdrukke daarop gekry. Konstabel Elton Swartz het die houer toe na die werkoppervlakte of toonbank in die kombuis geneem en die vingerafdrukke met folien gelig. Hy het dit as folien #1 gemerk en op die agterkant van sy toneelverslag aangedui waar en waarvanaf hy dit gelig het. Volgens Superintendent Bartholomew, wat in toesighoudende hoedanigheid op die toneel aanwesig was, het hy hierdie prosedure persoonlik waargeneem. Hoewel hy nie self die vingerafdruk op die DVD houer gesien het nie, het hy dit wel op folien #1 gesien.
[115]	Bykans 'n maand later, op 12 April 2005, is dit vasgestel dat die vingerafdruk op folien #1 dié van die beskuldigde is. Intussen het die ondersoekbeampte, Inspekteur Deon de Villiers, die DVD houer egter reeds op 24 Maart 2005 aan The Video Place terugbesorg. Volgens Superintendent Bartholomew is dit gedoen met sy goedkeuring en wel op sterkte van 'n departementele riglyn dat, indien die afdruk eers op folien is, die folien dan die bewysstuk word en nie die voorwerp waarvanaf dit gelig is nie. Om praktiese redes kon die polisie nie alles hou waarvan hulle vingerafdrukke gelig het nie, aangesien dit tot 'n groot bergingsprobleem aanleiding sou gee. Dit is louter onsin. Ek het by meer as een geleentheid gedurende die loop van die verhoor my ernstige misnoeë ten opsigte van hierdie prosedure te kenne gegee. Dit is vir my verregaande dat die polisie goedsmoeds besit van so 'n belangrike bewysstuk kon afstaan. Dit spreek vanself dat die verdediging die geleentheid moes gekry het om die oorspronklike houer verder te ondersoek. Die beskuldigde kan nie kwalik geneem word dat hy hom genoop gevoel het om in sy pleitverduideliking aan te voer dat sy grondwetlike reg op 'n regverdige verhoor hierdeur verydel kon gewees het nie. Volgens hom het die polisie nie alleen onreëlmatig, en oënskynlik strydig met staande orders, versuim om foto's van die afdruk op die DVD houer te neem nie, maar hulle terugbesorging van die houer sou op die vernietiging van wesenlik belangrike getuienis kon neerkom.
[116]	Die kern van die beskuldigde se aantyging oor fabrisering van getuienis was dat, hoewel hy erken het dat sy vingerafdruk op folien #1 voorgekom het, hy ontken het dat dit van 'n DVD houer afkomstig was. Hy het aangevoer, met verwysing na 'n aantal deskundige menings, dat die vingerafdruk van 'n glas afkomstig was en dat dit verkeerdelik beskryf is as synde afkomstig van 'n DVD houer. Dit het tot 'n verskeidenheid uiteenlopende menings aanleiding gegee.
[117]	Die eerste mening was dié van Mnr Daan Bekker, 'n forensiese ondersoeker en opgeleide vingerafdrukdeskundige van Pretoria, wat op 25 November 2005 folien #1 ondersoek en bestudeer het. In sy verslag aan Adv de Bruyn gedateer 29 November 2005, het Mnr Bekker tot die gevolgtrekking gekom dat die vingerafdruk daarop onmoontlik vanaf 'n DVD houer ("omslag") gelig kon gewees het. Hy het hierdie mening op 'n aantal oorwegings gebaseer, een waarvan was dat hy dit vreemd gevind het dat daar slegs van die beskuldigde 'n identifiseerbare vingerafdruk op die houer sou wees. Hy sou verwag het dat daar ook, byvoorbeeld, van die oorledene of van die klerk by die videowinkel of van vorige huurders van die DVD daarop sou voorgekom het. Die beskuldigde se vingerafdruk sou in ieder geval met dié van sodanige persone gekontamineer gewees het, en dus beswaarlik identifiseerbaar gewees het.   
[118]	Die staat het die hulp van Direkteur Ruben Botha, die Provinsiale Hoof van die PKRS in die Oos-Kaap, ingeroep om as onafhanklike kundige op Mnr Bekker se bevinding te reageer. Bygestaan deur Superintendent V L C Meyer het hy, gedurende Desember 2005, ondersoek gedoen na folien #1 en ander materiaal voordat hy punt vir punt Mnr Bekker se gronde vir sy bevinding in behandeling geneem het. Sy gevolgtrekking was: "Very possible that the fingerprints lifted by Constable Swartz originate from open DVD holder as found on coffee table on top of magazines". In sy getuienis voor hierdie hof het hy egter 'n glos hiertoe bygevoeg toe hy sê dat dit nie slegs "baie moontlik" ("very possible") was nie, maar ook "baie waarskynlik" ("very likely") dat die vingerafdruk op folien #1 van die DVD houer afkomstig was.
[119]	Die verdediging se antwoord op Direkteur Botha se verslag en bevinding was om 'n uitvoerige verslag voor te lê van Mnr Pat Wertheim van Tucson, Arizona in die VSA. Hy word allerweë beskou as een van die bekendste vingerafdruk deskundiges ter wêreld. Dit was juis hy wat onomwonde die mening geuiter het dat folien #1 gefabriseerde getuienis daarstel, soos blyk uit sy gevolgtrekking in paragraaf 71 van sy verslag gedateer 20 Augustus 2006:
In summary, after a thorough analysis of lift #1, the folien represented as having been lifted from a DVD case, after evaluating lift #1 in light of the reports of Mr Bekker and Mr Botha, and after numerous experiments on a variety of drinking glasses, it is my conclusion that lift #1 was taken from a drinking glass and was intentionally mislabeled as having come from a DVD case. Lift #1 has all the characteristics of fabricated fingerprint evidence and, in my opinion, is intentionally fabricated fingerprint evidence.

[120]	Die staat het vervolgens Superintendent Keith Rance van die Ballistieke Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium versoek om toetse op die folien en DVD houer uit te voer. In sy verslag, gedateer 15 November 2006, het hy bevind:
After a visual examination of the exhibits mentioned above, I concluded that a physical match of these items is not possible, due to the incompatibility of the materials for such an examination.

[122]	Uiteindelik is die aangeleentheid verwys na Senior Superintendent Roger David Dixon, die Beheer Forensiese Analis verbonde aan die Wetenskaplike Analise Eenheid van die Forensiese Wetenskap Laboratorium. In 'n beëdigde verklaring, gedateer 12 Desember 2006, wat hy ingevolge die bepalings van artikel 212 van Wet 51 van 1977 afgelê het, het Senior Superintendent Dixon verwys na uitvoerige toetse wat hy, met gebruikmaking van al die relevante materiaal, insluitende folien #1, gedoen het. In die proses het hy toetse uitgevoer op verskeie DVD houers en glase wat bekom is uit die oorledene se woonstel, vier waarvan dieselfde hoogte gehad het as die afstand wat tussen die twee geboë lyne op folien #1 waarneembaar is. Met een van die glase (glas 8) het hy 'n drink-aksie laat uitvoer met die oog daarop om die oënskynlike lipmerk, wat aan die bokant van die folien voorgekom het, te repliseer. Hy het voorts gereël dat Konstabel Swartz aan hom demonstreer hoe hy die vingerafdruk wat op folien #1 voorkom, van die betrokke DVD houer gelig het. 
[123]	Die vernaamste bevindings uit hierdie toetse voortspruitend blyk uit paragraaf 7 van die verklaring. Dit lui aldus:
As a result of my examination I determined that:
7.1	The curved parallel lines on folien 1, as described in paragraph 3.2.1, are not consistent with having come from the DVD cover, as described in paragraph 3.1.1. Thes lines are, however, consistent with having come from one of the four matching glasses described in paragraph 6.4.
7.2	The background density of the aluminium powder on folien 1 is not consistent with having come from a DVD cover. The DVD covers all retain a large amount of powder, most probably due to static build up on the plastic. The background is, however, consistent with having come from one of the drinking glasses described in paragraph 6.4.
7.3	The positions of the finger and the right thumb, as seen on folien 1, is consistent with the lift having been taken from one of the four drinking glasses described in paragraph 6.4. In addition the lip mark produced while drinking from glass 8 is in the same position as that observed on folien 1, above the left fingers.
7.4	The water droplets observed on folien 1 are consistent with water droplets having dried on a vertical surface. They are oval in shape with their longitudinal axis parallel to the bottom of a glass.
7.5	The concentrations of powder observed on the two parallel lines, as described in paragraph 7.1, and in the area in the middle where smearing is observed at right angles to the lines, is consistent with an up-and-down brush action while powdering a drinking glass with a wet surface. The concentration of powder on the lower line is not consistent with the line having been produced as a result of a first lift from the middle of the DVD cover, representing the edge of the previous folien, but rather consistent with an edge having been powdered.

