IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA

(KAAP DIE GOEIE HOOP PROVINSIALE AFDELING)
SAAKNOMMER						14944/2007
DATUM:							13 MAART 2008
In die saak tussen:
ALETTA HELENA JOHANNA BOTHA			Eiseres
en

FRUIT & VEG CITY KNYSNA				Verweerder

UITSPRAAK

Die eiseres, 'n 69-jarige gekwalifiseerde verpleegster, vorder skadevergoeding van verweerder vir 'n besering wat sy aan haar regtervoet opgedoen het. Sy beweer dat sy kort na 8:00 voormiddag op 30 Desember 2003 verweerder se winkeF te Knysna besoek het om inkopies te doen. Terwyl sy daar was het 'n trollie, gelaai met aartappelsakkies, haar voet raakgery met die gevolglike besering van haar regtervoet wat, weens die gevolge daarvan, haar geregtig maak op die betaling van skadevergoeding. Die partye het ooreengekom dat indien bevind sou word dat eiseres in verweerder se winkel beseer is, soos deur haar beweer, die verweerder middeJIik aanspreeklik teenoor haar sal wees op die grondslag dat sy die besering opgedoen het weens die optrede van 'n werknemer van verweerder, wat in diens van die verweerder was en binne sy diensbestek met verweerder opgetree het.

By die aanvang van die verhoor het ek, op versoek van die partye, ingevolge Reel 33(4) gelas dat die meriete van eiseres se aksie, insluitende haar beweerde bydraende nalatigheid, vooraf beslis word en dat die kwantum van haar skadevergoedingseis oorstaan vir latere beregting, indien nodig.

Ek het die verhoor van die aksie tydens die siviele rondgang te Mosselbaai aangehoor en aangesien daar verskeie ander sake is wat nog my aandag verg, is ek nie voornemens om in hierdie uitspraak in enige detail na die pleitstukke te verwys of uitgebreide redes vir my bevinding te verskaf nie. Ek gaan dus voort om 'n bondige opsomming van my redes te verskaf.

Dit word nie betwis dat eiseres die besering, waaroor sy getuig het, aan haar regtervoet opgedoen het nie. Die volgende vraag is waar en op watter datum sy beseer is.  Sy beweer dit was op 30 Desember 2003 toe sy verweerder se winkel te Knysna besoek het. Haar onbetwiste getuienis is dat sy op hierdie datum die verweerder se winkel te Knysna besoek het net na 8:00 voormiddag om inkopies te doen. Haar getuienis dat sy die winkel besoek het om versuikerde vrugte te koop vir 'n funksie op 31 Desember 2003 by die aftree-oord waar sy werksaam was, is ook nie betwis nie.

DieseEfde geld vir haar getuienis dat sy op gemelde datum en tyd inderdaad hierdie items aangekoop het, dit laat weeg het by 'n skaal in verweerder se winkel en daarvoor betaal het by die betaalpunt. Haar getuienis in hierdie verband word in ieder geval ook gestaaf deur haar eggenoot wat getuig het dat sy horn meegedeel het dat sy die items hierdie betrokke dag by verweerder se winkel sou gaan koop vir die oujaarsfunksie by die betrokke aftree-oord,

Tydens kruisverhoor het Hanekom egter toegegee dat hy nie kan betwis dat eiseres wel die besering aan haar regtervoet, soos getoon op die foto's voor die Hof, opgedoen het, asook nie kan betwis dat die betrokke besering inderdaad op 30 Desember 2003 deur haar opgedoen is nie. Wat hy egter betwis, het Hanekom getuig, is dat eiseres hierdie besering in verweerder se winkel te Knysna opgedoen het.

Die wesenlike geskilpunt, na afhandeling van die getuienis, was dus of eiseres die betrokke besering op die wyse, soos deur haar beskryf, in verweerder se winkel te Knysna opgedoen het.

