IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(KAAP DIE GOEIE HOOP PROVINSIALE AFDELING)
SAAKNOMMER						A721(B)/2005

In die saak tussen 

en

DIE STAAT							Respondent

UITSPRAAK

THRING, R

Die appellant in hierdie appel is aanvankiik in die streekhof van verkragting aangekla. Daar is beweer dat hy op Vrydag 29 Desember 2000, en te of naby Ladismith, Kaap, n vroulike kind van tweejarige ouderdom sou verkrag het. Op hierdie aanklag het hy onskuldig gepleit. Tydens beide sy verhoor en die daaropvolgende vonnisverrigtinge is hy deur 'n prokureur verteenwoordig.

Op 13 September 2002 is die appellant in die streekhof skuldig bevind, soos aangekla. Sy saak is ingevotge artikel 52(1) van die Strafregwysigingswet, No. 105 van 1997 ("die Wet") na die Hooggeregshof vir vonnis verwys.

In die Oostelike Rondgaande PlaasMke Afdeling van hierdie Hof is die appellant se skuldigbevinding bekragtig, en hy is daarna tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis. Dit is die vonnis wat deur artikel 51(1) van die Wet, saamgeJees met Deel I van Bylae 2 daarvan, voorgeskryf word. Die vonnis is op 20 Mei 2003 opgele. Op 29 Junie 2004 is 'n aansoek namens die appellant geloods om kondonasie vir sy versuim om betyds 'n kennisgewing van appel teen sy skuldigbevinding te liasseer, asook om verlof om teen sy skuldigbevinding te appelleer. Daar is ook aansoek in terme van artikel 316(5) van die Strafproseswet, No. 51 van 1977, gedoen om verlof om sekere verdere getuienis voor die Hof te plaas.

Die vernaamste getuie vir die vervolging was ene Marie (Maria) fsaacs, die moeder van die beweerde slagoffer van die misdaad. Sy het by die verhoor getuig dat haar dogter, Granice, op 6 Februarie 1998 gebore is. Ten tye van die tersaaklike gebeurtenisse in Desember 2000 was sy dus ongeveer twee jaar en tien maande oud. Die appellant is nie haar vader nie. Vanaf September 2000 het Marie Isaacs en die appellant ft saamleefverhouding met mekaar gehad. Hulle het in 'n huis te Ladismith saamgewoon. Die dogtertjie het ook saam met hulle gebly. Volgens haar (Marie) is die drie van hufle op Vrydag 29 Desember 2000 dorp toe. Ongeveer twaalf middag was hulle na die appellant se huis toe terug. Sy se die appellant was gedrink, hy het 'n bietjie wyn in hom gehad. Marie Isaacs se dat sy self nugter was. Hulle het toe gaan slaap.

Die dogtertjie het op ft bedjie geslaap wat haar moeder vir haar op die vloer opgemaak het. Ongeveer 5:30 n.m. het Marie Isaacs wakker geword. Vroeer die dag, voor hy gaan slaap het, het die appellant volgens haar vir haar gevra om, wanneer sy sou opstaan, vir hom tabak te gaan soek. Sy het toe uit die huis gegaan en tabak by mense net oorkant die straat gaan koop.   Die mense se van is Festus.

Marie Isaacs se dat sy toe na haar niggie, Gertruida Baadjies, toe gegaan het en sy het vir haar vertel wat met die kind gebeur het. Sy het die aand by haar niggie se huis geslaap. Die kind, se sy, het die hele nag lank van die pyn gehutl. Die volgende oggend, Saterdag 30 Desember 2000, het sy die kind na 'n dokter toe geneem, waarskynlik dr Denkemann, wat later in die saak getuig het.

Op Maandag 1 Januarie 2001 is sy met die kind hospitaal toe. Op Dinsdag 2 Januarie 2001 is die kind na die operasieteater toe geneem waar haar beserings onder narkose ondersoek en Marie Isaacs het getuig dat toe sy op die betrokke middag uit die huis was om tabak vir die appellant te gaan koop, die enigste persone wat in die huis agtergebly het, die appellant en haar dogtertjie was. Hulle was ook die enigste mense in die huis toe sy etlike minute daarna teruggekeer het. Sy het ook geen ander persone naby die huis gesien nie. Sy het ook getuig dat daar geen stok by die huis was nie. Toe sy daar weg was het haar kind nog geslaap, se" sy.