Die finale gevolgtrekking blyk uit paragraaf 8 van die verklaring:
In my opinion the black folien described in paragraph 3.2.1.1 was not "lifted from a DVD" but instead lifted from one of the four glasses described in paragraph 6.4. The features observed on the folien match test lifts from the glasses, and not those made from the DVD covers.

[124]	Hierdie verklaring en die gevolgtrekkings waartoe Senior Superintendent Dixon gekom het, het die Direkteur van Openbare Vervolgings van die Kaap genoop om die verklaring, onder dekking van 'n brief gedateer 13 Desember 2006, aan Adv de Bruyn te stuur. Die eerste paragraaf van die brief lui:
Ek bevestig hiermee dat die Staat nie meer van voorneme is om voort te gaan met die getuienis rondom u kliënt se beweerde vingerafdruk op die DVD omslag nie.

[125]	Dit behoort die einde van die gewraakte vingerafdruk te gewees het, maar die verdediging het die houding ingeneem dat hierdie toegewing deur die staat hulle nie daarvan weerhou om getuienis oor die beweerde fabrisering van die vingerafdruk aan die hof voor te lê nie. In hierdie verband het die beskuldigde in sy pleitverduideliking gesê dat "die vingerafdruk-bedrog die Staat se saak teen my besmet". Elders het hy na die verslag van Direkteur Botha en Superintendent Meyer verwys as "'n blatante en oneerlike poging … om stawing te verleen aan die klaarblyklik misleidende houding van die SAPD dat die vingerafdruk op folien 1 van 'n DVD houer af kom instede van 'n glas".
[126]	In die lig van hierdie houding het Adv van der Vijver in sy openingsbetoog te kenne gegee dat die staat inderdaad nie met die vingerafdruk getuienis voortgaan nie, behalwe vir sover dit nodig mag wees om die verdediging se bewerings van bedrog te weerlê. Dit het ongelukkig tot gevolg gehad dat die staat 'n aansienlike hoeveelheid getuienis hieroor voorgelê het. Dit het op sy beurt tot uitgerekte kruisondervraging en, meer nog, tot die aanbied van getuienis deur twee buitelandse deskundiges, Mnr Pat Wertheim van die VSA en Mnr Arie Zeelenberg van Nederland, aanleiding gegee. Hierdie getuies het in wese, die bevindings van Senior Superintendent Dixon beaam en gesuggereer dat daar iewers in die prosedure wat deur die ondersoekspan gevolg is, 'n ernstige fout moes ingesluip het. Hoewel hierdie deskundiges dit beskou het as 'n opsetlike fabrikasie, kan dit nie uitgesluit word nie dat dit miskien aan nalatigheid of louter onbevoegdheid gewyt sou kon word. Vir teenswoordige doeleindes is dit egter irrelevant aangesien die meriete van die saak beslis kan word sonder om hieroor tot 'n beslissing te geraak.
[127]	Dit is natuurlik so dat ek in my uitspraak ten opsigte van die ontslag-aansoek ingevolge artikel 174 van Wet 51 van 1977 die mening geuiter het dat, hoewel die staat te kenne gegee het dat hy nie op die vingerafdruk getuienis sou steun nie, die getuienis voor die hof was en op eie meriete beoordeel moes word. Dit beteken nie dat dat die verklaring van Senior Superintendent Dixon eenvoudig geïgnoreer mag word nie, al is dit nie deur getuienis bevestig nie. Volgens die bepalings van artikel 212(4)(a) en (8)(a) van Wet 51 van 1977 dien sy verklaring voor hierdie hof as prima facie bewys van die inhoud daarvan. Dit sou slegs deur aanvaarbare getuienis tot die teendeel weerlê kon word. 
[128]	Wanneer die staatsgetuienis in oorweging geneem word, wil dit nie voorkom of die getuienis van Direkteur Botha bedoel was om Senior Superintendent Dixon se verklaring te weerspreek of neutraliseer nie. Inteendeel, sy getuienis was in 'n groot mate 'n aanvulling daartoe in die sin dat hy nie kon ontken dat die vingerafdruk op folien #1 van 'n glas afkomstig was nie. Volgens hom kon dit egter ook van 'n DVD houer gekom het. Hy kon nie die een of die ander uitsluit nie.      
[129]	'n Soortgelyke houding blyk uit die getuienis van Kaptein Jan Albert Bester, wat in die relevante stadium verbonde was aan die PKRS te Kaapstad. Volgens hom sou hy, uit 'n visuele waarneming van folien #1, nie 'n glas of 'n DVD houer kon uitsluit nie. Die afdruk op die folien was egter kenmerkend van 'n glas en die merk op die folien, wat as 'n lipmerk beskryf is, sou hy as 'n lipmerk, eerder as 'n vingermerk, beskou.  In hierdie verband het hy getuig dat die beste, en inderdaad die enigste, persoon wat daaroor met sekerheid sou kon getuig, die persoon sou wees wat die afdruk gelig het, naamlik Konstabel Swartz. Hierdie mening kom ooreen met die mening van Direkteur Botha, wat eweneens getuig het dat slegs Konstabel Swartz met enige sekerheid sou kon sê waarvanaf die afdruk kom. 
[130]	Wanneer daar nou gekyk word na Konstabel Swartz se getuienis, blyk dit dat hy in die relevante tyd minder as twee jaar lank by die PKRS was en dus betreklik beperkte ondervinding gehad het. Hy was klaarblyklik nog nie 'n deskundige op die gebied van vingerafdrukke nie, maar bloot, soos hy dit self gestel het, "'n ondersoeker van vingerafdrukke". Die eerste vingerafdruk wat hy op 17 Maart 2005 op die misdaadstoneel gelig het was dié wat deur Inspekteur Booysens aan hom op die DVD houer as 'n identifiseerbare afdruk uitgewys is. Hy het die houer na die kombuisblad geneem en die afdruk, wat aan die buitekant daarvan was, met folien gelig. Hy het juis folien gebruik omdat Inspekteur Booysens aluminium (silwer) poeier daarop gebruik het. In sy toneelverslag het hy hiervan 'n nota gemaak wat gelui het: "Fingerprint lifted from DVD disc holder which was found on a coffee table in the lounge of the flat and showed sideways to the left".
[131]	Oor die presiese prosedure wat hy gevolg het, het Konstabel Swartz getuig dat hy twee foliene aan die voorste buitekant van die houer, waarvan die oopmaak-kant na regs voor hom was, aangebring het. Om aan te toon wat die bokant van die folien was, het hy die hoekie daarvan afgeknip. Hy het die plastiekomhulsel van die foliene afgehaal en toe eers aan die onderkant en daarna aan die bokant van die houer 'n folien geplak. Daar was nie identifiseerbare vingerafdrukke op die onderste folien waarneembaar nie. Hy het dit dus in sy tas gesit en later vernietig. Op die boonste folien was daar wel identifiseerbare vingerafdrukke. Hy het aan die agterkant daarvan 'n plakker aangebring waarna hy dit met gom verseël en as folien #1 genommer het. Die enigste ander folien wat hy gebruik het, was een waarmee hy 'n vingerafdruk van die glas op die koffietafel gelig het. Dit het hy as folien #2 beskryf. Verder het hy nege oppervlaktes met kleefband ("scotch tape") gelig.  Toe hy later die oggend op sy kantoor in die Paarl aangekom het, het hy die relevante inligting agterop die folien en kleefband bewysstukke geskryf. Hy het dit toe, saam met die toneelverslag, in 'n bewysstuk-koevert gesit en na die Outomatiese Vingerafdruk Identifikasie Stelsel ("OVIS") operateur vir inskandering geneem. Daarna het hy dit aan Kaptein Matheus vir sy vier-en-twintig uur inspeksie voorgelê.  
[132]	Toe hy verder in hoofondervraging oor die prosedure uitgevra is, het hy gesê dat hy die inskandering laat doen het voordat hy die relevante inligting agterop die bewysstukke aangebring het. Nadat hy dit vir inspeksie deurgestuur het, het hy niks meer daarmee te doen gehad nie. Toe hy egter nog verder daaroor ondervra is, het hy getuig dat hy wel, na fotografering van die bewysstukke, die foto's daarvan terugontvang het vir aanbring in die grootboogkaart wat hy saamgestel het. 
[133]	In kruisondervraging het Konstabel Swartz aangedui dat daar moontlik 'n oorvleueling van die twee stukke folien was, in die sin dat die onderkant van die boonste folien die bokant van die onderste folien effens kon oorskry het. Hy kon nie met sekerheid sê waar presies op die houer die vingerafdruk was nie. Daar is nie op die toneel enige foto's van die identifiseerbare vingerafdrukke geneem nie omdat dit nooit voorheen gedoen is nie. In ieder geval het die ondersoekspan, wat ingesluit het vingerafdrukdeskundiges soos Superintendent Bartholomew, Inspekteur Booysens en Inspekteur Coetzee, nie gedink dat dit noodsaaklik is nie.
[134]	Konstabel Swartz het toegegee dat hy strydig met die toepaslike beleid opgetree het toe hy nie die oggend op die toneel die relevante inligting agterop folien #1 en die ander bewysstukke geskryf het nie. Sy verduideliking was dat hy al die nodige inligting op die toneelverslag aangebring het en dit sou vir hom geriefliker wees om die middag rustig op kantoor al die bewysstukke op te skryf. Die probleem is dat hy nie notas gehou het van die tye waarop hy die afdrukke op folien of kleefband gelig het nie, maar tog blyk presiese tye agterop elke bewysstuk. Hoewel die tye oneweredig versprei was, het hy aangevoer dat hy op sy geheue staatgemaak het. In ieder geval was dit slegs benaderde tye. 
[135]	Konstabel Swartz is verwys na 'n beëdigde verklaring wat hy op 18 Julie 2005 voor Direkteur Trollip afgelê het. Daarin het hy gesê dat hy nie alles kon onthou wat hy op die toneel hanteer het nie. Hy het egter wel onthou dat hy 'n DVD houer, wat aan beide kante gepoeier was, gehanteer het. Hy het slegs een folien gebruik om die afdrukke te lig aangesien hy tevrede was dat die ander merke op die houer nie identifiseerbaar was nie. Toe hy die folien daarop plaas het hy die oopmaak kant as bokant gebruik. Hy het toegegee dat hy strydig met beleid opgetree het toe hy nie die folien en kleefband bewysstukke deur 'n onpartydige persoon laat teken het nie. Dit was sy eie besluit om nie die bewysstukke na een van die ander vingerafdruk ondersoekers te neem vir handtekeninge nie, aangesien hy van oordeel was "dat ons almal in dieselfde mate betrokke was met die ondersoek". Dit, het hy getuig, was "standaard optrede" waar geen privaat persoon by die toneel beskikbaar was nie. Kennelik het hy geen van sy kollegas hieroor geraadpleeg nie.
[136]	Dit is uit hierdie getuienis duidelik dat Konstabel Swartz op sy eie weergawe 'n aantal onreëlmatighede begaan het waarvoor hy nie 'n bevredigende verduideliking kon gee nie. Daarbenewens is daar wesenlike weersprekings tussen sy getuienis en sy voormelde beëdigde verklaring ten opsigte van die aantal foliene deur hom aangewend op die DVD houer en die posisie van die oopmaak kant daarvan ten tye van die lig van die afdrukke. As getuie het hy 'n swak indruk gemaak. Hy was geneig om ontwykend te wees en om bykans onverstaanbare antwoorde te verstrek op eenvoudige vrae. Oor die algemeen sou hy beswaarlik as 'n betroubare getuie aangemerk kon word. 
[137]	Kaptein Matheus het die staat se saak nie enigsins bevorder nie. Volgens hom was dit hy, en nie Konstabel Swartz nie, wat die oorspronklike bewysstukke, insluitende folien #1, na OVIS vir inskandering geneem het. Hy het glo daarvoor gewag en, toe hy dit terugontvang, het hy dit in 'n laai in sy lessenaar toegesluit vir vyf dae totdat hy dit, op die vyfde dag, vir fotografering geneem het. Daar was egter geen bewys dat hy dit wel na OVIS geneem het nie en hy kon ook nie onthou aan wie hy dit vir inskandering gegee het nie. Die rede waarom hy die bewysstukke in sy laai gehou het was dat, in so 'n ernstige saak, senior offisiere mag skakel om te verneem of daar enige resultate is, in welke geval hy dan die korrekte inligting aan hulle sou kon gee. In kruisondervraging het hy hierdie rede enigsins aangepas deur te noem dat hy tydens die verdaging die datums nagegaan het en vasgestel het dat dit 'n langnaweek was. Senior offisiere het hom egter nogtans gebel om inligting van hom te bekom.
[138]	Ook Kaptein Matheus het voor Direkteur Trollip 'n beëdigde verklaring, gedateer 7 Maart 2006, afgelê, waarin hy te kenne gegee het dat hy op 18 Maart 2005 die bewysstuk koevert van Konstabel Swartz ontvang het. Nadat hy elke bewysstuk nagegaan het en geen ongerymdhede gevind het nie, het hy dit op dieselfde dag vir fotografering gestuur. Tog blyk dit later uit hierdie verklaring dat hy dit eers op 23 Maart 2005 vir fotografering gestuur het en eers op 29 Maart 2005 in die sogenaamde "folienregister" aangeteken het. Hy het besef dat dit 'n oorsig aan sy kant was om so lank te neem om dit te doen, maar hy was tevrede dat die inskrywings op die bewysstuk koevert genoegsame bewys van die hantering daarvan was.
[139]	Kaptein Matheus was eweneens nie 'n indrukwekkende getuie nie. Soos blyk uit sy getuienis en beëdigde verklaring, was hy ontwykend en het hy hom telkens weerspreek. Oor die algemeen het hy uiters onbevredigende verduidelikings aangebied vir wat klaarblyklik onreëlmatige optrede was in sy hantering van die bewysstukke, insluitende folien #1. Sy getuienis kan hoegenaamd nie as betroubaar beskou word nie.
[140]	Hieruit volg dit dat die staat geensins genoegsame getuienis aangebied het om die prima facie saak, soos vervat in Senior Superintendent  Dixon se verklaring, in die geringste mate aan te tas nie. Hierdie prima facie saak is inderdaad aansienlik versterk deur die hoogs deskundige aanbiedinge van Mnre Wertheim en Zeelenberg. Hulle intensiewe kennis en kundigheid, en hulle wydreikende ervaring wat aan hulle internasionale roem besorg het, het in hulle getuienis sterk na vore gekom. 
[141]	In sowel hulle omvangryke verslae as hulle indrukwekkende getuienis, het hulle punt vir punt die bevindings van Senior Superintendent Dixon in sy verklaring onderskraag en verder uitgebrei. Vir teenswoordige doeleindes is dit onnodig om in enige besonderhede daarmee te handel, buiten om aan te dui dat beide dit onomwonde gestel het dat die vingerafdruk op folien #1 onmoontlik van 'n DVD houer afkomstig kon gewees het. Hulle was beide die mening toegedaan dat dit van 'n kegelvormige ("conical") glas ongeveer tagtig millimeter in hoogte gekom het. Dit het beteken dat die beskrywing agterop folien #1 foutief was. 
[142]	Hoewel beide hierdie deskundiges onder die indruk was, soos reeds vermeld, dat folien #1 'n doelbewuste fabrisering van getuienis daargestel het, is dit nie, vir doeleindes van die onderhawige saak, nodig om daaroor enige bevinding te maak nie. Dat daar moontlik ernstige onreëlmatighede mag plaasgevind het, een of meer waarvan tot die foutiewe beskrywing van folien #1 aanleiding mag gegee het, is bepaald debatteerbaar. Daar is egter nie genoeg getuienis voor hierdie hof om met enige sekerheid te bevind dat dit aan opsetlike optrede deur die polisie te wyte was nie. Dit mag trouens die gevolg gewees het van nalatigheid of bloot onbevoegdheid. 
[143]	Dit volg dus dat hierdie hof noodwendig moet bevind dat die staat nie daarin geslaag het om te bewys dat die beskuldigde se vingerafdruk op folien #1 van die DVD houer afkomstig was nie. Die waarskynlikhede is oorweldigend dat dit inderdaad van 'n glas gekom het, al is dit nie duidelik vanaf welke glas nie. Daar rus natuurlik nie 'n las op die verdediging om aan te toon vanaf welke glas dit moontlik, of waarskynlik, gekom het nie. Dit sal ongelukkig 'n onbeantwoorde vraag moet bly.