"There is no rule of thumb, test or formula to apply when it comes to a consideration of the credibility of a single witness. The trial judge will weigh his evidence, will consider its merits and demerits and having done so, will decide whether it is trustworthy and whether, despite the fact that there are shortcomings or defects or contradictions in the testimony, he is satisfied that the truth has been told. It has been said more than once that the exercise of caution must not be allowed to displace the exercise of common sense."

Dit volg derhalwe dat eiseres, wanneer sy by die skaal sou staan terwyl haar items geweeg word, gedeeltelik in die gangetjie sou staan waarlangs so 'n trollie sou beweeg het.

Die volg, opsommenderwys, na my mening, dat eiseres se weergawe oor hoe die voorval plaasgevind het, geheel en al versoenbaar is met die objektiewe ligging van die betrokke area in verweerder se winkel.

Dit moet verder in ag geneem word dat Hanekom in sy getuienis toegegee het dat eiseres se voet wel beseer sou kon gewees het soos deur haar beskryf in haar getuienis, naamEik dat haar voet onder die gemelde pallet beland het en die bewegende pallet haar voet sou vasgeklem en beseer het.

Dit volg dus dat eiseres se weergawe oor die meganiese wyse waarop haar beserfng veroorsaak is, ook versoenbaar is met die objektiewe waarskynlikhede.

Eiseres is ti statige dame van 69 jaar wat my beindruk het. Sy het haar deurtastende kruisverhoor goed deurstaan en was bereid om, waar nodig, toegewings te maak. Die kern van haar weergawe het egter konstant gebly en het die logiese en duidelike wyse waarop sy haar getuienis afgele het, my gunstig beindruk. Die huiwerigheid of vaagheid wat dikwels by bejaarde getures waargeneem word, was in haar geval heeltemal afwesig. Soos ek reeds gemeld het, is eiseres se weergawe versoenbaar met die objektiewe ligging van die area waar sy se die voorval plaasgevind het en word die wyse waarop sy s^ sy beseer is, ook deur Hanekom van verweerder as redelik moontlik aanvaar.
Ek is bewus daarvan dat die blote optrede van ft getuie in die getuiebank nie as die grondslag kan dien vir die aanvaarding van sodanige getuienis nie, maar dien dit in hierdie geval we! as onderskraging vir my mening dat eiseres se weergawe as die waarskynlike weergawe van die betrokke gebeure aanvaar behoort te word. Anders gestel, dien eiseres se optrede in die getuiebank as onderskraging vir my gevolgtrekking dat haar weergawe by verre die mees voor-die-hand-liggende of aanvaarbare weergawe is, veral as dit getoets word teen verweerder se ongesubstansieerde hipotese. Inteendeel, vind ek dit uiters onwaarskynlik dat hierdie bejaarde dame, welwetende volgens hierdie hipotese dat daar geen getuienis of geen getuie hoegenaamd van so ft voorval is nie, dit sou fabriseer en met soveel oorfeg ten aansien van tyd, plek en wyse, dit op bedrieglike wyse as die waarheid sou voorstel. Dit, in omstandighede waar die getuienis toon dat sy geen motief hoegenaamd gehad het om juis verweerder se winkel te teiken nie.

Toe eiseres hieroor in kruisondervraging gekonfronteer is, het sy getuig dat sy vir haar man gese het dat die trollie van die voordeur se kant af gekom het. Die uitlegplan toon dan ook dat indien die trollie vanaf die voordeur se kant gekom het, dit die eiseres van agter, en nie van voor, sou genader het.

Daar bestaan dus na my mening die redelike moontlikheid dat daar 'n misverstand tussen eiseres en haar man was, naamlik dat sy vir horn gese het dat die trollie haar van die voordeur, en nie van haar voorkant af nie, genader het. Dit is ook insiggewend dat eiseres bygevoeg het dat haar man, soos gebruiklik, weer nie behoorlik gelet het op wat sy horn vertel het nie. Ek is dus van oordeel dat hierdie getuienis van mnr Botha nie ft nadelige afleiding teen eiseres regverdig nie; inteendeel, soos ek reeds aangedui het, word eiseres se weergawe in wesenlike opsigte gestaaf deur haar eggenoot se getuienis.