Inspekteur E E Pienaar is die ondersoekbeampte in die saak. Hy het getuig dat op Maandag 1 Januarie 2001 hy met die saak belas was. Saam met Maria Isaacs het hy die toneel besoek en daar, se hy, het hy op h kombersie beslag gele waarop daar bloedmerke was. Dit is die kombers waarop die kind, volgens Marie Isaacs, gele en slaap het toe sy op die betrokke aand die huis verlaaf het om tabak vir die appellant by die bure te gaan koop.

Dr J F Denkemann is namens die staat geroep. Hy is 'n distriksgeneesheer te Ladismith. Hy het getuig dat hy op Dinsdag 2 Januarie 2001 die betrokke kind in die hospitaal te Ladismith ondersoek het. By haar privaatdeel het hy verskeie beserings waargeneem wat, volgens hom, drie tot vier dae oud was. Dit was kneusings en skeure. Die kind se maagdevlies was geskeur. Daar was ook Yi ringvormige besering van die groot labia. Hierdie besering sou, volgens hom, met gewelddadige seksuele omgang met die kind inpas. Hy het gese dat dit hoogs waarskynlik was dat penetrasie van haar vagina plaasgevind het.

Onder kruisondervraging het dr Denkemann die votgende belangrike toegewings egter gemaak:

"Dokter, u het nou getuig hler oor penetrasie. Ek wil die stelling maak dat die penetrasie wat u waargeneem    het    of    die    beserings    wat    u waargeneem het, kan wees as gevolg van 'n penetrasie van goed soos u getuig het, moontlik Vi penis, maar ook n vinger, 'n stok, enige ander stomp voorwerp, sou dieselfde beserings na alle waarskynlikheid veroorsaak het. Sal u saamstem? -Edelagbare, ek sal gedeeltelik saamstem daarmee, ek twyfel of ft vinger die beserings sou veroorsaak het. n Vinger se omtrek is nie groot genoeg om werklik die kneusings te beskryf nie. 'n Stok van die dikte van omtrent h besemstok sou dieselfde besering kon veroorsaak het. Dit is korrek. Met ander woorde enige voorwerp met min of meer dieselfde deursnit as n penis sou presies dieselfde resultaat gee? --- Dit is korrek."

Toe hy later in die verrigtinge teruggeroep is, het dr Denkemann op hierdie toegewings soos volg verder uitgebrei:

"U Edele, in medisyne is daar ongelukkig niks wat absoluut kan wees nie, behalwe miskien die dood. Dit is moontlik dat indien alle toestande korrek teenwoordig was, dat n stok dit wel kan veroorsaak het. Ek sou net se dit is baie onwaarskynlik maar dit is tog moontlik."
Die appellant het in sy verdediging getuig. Hy het ontken dat hy die kind verkrag of aangerand het. Hy het ges# dat Marie Isaacs en haar kind eers omtrent 7:00 n.m. op die betrokke aand by sy huis opgedaag het, terwyl hy geslaap het. Daar was geen fout wat hy met die kind kon sien nie: sy was, volgens hom, op daardie stadium rustig. Volgens hom het Marie Isaacs vir haarself en die kind by hom slaapplek gesoek. Sy was egter nie by hom wetkom nie, want hy het haar verdink dat sy vroeer sy geld gesteel het. Hy het desnieteenstaande vir die kind se ontwil ingestem dat sy en die kind by sy huis daardie aand kon oorslaap. Sy het toe ti bed op die vloer van die huis vir die kind gemaak. Later, se hy, is sy uit die huis uit om vir hom tabak te gaan soek. Dit was ongeveer tussen 8:00 en 9:00 n.m.

Namens die appellant is ene SaJly Rabte as h getuie geroep. Haar getuienis het hoofsaaklik oor 'n erkenning gegaan wat sy getuig het ongeveer vyf maande na die insident deur Marie Isaacs in haar teenwoordigheid gemaak sou gewees het, naamlik, dat die appellant onskuldig was en dat hy haar kind nie verkrag het nie.