DIE MOTIEF VIR DIE MOORD
[144]	Die staat se saak ten opsigte van die vraag of die beskuldigde 'n motief gehad het om die oorledene te vermoor, het grotendeels gedraai om die brief wat sy die oggend aan hom geskryf het. Ook sy gedrag voor en nadat hy verneem het van haar dood was in hierdie verband van belang. Die primêre vraag is of die gebeure by die oorledene se woonstel die aand van 15 Maart en oggend van 16 Maart 2005, gesien teen die agtergrond van haar verhouding met die beskuldigde, genoegsame rede vir hom was om haar te wou vermoor. Sekondêr hiertoe is die vraag of, op die veronderstelling dat daar inderdaad 'n motief vir die moord bestaan het, die beskuldigde daardeur gedryf kon gewees het om, met oortuigende toneelspel en fyn beplanning van 'n oënskynlik waterdigte alibi, die moord te pleeg.     
[145]	In hierdie verband het die staat gesteun, onder andere, op 'n misdaadtoneel analise ("Crime Scene Analysis") van Dr G N Labuschagne, 'n Senior Superintendent in die SAPD en die bevelvoerder van die Sielkundige Ondersoek Eenheid ("Investigative Psychology Unit") te Pretoria. Sy besondere deskundigheid op die gebied van die profielsamestelling van misdadigers en die forensies-sielkundige ondersoek van ernstige misdade en misdaadtonele blyk ten duidelikste uit sy indrukwekkende reeks kwalifikasies en sy uitgebreide kliniese en forensiese ervaring, sowel nasionaal as internasionaal. In sy volledige verslag, gedateer 29 Januarie 2007, oor die huidige saak het hy tot die volgende gevolgtrekking gekom:
It is my opinion that the motive for this murder was a personal one due to the circumstances under which the crime was committed and the type of aggression displayed towards the victim. Therefore the offender must have been well-known to the victim and motivated by anger.

[146]	Die oorledene se brief, wat gedateer is 16 Maart 2005 en gerig word aan "Liewe Fred", vertoon aan die bokant van die eerste bladsy twee kruisies en 'n hartjie by die datum en vier kruisies, 'n hartjie en 'n glimlaggende gesiggie by sy naam. Die hartjies is bekende simbole vir liefde, die kruisies vir soentjies en die glimlaggende gesiggie vir geluk. Die liggaam van die brief lui aldus:
Hierdie brief gaan bietjie moeiliker gaan as email (kan nie delete en sinne oor en weer verander nie J), maar ek moet hierdie goedjies vanoggend van my hart af kry.
Ek is jammer dat jy vanoggend so deurmekaar hier weg is - ek was aanvanklik onredelik en toe het die hele storie net uit beheer geraak.
Eerstens oor jou en jou broers …
Ek bid dat God jou sal wysheid gee in hoe om die situasie te hanteer en dat julle dit wat tussen julle staan sal uitsorteer. Onthou, ek is ALTYD daar as jy wil praat en ek wil BAIE graag deel wees van jou lewe en probeer verstaan waardeur jy gaan. 
Die dingetjies wat my pla op die oomblik …
Ek is werklik jammer oor party van die goed wat ek vanoggend kwytgeraak het. My grootste fout van die afgelope tyd was on my sekuriteit en oplossing vir 'n swak selfbeeld in jou te vind i.p.v. in God. Ek het dit nie besef tot vanoggend/nou nie, maar God het ongelooflike maniere om met 'n mens te kom praat en ek besef nou dat ék eintlik die onregverdige een was nié jý nie.
Verder is ek ongelooflik bang vir die Paasnaweek en dat jy my pa sal sien as hy te veel gedrink het. Ek wil jou nie op só 'n manier verloor nie en ek wil nie hê jy moet daardie kant van ons familie sien nie. Dit klink seker simpel, maar dit is werklik vir my 'n groot bekommernis.
En laastens die gewone ou goedjies - werk, CT1 [skynbaar die afkorting van 'n vak wat sy geloop het], gaan ek werk kry? wat gaan ek met my woonstel maak? ens ens Dit klink nou so simpel as ek dit op papier neerskryf, maar dit is net reg dat jy weet wat aangaan. [die woord "Eintlik" word hier deurgehaal] Wil jou net nie herhaaldelik pla met dieselfde issues nie!
Jammer dat ek soms vergeet dat jy net 'n mens is - ek kyk só op na jou en het soveel respek vir jou, jou menings en die manier hoe jy probleme hanteer, dat ek soms nie besef dat jy ook soms slegte dae het of sommer net seerkry nie. Ek weet nie altyd hoe om jou te ondersteun nie en of jy hoegenaamd ondersteuning nodig het/wil hê nie … ek verstaan nie hoe jy seerkry verwerk of hanteer nie - jy sal my asb. moet leer om jou in hierdie opsig te verstaan en hoe om jou te ondersteun.
Ek voel dat ek jou teleurstel as ek nie by bg. goed reg doen nie en dat jy verdien om 'n pragtige meisie te hê wat mooi lyk, kan kos kook ( J ) !! ) en wat in alle opsigte net so perfek is soos jy - en ek sukkel soms om daarby uit te kom - miskien is dit wat vir my die moeilikste is … Ek weet wel jy verwag dit nie van my nie, maar dan moet jy my asb. wys hoe om die perfekte meisie vir JOU te wees. Ek is baie lief vir jou en ek wil nie verder soek nie - môre is dit 'n jaar vandat ek op jou verlief geraak het:J (die 1ste  Woensdagmiddag wat jy alleen by my kom koffie drink het J ) - en ek het nog nie van daardie dag af 'n oomblik getwyfel dat dit jy is wat ek wil hê nie. Jy het my lewe op soveel maniere verryk en elke dag saam met jou is die grootste geskenk waarvan 'n mens kan droom. 
Jy hoef NOOIT weer vir een oomblik te twyfel dat ek absoluut committed is en dat ek met alles in my vir altyd by jou wil wees nie. Ek wil vandag belowe dat ek nie meer afhanklik sal wees van jou vir 'n goeie selfbeeld en vir sekuriteit nie, maar dat ek na God toe sal gaan daarmee, dat ek jou sal ondersteun in alles wat jy doen en dat ek absoluut eerlik sal wees met jou in alle gebiede van my lewe. Ek kan ook vandag vir jou belowe dat ek met God se genade altyd 'faithful' sal bly en dat ek [die woorde "jou nooit sal verneuk nie" is deurgehaal] nooit iets agter jou rug sal doen nie. Ek is lief vir jou met my hele hart en daar is by my geen twyfel dat ek die res van my lewe saam met jou wil deurbring nie.
Sterkte met alles by die werk …
Al my liefde [gevolg deur twee kruisies, twee hartjies en weer twee kruisies]

[147]	Volgens die beskuldigde was daar ook 'n ongedateerde kort briefie in die koevert wat die oorledene die oggend aan hom gegee het. Inteenstelling met die lang brief, wat aan weerskante van 'n vel A4 grootte gelinieerde skryfpapier geskryf is, was die kort briefie geskryf op 'n vel gekleurde papier met hartjies op. Dit het gekom uit 'n skryfblok wat in die oorledene se woonstel gevind is en het soos volg gelui:
Hi  Skat!
Ek wil ook sommer net sê hoe baie ek jou waardeer en hoe special jy is!
Dankie vir jou liefde, ondersteuning en sagte hart en dat jy ALTYD bereid is om te luister na my klein probleempies!
Ek is BAIE, BAIE, BAIE lief vir jou!
Sterkte met jou dag en week en weet Jesus is elke oomblik by jou!
Liefde en xx
Inge     
Ps. Jy is die hele tyd in my gedagtes en gebede … I