Loggenberg het wel getuig oor 'n geleentheid in Februarie 2004, toe eiseres hom sou genader het en met horn gepraat het oor die voorval waarin sy beseer is. Volgens hom sou eiseres hom gevra het dat hy moet se dat hy die persoon is wat die trollie gestoot het, sodat sy haar vergoedingseis kon afhandel.   Eiseres het so 'n gesprek ontken.

Ek moet dadelik se dat ek nie beindruk was met Loggenberg se getuienis nie. Eerstens was hy vaag oor belangrike aspekte van sy weergawe. Hy gee voor dat die geleentheid hom helder voor die oe staan, maar kan nie se of dit die voor-of namiddag was wat eiseres met hom sou gepraat het nie. Volgens hom onthou hy spesifiek dat dit in Februarie 2004 was, maar kan nie eers onthou of dit vroeg of laat in Februarie 2004 was nie.

Dit is verder vreemd dat hy die optrede van eiseres nie aan enige van sy kollegas genoem het nie. Volgens hom het hy eers daaraan gedink om dit te rapporteer toe hy in Mei 2004 ft berig oor die besering wat eiseres in die winkel sou opgedoen het, gelees het.

Dit is verder van belang om daarop te let dat Loggenberg getuig het dat eiseres ook aan hom sou gese het dat die trollie by die blindings van die stoorkamerdeur uitgestoot is voordat sy beseer is. Dit sou beteken dat die trollie vir eiseres van voor en nie van agter nie, soos deur haar getuig, genader het voordat sy beseer is Wat egter insiggewend is, is dat dit nie aan eiseres gestel is dat Loggenberg hierdie getuienis sou afle nie. Wat verder insiggewend is, is dat Hanekom nie getuig het dat Loggenberg dit vir hom gese het nie, toe hy wel die voorval met eiseres in Mei 2004 aan Hanekom gerapporteer het.

In hierdie omstandighede bevind ek dat ek nie in die afwesigheid van onafhanklike stawing met veiligheid kan staatmaak op die getuienis van Loggenberg nie, veral vir soverre hy getuig het oor wat eiseres vir hom sou gese het.

Verweerder se getuie, mnr Wynand, het wel getuig dat 'n trollie volgelaai met aartappelsakke te swaar is vir een persoon om te stoot, maar bygevoeg dat hy nooit probeer het om so 'n trollie alleen te stoot nie. Ons weet dus nie as Yi feit dat Yi trollie wat volgepak is met aartappelsakkies, te swaar is vir een persoon om te stoot nie. Daar is ook nie duidelikheid oor die hoeveelheid sakkies wat op 30 Desember 2003 op die betrokke trollie sou gewees het nie. Eiseres het wel getuig dat dit hoog gelaai was, maar kon daar net sowei minder as die maksimum hoeveelheid sakkies op die trollie gewees het. Dit sou tot gevolg gehad het dat die troflie makliker gestoot kon gewees het as 'n volgepakte trollie en dat een persoon dit sou kon hanteer het. Alles in ag genome, kan ek nie bevind dat dit onwaarskynlik is dat slegs een persoon die betrokke trollie gestoot het nie.

Daar is verder geen bewys dat eiseres enigsins bydraend nalatig was ten aansien van die plaasvind van hierdie voorval nie. Dit volg dus dat eiseres moet slaag met die meriete van haar aksie. As suksesvolle party is sy uiteraard ook op haar gedingskoste geregtig.

Bygevolg word die volgende bevel gemaak:

1. Dit word verklaar dat verweerder aanspreekMk is vir die betaling van sodanige skadevergoeding as wat eiseres mag bewys sy op geregtig is voortspruitende uit die besering wat sy aan haar regtervoet opgedoen het in verweerder se winkel te Knysna op 30 Desember 2003.

FOURIE, R