Die laaste twee getuies vir die appellant, wat op hierdie stadium van die verngtinge geroep is, was ene Jansen en ene Morkel. Albei van hulie is amptenare by die Departement van Korrektiewe Dienste te Ladismith. Hulle het getuig dat 'n vrou wat haar naam volgens die gevangenisrekords as M Baadjies en R Baadjies gegee het, op 25 Januarie 2001 en op 4 April 2001 die appellant in die gevangenis besoek het. Morkel het hierdie persoon blykbaar in die Hof as Marie Isaacs uitgeken. Marie Isaacs is toe deur die appellant vir verdere kruisondervraging teruggeroep. Sy het erken dat sy die appellant op 25 Januarie 2001 in die gevangenis gaan besoek het. Sy het gese dat dit in verband met sekere van haar klere was wat sy van hom wou terugkry. Sy het ontken dat sy hom weer op 4 April 2001 besoek het.
Op een stadium het sy gese dat sy haar nooiensvan, wat blykbaar Baadjies is, aan die amptenare gegee het. Haar bynaam is of was op h stadium biykbaar Rientjies.

"Die klaagster se getuienis toon objektiwiteit want sy het sekere punte toegegee wat tot voordeel van die beskuldigde is. Met ander woorde sy het gese toe sy dan weer teruggeroep is, dit is korrek, sy het die beskuldigde gaan besoek, maar die rede het sy dan vir die Hof gese."

uMev Maria Isaacs, die klaagster se moeder, is teruggeroep. Sy is klaarblyklik In eenvoudige en ongesofistikeerde persoon. Sy het haar getuienis met groot nadruk afgele en het vir my geheel en al geloofwaardig    voorgekom,    behalwe    dat    haar getuienis tot n mate beTnvloed is (deur) die feit dat sy klaarblyklik vir Marco Opperman wil beskerrn, maar soos sy dit gestel het, sy doen dit omdat dit die beskuldigde is wat haar kind verkrag het."

Die ianddros het ook met betrekking tot Gertruida Baadjies positiewe geloofwaardigheidsbevindings gemaak. Hy het haar as n onafhanklike getuie beskou en gese dat daar geen aanduiding was dat haar getuienis gefabriseer was nie. Weereens is daar, myns insiens, geen rede om hierdie bevtndings te betwyfel nie.

Die mediese getuienis van dr Denkemann is ook deur die landdros aanvaar.

Wat die appellant betref, was die landdros nie deur horn as getuie gunstig be'indruk nie. Van horn het hy in sy uitspraak onder andere gese:

"Kyk die Hof daarenteen na die getuienis van die beskuldigde, hy kom en hy pas sy weergawe aan, spesifiek met die verhouding, die saamleefverhouding, die mededeling wat die klaagster aan hom gemaak het die volgende oggend wat die dokter gese het dat die klaagster na bewenng vir hom by die tronk gaan besoek het en vir hom gese het dat hy onskuldig is, dat sy weet wie dit is waar die kind seergekry het, ook nooit aan die klaagster gestel sodat sy daarop kan antwoord    nie. Hy    neem    nie    sy    eie regsverteenwoordiger in (sy) vertroue nie."

Die landdros kom dan tot die gevolgtrekking dat -

"Die getuienis van die beskuldigde in geheel gesien kom neer op valsheid, leuenagtigheid. Die Hof is tevrede dat die verdediging se getuies se weergawe nie redelik moontlik waar kan wees nie. Dit as vals verwerp moet word.''

Ook die appellant se getuie, Sally Rabie, se getuienis is deur die landdros as leuenagtig verwerp.

Hierdie geloofwaardigheidsbevindings van die landdros is ook myns insiens nie vir enige gegronde kritiek op die rekord vatbaar nie.

Namens die appellant is ene Neville Guantiney as getuie geroep. Hy het beweer dat hy gesien het hoe ene Marco Opperman, wat toe h 12-jarige seun was, om ongeveer 4:00 of 5:00 n.m. op 29 Desember 2000 by hulle ouma se huis met n besemstok aangerand het deur dit in die dogtertjie se privaatdeel in te druk. Hy se dat hy vir byna drie jaar lank daarna stilgebly het omdat hy deur sy ouma, Lena Baadjies, gedreig was. Hy het ook getuig dat hy gehoor het dat sy ouma vir Marie Isaacs se dat sy na die appellant se huis toe met die kind moet gaan, dat sy die kind daar moet neersit en dat sy hom daarna by die polisie van verkragting moet gaan aankla.