[148]	Op die oog af het ons hier te doen met twee briewe waarvan die gees en inhoud aansienlik verskil en wat 'n mens nie in dieselfde koevert sou verwag nie. Dit is egter moontlik dat, nadat die oorledene die eerste brief, met sy bespreking van sake wat klaarblyklik vir haar van groot erns was, neergepen het, sy die tweede briefie in 'n meer spontane trant geskryf het. Ter aanvulling, en moontlik met die oog op tempering van die erns van die eerste brief, wou sy in die tweede briefie aan die beskuldigde die versekering gee dat sy hom baie lief het en waardeer vir sy besondere kwaliteite.  
[149]	Vir onderhawige doeleindes is dit van weinig belang of die kort briefie saam met die lang brief in die koevert was of nie. Die enigste wesenlike relevansie daarvan is eintlik dat die beskuldigde die kort briefie die volgende oggend (en nie die vorige aand nie, soos foutiewelik in sy pleitverduideliking vermeld) op Mev Lotz se versoek aan haar gegee het. Hy wou nie die lang brief ook aan haar gee nie omdat hy bekommerd was dat die inhoud daarvan haar sou ontstel. Toe die oorledene die oggend dit aan hom gegee het, het sy juis gevra dat hy dit nie moet laat rondlê of in ander se hande laat beland nie, en wel omdat dit privaat en persoonlik was. Hy het toe die koevert met beide briewe geplaas in 'n lêer op sy lessenaar in die woonstel wat hy met Marius Botha gedeel het. Op sy versoek het Marius dit na hom gebring.  
[150]	Die persoonlike aard van die lang brief is deur die beskuldigde bevestig in 'n dekbriefie gedateer 29 Maart 2005 wat hy aan die privaatspeurder, Mnr Boet Claassen, gerig het toe hy 'n afskrif van die lang brief aan hom gegee het. Dit lui:
Hallo oom. Hier is die brief wat ek van gepraat het. Oom kan maar lees en besluit of dit vir julle enige waarde het. Ek twyfel, maar wil net nie iets wegsteek nie.
Die brief is baie persoonlik, en as dit kan sal ek dit baie waardeer as dit nie in te veel ander mense se hande beland nie. 
Maar doen maar wat ook al nodig is om julle te help in die ondersoek.
Bel my asseblief gerus as oom enige vrae het oor die brief of enige iets anders.
Baie sterkte met alles. Ek bid vir julle ook.
Fred.
P.S. Die belangrikste vir my is maar net dat die paragraaf wat oor haar pa gaan op 1ste bladsy net asseblief nie by oom Jan [Professor Lotz] moet uitkom nie (as dit kan). Dankie.          		

[151]	Dr Labuschagne het op versoek van Direkteur Trollip, soos in 'n inligtingsnota gedateer 27 Julie 2005 vervat, die lang brief geanaliseer teen die agtergrond van sekere dokumentasie wat aan hom beskikbaar gestel is. Dit het ingesluit verklarings van Mev Lotz, Wimpie Boshoff, Marius Botha en die beskuldigde. Daar is ook verwys na 'n verklaring van Braam Kruger en briewe van Marius Botha en die beskuldigde. Laasgenoemde dokumente is, na die beste van my wete, nie aan die hof voorgelê nie. Dit was moeilik om die gevoel te ontkom dat heelwat verdere inligting nie sy weg na die hof gevind het nie. Waarom dit so was, sal ons seker nooit weet nie. Dit mag egter tot gevolg gehad het dat 'n onvolledige saak voor die hof gedien het wat die hof moontlik in die uitoefening van sy funksies aan bande kon gelê het. 
[152]	Ietwat steurend is die feit dat die agtergrondsfeite wat deur Direkteur Trollip aan Dr Labuschagne verskaf is, enigsins gekleur blyk te gewees het. In hierdie verband is sekere bewysstukke direk aan die beskuldigde as verdagte gekoppel, terwyl daar ook ongetoetste bewerings gemaak is van moontlike jaloesie aan sy kant en ontrouheid aan die kant van die oorledene. Hoewel Dr Labuschagne dit beklemtoon het dat die analise van 'n misdaadtoneel nie gebruik kan word om 'n spesifieke "oortreder" ("offender") aan die misdaad te koppel nie, is dit logies dat foutiewe of gekleurde agtergrondsfeite moontlik sy ondersoek sou beïnvloed. 
[153]	Wanneer die inhoud van die lang brief van nader beskou word, is dit duidelik dat daar wel die oggend, en miskien reeds die vorige aand, 'n betreklik ernstige verskil van mening tussen die oorledene en die beskuldigde moes plaasgevind het. Haar brief was klaarblyklik daarop ingestel om die versteurde vrede tussen haar en die beskuldigde te herstel en om hom te verseker van haar ewige en onvoorwaardelike liefde en trou. Sy was sterk apologeties oor goed wat sy teenoor hom kwytgeraak het en het die blaam vir die onenigheid tussen hulle volkome op haarself geneem. In alle waarskynlikheid het sy, tydens hulle meningsverskil, hom daarvan beskuldig dat hy onredelik en onregverdig was. Dit blyk uit die feit dat sy, by nabetragting, haarself as die onredelike en onregverdige persoon beskou het. Sy het dit aan haar swak selfbeeld gewyt dat sy van hom so afhanklik geraak het, in plaas daarvan om in God haar veilige vesting te soek. In die proses het sy haarself verkleineer en die beskuldigde as 'n volmaakte persoon geskilder, 'n persoon vir wie sy die volmaakte meisie wou wees.
[154]	Die beskuldigde het Wimpie se getuienis oor die "helse fight", soos dit aan hom deur die oorledene weergegee is tydens hulle middagete samesyn, enigsins bevraagteken. Hoewel daar persoonlike sake in die brief geopper is, het hy dit steeds as 'n liefdevolle brief gesien. Tog blyk dit uit sy eie getuienis dat daar wel die oggend tussen hom en die oorledene 'n betreklik ernstige meningsverskil was. Nie alleen het sy sy liefde vir haar betwyfel nie, maar sy het hom ook gevra of hy van die verhouding seker is. Dit mag wees dat dit voortgespruit het uit sy onwilligheid om die probleem met sy broers met haar te bespreek. Dit mag ook wees dat haar getrouheid teenoor hom ter sprake gekom het, in welke geval hy dan haar liefde sou bevraagteken. Wat ook al gesê is, het haar hewig ontstel en tot trane gedwing. 
[155]	Die oorledene het blykbaar haar ontsteltenis redelik gou onder beheer gebring, aangesien sy kort na die beskuldigde se vertrek haar ouerhuis gebel het en heel vrolik oor die telefoon vir haar hondjie op sy verjaardag gesing het. Sy het niks van die meningsverskil tussen haar en die beskuldigde aan haar moeder, Mev Lotz, vertel nie. Intussen moes sy die brief geskryf het en haar reggemaak het om dit by die Universiteit aan die beskuldigde te besorg sodra hy om 10:00 uit sy klas sou kom. Hoewel die inhoud van die brief ernstige sake aangeroer het, was dit steeds liefdevol en deurspek met hartjies, soentjies en glimlaggende gesiggies. Toe sy aan hom 'n liefdevolle SMS gestuur het om te reël dat sy aan hom die brief gee wanneer sy klas uitkom, het hy nie die ontmoeting probeer kelder nie, maar het kort na mekaar twee SMS boodskappe, met liefde, aan haar gestuur om die ontmoeting te bevestig. 
[156]	Indien die beskuldigde voor sy vertrek van die oorledene se woonstel om ongeveer 07:45 hoogs ontsteld of miskien selfs woedend was, het dit hom duidelik nie daarvan weerhou om normaalweg klas toe te gaan nie. Dit het hom ook nie gekeer om die oorledene na sy klas te ontmoet, die kombuiskas by Merriman Furnishers te koop en kort na 11:10 by sy kollegas by Ou Mutual aan te sluit nie. Indien hy steeds ontsteltenis en woede ervaar het, het hy dit uiters effektief onderdruk of verberg, aangesien niemand dit skynbaar opgelet het nie. Geen sweem daarvan blyk uit die oorledene se SMS wat sy om 11:50 aan hom gestuur het om hom te vertel van haar klas nie. Sy het die boodskap geëindig met: "Lief vir jou skat en lekker dag xx". 
[157]	Soos reeds vermeld het Wimpie Boshoff die oorledene se mededeling aan hom van die "helse fight" tussen haar en die beskuldigde nie ernstig opgeneem nie. Na sy versekering dat haar verhouding met die beskuldigde "perfek" was, was sy blykbaar sodanig gerus gestel dat sy aan Wimpie meegedeel het dat sy graag teen die einde van die jaar aan die beskuldigde verloof wou raak. Sy was waarskynlik verder gerus gestel toe die beskuldigde kort daarna, om 13:10, op haar 11:50 SMS boodskap geantwoord het en sy waardering vir haar brief uitgespreek het. Hy het sy boodskap beëindig met die woorde: "Lief vir jou skat F xx". In haar reaksie hierop om 13:36 het sy haar boodskap op soortgelyke wyse beëindig deur te sê: "Mis jou al klaar … xx". Hierdie liefdevolle boodskappe oor en weer kom op die oog af spontaan en natuurlik voor, en skep die indruk dat die ontsteltenis van die oggend iets van die verlede was. 
[158]	Die latere gebeure waarby die beskuldigde betrokke was, neig enigsins om hierdie indruk te versterk. Nadat hy vroegaand van die werk af gekom het, geëet het en die kombuiskas by Jean Minnaar se woonstel gaan aflaai het, het hy om 20:11 'n SMS aan die oorledene gestuur.  Daarin het hy onderneem om haar later die aand te bel "om sommer net te gesels en jou stem te hoor". Hy het dit afgesluit met die woorde: "Ek is baie lief vir jou". Toe sy nie daarop reageer nie het hy haar om 21:03 gebel, maar weer eens geen reaksie gekry nie. Hy het 'n boodskap op haar stempos gelaat en kort daarna, om 21:38, op sy rekenaar 'n liefdevolle e-pos, in antwoord op die brief wat sy die oggend aan hom gegee het, begin tik. Hy het na haar verwys as sy skat en het sy dank en waardering teenoor haar vir die brief uitgespreek, juis omdat hy haar so goed geken het en besef het dat dit opreg, eerlik en uit die diepte van haar hart gekom het. In die middel van 'n sin het hy egter die brief onderbreek om weer 'n SMS te stuur omdat hy bekommerd was oor die feit dat hy nog niks van haar gehoor het nie. By die verdere gebeure daardie aand het ek reeds stilgestaan en is dit nie nodig om dit te herhaal nie. 
[159]	Die aard en gees van hierdie gebeure en kommunikasies maak dit skaars denkbaar dat die meningsverskil tussen die beskuldigde en oorledene 'n motief vir die moord aan die kant van die beskuldigde sou regverdig. Indien hy sodanig met onbeheerste woede vervul was dat hy haar sou wou vernietig, sou 'n mens verwag dat hy daar en dan daartoe sou oorgegaan het. Dit sou strook met die aard en omvang van die stomp- en skerpgeweld wonde wat die oorledene opgedoen het. Dit het egter nie so gebeur nie. Inteendeel, beide van hulle het, op die oog af, binne 'n kort tydperk ten volle afgekoel en vrede gemaak, tensy die beskuldigde deurgaans besig was met 'n fyn berekende en beplande stuk toneelspel. En selfs al sou die moord op die oorledene met voorbedagte rade uitgevoer gewees het, sou 'n mens nie sulke oordadige geweld verwag nie. Dit sou eerder versoenbaar wees met onbeheerste aggressie wat as gevolg van intense provokasie en op die ingewing van die oomblik op die slagoffer losgelaat sou word, byvoorbeeld as die moordenaar die slagoffer op heterdaad met 'n derde party sou betrap.     
[160]	Namens die staat is dit aangevoer dat die beskuldigde se skyn van liefdevolheid en bekommernis geveins was. Dit sou redelikerwys van hom verwag kon wees dat hy, na die ontsteltenis van die vorige aand en die vroeë oggend, gretig sou wees om met die oorledene te skakel by die eerste die beste geleentheid. Hy het dit egter nie gedoen na sy dag se bedrywighede om 17:00 afgehandel was en hy in sy kantoor voor sy rekenaar ingeskuif het nie. Hy het dit ook nie gedoen toe hy by sy woonstel kort na 18:00 aangekom het nie. Eers nadat hy geëet het en Jean Minnaar se kombuiskas afgelewer het, het hy, om 20:11, aan haar 'n SMS gestuur waarin hy onderneem het om haar later te bel. Daar was geen rede waarom hy haar nie onmiddellik kon bel nie. Toe verloop daar bykans 'n uur voordat hy haar uiteindelik wel gebel het en by haar stempos uitgekom het. Daar het toe weer meer as 'n half-uur verbygegaan voordat hy 'n e-pos aan haar begin skryf het. Dit het hy egter onvoltooid gelaat toe hy besluit het om weer aan haar 'n SMS te stuur.