"Neville Quantiney ly aan tering en die swak indruk wat hy in die getuiebank gemaak het kan waarskynlik  tot  h   mate  aan  die   siektetoestand

Die laaste getuie wat namens die appellant gedurende hierdie stadium van die verrigtinge geroep is, was ene Rolene Blignaut.       Sy het beweer dat Quantiney, wat sy ken, by

Hierdie bevindings is na my oordeei gegrond en nie vir kritiek vatbaar nie.

Die staat het op hierdie stadium vir dr Denkemann en Marie Isaacs teruggeroep. Hulle het die saak nie juis veel verder geneem nie. Hulle het beide hul vroeere getuienis in sekere opsigte net bevestig.

Die staat het ook Marie of Lena Baadjies geroep. Sy is die ouma van beide Marco Opperman en van Neville Quantiney.

"Mev Lena Baadjies is beide Marco Opperman en Neville Quantiney se ouma en is Maria Isaacs se tante. Sy het 'n goeie indruk gemaak as h getuie. Sy was klaarblyklik bekommerd daaroor dat haar kleinseun Marco Opperman beskuldig word van 'n baie ernstige misdaad en dit het waarskynlik haar getuienis beinvloed, Ek het egter nie die indruk gekry dat sy doelbewus Yi leuenagtige weergawe gee nie en haar ontkenning van Neviile Quantiney se weergawe het vir my geloofwaardig voorgekom."

Die staat het ook die beweerde aanrander van die kind, Marco Opperman, geroep. Hy is op 26 Augustus 1988 gebore, en hy was dus slegs 12 jaar oud ten tye van die tersaaklike gebeure toe die kind beseer is.     Hy het getuig dat hy van kleins af tot November 2004 by sy moeder, Doortjie Jantjles, gewoon het, toe hy vir die eerste maa! by sy ouma, Lena Baadjies, gaan woon het. Op 29 Desember 2000 het hy nog by sy moeder gebfy, se hy. Voor November 2004 het hy nooit by sy ouma gewoon nie. Neville Quantiney is sy neef, maar hulle het nog nooit in dieselfde huis saamgebly nie. Hy het ontken dat hy op 29 Desember 2000 by sy ouma se huis was, of dat hy te enige tyd die kind van Marie Isaacs aangerand het. Op daardie dag, se hy, was hy by 'n vriend se huis, ene Jeffrey Lottering, tot na 7:00 n.m., en hy is toe huis toe. Ongeveer 12:00 middag op daardie dag, se hy, het hy gesien hoe die appellant Marie Isaacs en laasgenoemde se kind na die appellant se huis toe stap. Dit is natuurlik onversoenbaar met die appellant se weergawe dat hy tot laat die middag by die werk was. Marco se getuienis strook egter wel met Marie Isaacs se weergawe dat sy en die appellant en die kind saam van die dorp af ongeveer 12:00 middag teruggekom het.

Die staat het ook vir Jan en Doortjie Jantjies geroep. Hulle is die stiefpa en -moeder van Marco Opperman onderskeidelik. Hulle het beide bevestig dat hulle vanaf Desember 1999 in h sekere huis te Ladismith gewoon het en dat Marco Opperman pal by hulle gewoon het totdat hy hulle huis in November 2004 verlaat het en by sy ouma gaan bly het.     In Desember 2000 het hy by hulle gewoon en nie by sy ouma nie. Neville Quantiney, wat hulJe ken, het in Desember 2000 nie by sy ouma Lena Baadjies gewoon nie. Hy het eers ongeveer Desember 2004 daar begin bly.

"Doortjie Jantjies is Marco se moeder. Sy was teenwoordig in die Hof toe hy getuig het. Sy is klaarblyklik bekommerd oor die 'aanklag' teen Marco Opperman. Sy het egter 'n baie goeie indruk gemaak as getuie en haar getuienis is na my mening geloofwaardig."

Gevolglik moet, myns insiens, aanvaar word dat die staat by die verhoor daarin geslaag het om bo rede tike twyfel die volgende bewys: toe Marie Isaacs om ongeveer 5:30 namiddag op 29 Desember 2000 haar dogtertjie alleen met die appellant in laasgenoemde se huis gelaat het, het die kind niks makeer nie. Die getuienis van Quantiney dat die kind vroeer die middag deur Marco Opperman beseer is, is vals en leuenagtig. Toe Marie Isaacs etlike minute later na die huis teruggekeer het, was die dogtertjie in haar privaatdeel beseer. Sy het gehuil en gebloei. Haar onderbroekie is tot by haar kniee afgetrek. Daar was bloedmerke op die kombers waarop sy gele het.
Die mediese getuienis bewys dat die dogtertjie ten minste onsedelik aangerand was, en waarskynlik verkrag was. Dit moes plaasgevind het terwyl Marie Isaacs uit die appellant se huis was toe sy besig was om vir hom tabak by die bure te gaan koop. Gedurende daardie tydperk was daar niemand in die appellant se huis behalwe hy self en die dogtertjie nie. Daar was ook niemand anders in die onmiddellike omgewing van die huis nie.