[161]	Die verdere optrede van die beskuldigde is ook deur die staat onder 'n kritiese vergrootglas geplaas. As hy werklik bekommerd was omdat hy nie van die oorledene gehoor het nie, was dit te verstane dat hy na haar woonstel wou ry. Dit was egter nie verstaanbaar dat hy vir Marius sou sê dat hy en Mev Lotz reeds vanaf drie-uur na die oorledene soek nie en dat hy bang was dat sy miskien flou geval het omdat sy nie gesond was nie. Volgens die staat was dit leuens wat beoog het om die beeld van 'n bekommerde vriend te versterk. Hierdie beeld is in 'n nuwe rat geplaas toe hy aan Mev Lotz gesê het dat alles "oukei" sou wees en dat hy 'n kind in die huis sou word, as 't ware as 'n plaasvervanger van die oorledene.
[162]	Dit is wel so dat die beskuldigde in 'n vroeër stadium met die oorledene kon geskakel het. Die uitruil van liefdevolle SMS boodskappe gedurende die loop van die dag sou hom egter positief gestem het en hy sou waarskynlik nie genoop gevoel het om so gou moontlik met haar te kommunikeer nie. Volgens hom was hy nie oor haar welstand bekommerd voordat sy tweede SMS om 21:39, ongeveer 'n uur-en-'n-half na sy eerste SMS om 20:11, vir ongeveer twintig minute onbeantwoord gebly het. Dit was toe dat hy met Mev Lotz geskakel het om sy bekommernis met haar te deel.
[163]	Dit was nie korrek dat die beskuldigde en Mev Lotz vanaf drie-uur die middag na die oorledene gesoek het nie. Dit was ook nie korrek, soos deur die beskuldigde aan die hand gedoen, dat hy gesê het dat hulle drie ure lank na haar gesoek het nie. Mev Lotz het glad nie na haar gesoek voordat sy om 22:08 van die beskuldigde 'n oproep ontvang het nie en die beskuldigde was in daardie stadium slegs ongeveer twee ure lank op soek na haar. Dat hy wel vir Marius gesê dat hulle vanaf drie-uur na die oorledene soek is deur Marius bevestig en ook deur Christo Pretorius, wat dit slegs van Marius kon gehoor het. Die enigste redelike verduideliking vir hierdie leuen is dat die beskuldige eenvoudig oordryf het, soos mense somtyds doen wanneer hulle sê dat hulle die hele dag lank na iets soek wanneer dit in werklikheid 'n veel korter tydperk was. Hierdie leuen skep egter nie 'n motief nie en die relatiewe belangrikheid daarvan in die konteks van die saak as geheel is na my mening gering.
[164]	Die bewering dat die oorledene aan die een of ander siekte gely en floutes gekry het, moet in perspektief geplaas word. Volgens Mev Lotz het dit wel een maal gebeur dat die oorledene 'n floute gekry het toe sy vinnig opgestaan het. In die proses het sy haar kop teen 'n koffietafel gestamp en haarself sodanig beseer dat sy 'n blou oog daarvan oorgehou het. Die beskuldigde het getuig dat dit in 2004 gebeur het toe hy en die oorledene reeds goeie vriende was. Hoewel hy nie self by die voorval teenwoordig was nie, het hy daaraan gedink toe hy die oorledene nie in die hande kon kry nie. Wat hy aan Marius gesê het was dat sy moontlik flou kon geword het. Hy het nie gesê dat sy aan 'n siekte ly nie. Selfs al het hy dit gesê, ontstaan die vraag weer eens of dit nie bloot aan 'n oordrywing gewyt kan word nie, en weer eens is dit in die konteks van die saak van weinig belang.    
[165]	Die beskuldigde kon nie onthou of hy aan Mev Lotz gesê het dat alles "oukei" sou wees en dat hy die kind in die huis sou wees nie. Indien hy dit wel gesê het, het hy nie daarmee bedoel dat hy die oorledene se plek in haar ouerhuis sou inneem nie. Die hof aanvaar dat hy dit wel gesê het en dat dit vir Mev Lotz buitengewoon ontstellend moes gewees het. Sy het so pas haar enigste kind verloor en dit spreek vanself dat niemand ooit in haar plek sou kon kom nie. Dit was klaarblyklik 'n uiters vreemde aanmerking om te maak. As dit bedoel was om Mev Lotz te troos, het dit kennelik nie in sy doel geslaag nie. Aan die ander kant kan dit nie, alleenstaande of in samehang met die getuienis as geheel, 'n motief om die oorledene te vermoor steun of versterk nie. Uiteindelik sou dit miskien bloot 'n onbeholpe manier gewees het om Mev Lotz se leed te probeer versag. 
[166]	Die beskuldigde se optrede toe hy by dieselfde video winkel dieselfde DVD uitgeneem het as dié wat die oorledene op die dag van haar dood uitgeneem het, getuig van besonder vreemde gedrag. Me Annemarie Thomas van The Video Place was aan diens op 16 Maart 2005 om 15:07 toe die oorledene, wat aan haar bekend was as 'n baie vriendelike en beleefde meisie, die DVD getitel "The Stepford Wives" uitgeneem het. Sy was eweneens op 18 April 2005 aan diens toe die beskuldigde 'n rekening oopgemaak het spesifiek met die oog daarop om dieselfde DVD uit te neem. Hy het homself aan Me Thomas voorgestel as die oorledene se kêrel en het opgemerk dat dit "snaaks" was dat die oorledene so 'n DVD sou uitneem. Me Thomas het hom toe meegedeel dat sy al reeds met die polisie gepraat het en dat Inspekteur de Villiers juis die DVD aan haar terugbesorg het. 
[167]	Die beskuldigde het erken dat hy die DVD uitgeneem het in 'n stadium toe hy en sy ouers by vriende in Grabouw tuis was. Mnr Boet Claassen het hom gevra om daarna te kyk vir geval hy daaruit iets sou kon "agterkom". Aangesien hy saam met sy ouers die betrokke dag in Stellenbosch was, het hy die geleentheid benut om dit uit te neem. Toe hy gevra is waarom hy dit nodig geag het om homself as die oorledene se kêrel voor te stel, was sy antwoord dat hy dit nie kon onthou nie, maar in daardie stadium was sy gesig al in die koerante gewees. Almal het geweet van die saak en wie hy is. 
[168]	In antwoord op 'n vraag waarom hy die DVD by daardie spesifieke winkel uitgeneem het, het hy gesê dat Mnr Claassen hom vertel het dat dit die winkel was waar die oorledene dit uitgeneem het. Hy het toe reeds geweet dat die polisie beweer het dat sy vingerafdruk op die DVD houer gevind is en hy wou dus daardie besondere DVD uitneem. Hy wou ook probeer vasstel wat die prosedure was wanneer DVD's uitgeneem word, sodat hy miskien kon bepaal hoe sy vingerafdruk daarop kon gekom het. Eienaardig genoeg het hy toe nooit die DVD gekyk nie omdat dit hom ontstel het om te dink dat die oorledene daarna gekyk het ten tye van haar dood. 
[169]	Die beskuldigde is ook getakseer oor waarom hy gesê het dat dit "snaaks" was dat die oorledene "The Stepford Wives", wat gaan oor vrouens van die dorpie Stepford wat geprogrammeer was om "perfek" te wees, uitgeneem het. Weer eens kon hy nie onthou dat hy dit gesê het nie, maar hy het aanvaar dat hy na die beskrywing van die DVD op die omslag gekyk het en dit vreemd gevind het dat die oorledene juis hierdie DVD uitgeneem het. Dit mag natuurlik bloot toevallig wees dat die oorledene dit uitgeneem nadat sy in haar brief aan die beskuldigde genoem het dat sy graag die "perfekte" meisie vir hom wou wees, net so "perfek" soos hy. Aan die ander kant mag dit wees dat sy graag die DVD wou kyk juis omdat dit oor so 'n onderwerp gaan. Hieroor kan ons bloot gis. En dit is juis die rede waarom daar nie enige duistere motief aan die beskuldigde in hierdie verband toegedig kan word nie, hoe onbevredigend ook al die verduideliking van sy optrede op die oog af mag wees. 
[170]	Hoewel daar onbevredigende aspekte van die beskuldigde se getuienis in hierdie verband was, het hy oor die algemeen 'n goeie indruk as getuie gemaak. Sy antwoorde was merendeels spontaan, direk en duidelik verstaanbaar. Hy het natuurlik die voordeel gehad om al die getuienis en die volledige betoog van die staat aan te hoor voordat hy getuig het. Hy het ook die voordeel gehad om vooraf die hof se probleme met die verdediging se betoog te verneem. Dit het hom natuurlik in staat gestel om sy getuienis sodanig aan te pas dat hy die gemelde probleme kon aanspreek en die hoof bied. Sy getuienis het egter wesenlik met sy pleitverduideliking en die stellings wat namens hom aan staatsgetuies gemaak is, ooreengekom. Weliswaar het hy in sekere opsigte die getuienis van Mev Lotz en Marius Botha weerspreek. Sodanige weersprekings was egter nie wesenlik nie en het geen noemenswaardige rol gespeel in die oorweging van die beskuldigde se alibi of 'n moontlike motief vir die moord nie. 
[171]	Wanneer al hierdie oorwegings in ag geneem word, kan die hof myns insiens nie tot die gevolgtrekking geraak dat die staat daarin geslaag het om by die beskuldigde 'n motief vir die moord te vind nie. Nòg die brief nòg die beskuldigde se gedrag in die relevante tyd bied genoegsame gronde vir so 'n bevinding. 
DIE TOEPASLIKE REGSBEGINSELS
[172]	Dit is bekende reg dat die staat die beskuldigde se skuld bo redelike twyfel moet bewys. Gekoppel hieraan is die ewe bekende beginsel dat, indien die beskuldigde se weergawe redelik moontlik waar is, hy op sy vryspraak geregtig is. Die locus classicus ten opsigte van hierdie beginsels is R v Difford 1937 AD 370, waar Watermeyer WAR die volgende op 373 sê:
It is equally clear that no onus rests on the accused to convince the Court of the truth of any explanation he gives. If he gives an explanation, even if that explanation be improbable, the Court is not entitled to convict unless it is satisfied, not only that the explanation is improbable, but that beyond any reasonable doubt it is false. If there is any reasonable possibility of his explanation being true, then he is entitled to his acquittal …

[173]	Die hof hoef nie die beskuldigde se relaas te glo nie, solank daar net 'n redelike moontlikheid bestaan dat dit wesenlik waar is. Kyk R v M 1946 AD 1023 op 1027; S v Kubeka 1982 (1) SA 534 (W) op 537E-G. Die feit dat dit onwaarskynlik is beteken nie dat dit verwerp moet word nie. Kyk S v Shackell 2001 (2) SACR 185 (SCA) op 194g-i; S v M 2006 (1) SACR 135 (SCA) op 183g-i. Aan die ander kant hoef die hof nie tevrede gestel te word dat daar nie 'n sweempie twyfel oor die beskuldigde se skuld is nie. Soos Regter Denning dit gestel het in Miller v Minister of Pensions [1947] 2 All ER 372 (KB) op 373H:
Proof beyond reasonable doubt does not mean proof beyond the shadow of a doubt. The law would fail to protect the community if it admitted fanciful possibilities to deflect the course of justice. If the evidence is so strong against a man as to leave only a remote possibility in his favour which can be dismissed with the sentence "of course it is possible, but not in the least probable," the case is proved beyond reasonable doubt, but nothing short of that will suffice.

[174]	Dieselfde beginsels geld ten opsigte van 'n alibi. Die staat dra nog steeds die bewyslas om die beskuldigde se skuld bo redelike twyfel te bewys en daar is geen las op die beskuldigde om die hof oor sy onskuld te oortuig nie. Indien sy alibi redelik moontlik waar is, moet hy vry uitgaan, ongeag hoe sterk die staatsgetuienis teen hom mag wees. Om te bepaal of dit redelik moontlik waar is, moet die hof dit nie in isolasie oorweeg nie, maar binne die konteks van al die getuienis. Kyk R v Biya 1952 (4) SA 514 (A) op 521C-D; R v Hlongwane 1959 (3) SA 337 (A) op 340H-341B; S v Van Eck en 'n Ander 1996 (1) SACR 130 (A) op 134j-135g; S v Mhlongo 1991 (2) SACR 207 (A) op 210d-f; S v Khumalo en Andere 1991 (4) SA 310 (A) op 327H-I; S v Liebenberg 2005 (2) SACR 355 (SCA) op 358h-359e. Die afsonderlike onderdele van die getuienis vorm inderdaad 'n mosaiek wat aan die einde van die saak as geheel in oënskou geneem moet word. Kyk S v Hadebe and Others 1998 (1) SACR 422 (SCA) op 426c-h; S v Van der Meyden 1999 (2) SA 79 (W); S v Van Aswegen 2001 (2) SACR 97 (SCA) op 100f-101e. . 
[175]	Die benadering tot omstandigheidsgetuienis is gesaghebbend uiteengesit in die bekende saak van R v Blom 1939 AD 188 op 202-203. Dit kom daarop neer dat die afleiding wat die staat uit die getuienis wil maak, met al die bewese feite moet strook en dat geen ander redelike afleiding daaruit gemaak kan word nie. Dit is deur Watermeyer AR aldus gestel:
In reasoning by inference there are two cardinal rules of logic which cannot be ignored:
(1)	The inference sought to be drawn must be consistent with all the proved facts. If it is not, the inference cannot be drawn.
(2)	The proved facts should be such that they exclude every reasonable inference from them save the one sought to be drawn. If they do not exclude other reasonable inferences, then there must be a doubt whether the inference sought to be drawn is correct.