Toe Marie Isaacs die appellant gevra het wat makeer die kind, bet die appellant eers gemaak asof hy nog aan die slaap was. Toe het hy gese dat dit Vi stok was wat die kind beseer het. In sy getuienis het die appellant erken dat daar wel In besem in sy huis was.

In hierdie geval word daar, na my oordeel, aan beide gedeeltes van hierdie toets voldoen.   Dat dit die appellant is en niemand anders nie wat die dogtertjie aangerand het, strook met al die bewese feite, as n mens die vals getuienis van die appellant, Quantiney en Ntselungo buite rekening laat. Die bewese feite sluit, myns insiens, ook alle ander afleidings bo redelike twyfel uit, behalwe dat dit die appellant moes gewees het, en niemand anders nie, wat die dogtertjie aangerand het. Gevolgiik kan en moet hierdie afleiding van die getuienis veilig gemaak word.

Dit beteken egter nie noodwendig dat daar afgelei moet word dat die appellant die dogtertjie verkrag het nie. Volgens dr Denkemann is dit moontlik, dog hoogs onwaarskynfik, dat die kind beseer is deurdat h voorwerp soos 'n besemstok deur iemand in haar vagina ingedruk is. So h moontlikheid kan, vofgens hom, nie uitgesluit word nie.

"Indien bevind sou word dat dit wel die beskuldigde is wat die klaagster beseer het, daar n redelike vooruitsig is dat n ander Hof mag bevind dat die beskuldigde slegs skuldig bevind kan word aan onsedelike aanranding en nie aan verkragting nie."

Gevolglik kan die appellant se skuldig bevind ing aan verkragting, na my oordeel, nie ondersteun word nie, en moet dit met n skuldigbevinding aan onsedeiike aanranding vervang word.

Die misdaad waaraan die appellant skuldig is, is baie ernstig. Die slagoffer was 'n baie jong weerlose kind van twee jaar en tien maande. Sy was feitlik nog h baba. Sy is seksueel aangerand, waarskynlik met 'n besemstok of soortgelyke voorwerp, wat in haar vagina ingedruk is. Alhoewel haar fisiese beserings gelukkig nie permanent of baie ernstig was nie, is daar waarskynlik heelwat sielkundige skade van h meer duursame en ernstige aard deur die aanranding aan haar veroorsaak. Vir'n volwasse man, soos die appellant, om so n weerlose klein kind op so "n wyse vir sy eie seksuele bevrediging aan te rand, is walglik, afstootlik en nie in enige ordentlike samelewing aanvaarbaar nie. n Swaar vonnis word gevolglik vir sulke optrede deur die publiek vereis, en dit Is ook in die openbare belang dat die Howe swaar vonnisse vir soortgelyke misdade ople.

Die appellant het geen berou hoegenaamd in enige Hof op enige stadium vir sy optrede getoon nie; inteendeet, hy het tot vandag toe volhard dat hy heeltemal onskuldig is. Hy is natuurlik heeltemal geregtig om hierdie houding in te neem, indien hy dit verkies, maar die gevolg daarvan is dat dit horn dan nie vrystaan om hom later op berou as strafversagtende faktor te beroep nie.

Na my oordeel is daar nie alleenlik hier geen omstandighede hoegenaamd teenwoordig wat die ople van 'n mindere vonnis sou regverdig as die wat deur die Wet voorgeskryf word nie: inteendeel, h swaarder vonnis as dit is in die omstandighede van hierdie saak inderdaad vanpas.       Dit is nodig, na my oordeel, om beide die appellant self en ook ander enersdenkende persone voldoende te ontmoedig om sulke misdade te pleeg, en om hulle daarvan af te skrik.

Dit word gelas dat die vonnis vanaf 20 Mei 2003 in werking getree het.
THRING, R
Ek stem saam.
							YEKISO, R

Ek stem saam.

							GOLIATH, R