[176]	Daar moet sorg gedra word dat die verlangde afleiding nie op veronderstelling, gissing of spekulasie berus nie. In S v Essack and Another 1974 (1) SA 1 (A) op 16D het die hof met goedkeuring verwys na wat Lord Wright gesê het in Caswell v Powell Duffryn Associated Collieries Ltd [1939] 3 All ER 722 (HL) op 733:
Inference must be carefully distinguished from conjecture or speculation. There can be no inference unless there are objective facts from which to infer the other facts which it is sought to establish. In some cases the other facts can be inferred with as much practical certainty as if they had been actually observed. In other cases the inference does not go beyond reasonable probability. But if there are no positive proved facts from which the inference can be made, the method of inference fails and what is left is mere speculation or conjecture. 

[177]	Wanneer die staat se saak in die geheel op omstandigheidsgetuienis berus, moet die kumulatiewe uitwerking van al die getuienis sorgvuldig in aanmerking geneem word. Dit beteken dat elke omstandigheid nie afsonderlik opgeweeg moet word en die skuld al dan nie van die beskuldigde ten opsigte van elk daarvan bepaal word nie. Eers aan die einde van die saak, wanneer al die omstandighede saam opgeweeg word, kan 'n bevinding oor die beskuldigde se skuld of onskuld gemaak word. Kyk R v De Villiers 1944 AD 493 op 508-509; R v Hlongwane 1959 (3) 337 (A) op 340A; S v Reddy and Others 1996 (2) SACR 1 (A) op 8c-9e. 

TOEPASSING VAN DIE REG OP DIE FEITE EN OMSTANDIGHEDE     	
[178]	Wanneer die voormelde regsbeginsels op die feite en omstandighede van die onderhawige saak toegepas word, blyk dit dat die drie hoofmomente van die staat se omstandigheidsgetuienis, naamlik die bloedmerk in die gastebadkamer, die ornamentele hamer as moontlike moordwapen en die vingerafdruk op die DVD houer, nie staande gebly het nie. Hoe sterk die getuienis aanvanklik op die oog af mag gelyk het, kon dit aan die einde van die dag nie die toets van redelike twyfel deurstaan nie. 
[179]	Dieselfde geld vir die motief wat die staat na aanleiding van die oorledene se brief en die beskuldigde se gedrag aangebied het. Hoewel die brief aanduidend was van ‘n betreklik ernstige meningsverskil tussen die beskuldigde en die oorledene, is die erns daarvan enigsins getemper deur beide se gedrag later die dag. Dit mag wees dat hulle liefde vir mekaar en die voortsetting van die verhouding in ‘n stadium tydens hulle woordewisseling te berde gekom het. Dit mag selfs wees dat die beskuldigde so ontsteld was dat hy oorweeg het om die verhouding te beëindig. Daar is egter geen aanduiding dat hy so ontsteld was dat hy die oorledene sou wou vermoor nie. Dit strook eenvoudig nie met sy latere aktiwiteite die dag nie en dit strook glad nie met die uitruil van liefdevolle SMS boodskappe tussen hom en die oorledene nie, hoe vreemd ook al sy gedrag, nadat hy van die moord op die oorledene gehoor het, mag gewees het.   
[180]	Dit is natuurlik nie die einde van die saak nie. Daar moet steeds holisties na die getuienis as geheel gekyk word om te bepaal of die alibi deur die beskuldigde opgewerp redelik moontlik waar is. Dit moet beoordeel word in die lig van die hof se bevinding dat, al het hy eers in ‘n laat stadium getuig, hy ‘n goeie indruk as getuie gemaak het. 
[181]	Selfs al was dit uiteindelik slegs sy woord dat hy die hele middag nog by die werk was, staan dit bo twyfel dat daar geen aanduiding is dat hy in enige stadium gedurende die middag ongesiens die gebou kon verlaat en weer binnekom sonder om op CCTV kamera vasgevang te word nie. Ten spyte van moontlike gebreke in die sekuriteitsisteem, was daar geen rekord van enige onreëlmatige toegang of uitgang waarby hy betrokke was of kon gewees het nie. Daar was geen aanduiding dat hy in enige stadium, gedurende die relatief kort tydjie wat hy in diens van Ou Mutual was, enige belangstelling in die sekuriteitsisteem getoon het nie. 
[182]	In hierdie verband is dit opmerklik dat daar geen getuienis was dat iemand by sy werk of by die oorledene se woonstel die middag sy kenmerkende wit bakkie met Oos-Kaapse registrasienommer gesien uitbeweeg het of inkom nie. Ten spyte van intensiewe toetse is geen spoor van bloed aan sy klere of in sy bakkie gevind nie. Die suggestie dat hy binne ongeveer een-en-‘n-halfuur ongesiens van sy werk kon weg glip, na die oorledene se woonstel kon ry, haar op ‘n afgryslike manier kon vermoor  en dan weer ongesiens na sy werk kon terugkeer sonder om in die geringste mate abnormaal op te tree, is hoogs onwaarskynlik, indien nie onmoontlik nie. Met selfs die fynste beplanning sou dit na my mening eenvoudig nie prakties uitvoerbaar gewees het nie. In ieder geval strook die aard en omvang van die oënskynlik onbeheerste en verwoede aanval op die oorledene geensins met ‘n fyn beplande moord nie. Daarbenewens sou die beskuldigde met bykans ongelooflike toneelspelvaardighede en akteursvernuf bedeeld moes gewees het om soiets onder geweldige tyddruk te beplan en uit te voer sonder om die geringste emosie te toon. 
[183]	As gevolg van die wye media dekking wat hierdie saak ontvang het, met die onvermydelike spekulasie wat daarmee gepaard gaan, moet daar andermaal daarop gewys word dat, hoe sterk ook al die suspisie teen ‘n beskuldigde mag wees, geen hof ooit op sterkte van suspisie ‘n bevinding kan maak nie. Die hof is ook pynlik bewus van die ongelooflike hartseer wat die familie en vriende van die slagoffer onder hierdie omstandighede moet beleef en hoe belangrik dit vir hulle en die hele gemeenskap is dat geregtigheid moet geskied. Wanneer ‘n pragtige en uiters begaafde jong meisie se lewe op hierdie wyse onbegryplik wreed kortgeknip word, is dit te verstane dat die gemeenskap eis dat iemand daarvoor moet boet. Die hof kan egter niks meer doen as wat die getuienis voor hom toelaat nie. 
[184]	In die onderhawige geval was daar kennelik nie genoeg getuienis om die beskuldigde tot verantwoording vir hierdie afskuwelike daad te bring nie. In die proses het ook hy en sy familie ‘n uitgerekte tydperk van swaarkry beleef. Die vraag ontstaan onwillekeurig of daar in die eerste plek genoegsame gronde was om hom voor hierdie hof te daag. Hoe traag ek ook al is om die polisie se funksionering te bevraagteken, wil dit voorkom of daar in die saak se beginstadium ondoeltreffende en soms onbeholpe ondersoekwerk plaasgevind het. Ongelukkig mag dit grotendeels aan gebrekkige opleiding en onvoldoende ervaring te wyte wees. 
[185]	In die lig van hierdie oorwegings bevind die hof eenparig dat die beskuldigde se alibi redelik moontlik waar is en dat die staat nie daarin geslaag het om sy skuld bo redelike twyfel te bewys nie. Hy word onskuldig bevind en ontslaan.

D H VAN ZYL
Regter van die Hooggeregshof