IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA

(KAAP DIE GOEIE HOOP PROVINSIALE AFDELING)

In die saak tussen:

UITSPRAAK

Geriefshalwe sal ek na die appellant as die beskuidigde verwys.

Die beskuidigde het as beskuidigde 1 tereggestaan saam met twee ander, naamlik Granville Wesse]s (as beskuidigde 2) en Anwar Malik (as beskuidigde 3) voor ons ampsbroer LOUW, R wat hom op 25 Mei 1999 skuldig bevind het aan moord (eerste klagte);   verkragting   (die   tweede   klagte);   en   onsedelike aanranding (die derde klagte). Beskuldigde is op die eerste klagte tot 30 jaar gevangenisstraf gevonnts; op die tweede klagte tot 20 jaar gevangenisstraf en op die derde klagte 10 jaar gevangenisstraf. Die Hof net gelas dat die vonnisse wat op klagtes 2 en 3 opgele is, saam uitgedien word met die vonnis wat op die eerste klagte opgele is. Die effek was dat die beskuEdigde 30 jaar gevangenisstraf moet uitdien. Wessels en Malik het appel aangeteken teen die beskuldigbevindfngs sowel as die vonnisse wat hulle deur my ampsbroer opgele was.

In die geval van Wessels, hy was skuldig bevind aan die eerste klagte en die tweede klagte maar onskuldig aan die derde klagte. In sy geval is die 15 jaar gevangenisstraf wat hom ten opsigte van die eerste klagte opgele is, op appel verminder tot sewe jaar; die 20 jaar wat hom opgele is ten opsigte van die tweede klagte is verminder tot 15 jaar gevangenisstraf; en die Hof het gelas dat twee jaar van die sewe jaar gevangenisstraf wat op die moordklagte opgele is, saamloop met die 15 jaar gevangenisstraf wat op die tweede klagte opgele is. Die effek was dat die gevangenisstraf wat hy moet uitdien verminder na 20 jaar.

Die beskuidigde het op ft later stadium aansoek gedoen vir verlof om te appelleer. Verlof is toegestaan deur LOUW, R wat laat blyk het dat daar 'n redelike vooruitsig bestaan het dat 'n Hof op appet met die opgelegde vonnisse sou inmeng.

Ingevolge artikel 28 van die Grondwet, is jeugdiges geregtig op die toepassing van sekere kriteria by strafoplegging en is 'n hof verplig om hulle beste belange wat alles oorheersend is in aanmerking te neem dat gevangenisstraf opgele word, slegs indien dit onvermydelik is en dan vir so 'n kort tyd as moontlik.

Die gevolg is dan dat dit hierdie Hof vrystaan om van meet af aan te beslis wat in die omstandighede van hierdie saak h gepaste vonnis behoort te wees. Dit geskied natuurlik met inagneming van die gebruiklike trilogie van die beskuldigde se persoonlike omstandighede; die belange van die gemeenskap en die aard en erns van die misdrywe waaraan hy skuldig bevind is.

In die onderhawige saak is wat betref die klagtes van verkragting   ten   opsigte   waarvan   beskuldigde   2   20   jaar gevangenisstraf opgele is, dit tot 15jaarverminder is op appel en in die geval van beskuidigde 3 is die 20 jaar gevangenisstraf wat hy opgele is (as 'n medepligtige, net soos wat beskuidigde 1) verlig tot 10 jaar. Dit blyk dat die belange van uniformitett vereis dat die 20 jaar gevangenisstraf wat die beskuidigde opgele is ten opsigte van verkragting dan ook verminder behoort te word tot 10 jaar, soos in die geval van beskuidigde 3.

Daar is nie enige beduidende verskille in die deelnames van die drie beskuldigdes ten opsigte van die verkragtingsklagte nie en hulle persoonlike omstandighede wissel ook nie dermate dat daar op daardie basies Yi verskil getref kan word nie.

Wat die klagte van onsedelike aanranding betref, het die Hof op appel die vonnis van beskuidigde 3 onaangetas gelaat en is die 10 jaar gevangenisstraf wat hy opgele is, op appel bekragtig, maar het die Hof gelas dat vyf jaar daarvan saamloop met die 10 jaar gevangenisstraf wat ten opsigte van die verkragting op appel opgele is. Dit wil dus blyk dat omdat daar weereens nie wesenlike verskille is tussen beskuldigdes en Malik se deelname aan die onsedelike aanranding nie, die vonnis van 10 jaar wat die beskuidigde opgele is deur die verhoorhof deur ons bekragtig behoort te word.     Met ander woorde dat die appel faal wat betref die vonnis wat ten opsigte van die derde klagte opgele is.

Wat betref die gevangenisstraf van 30 jaar wat opgele is op die moordklagte is dit baie duidelik dat die beskuldigde die beJhamel was in die pfeging van die moord op die oorledene. Dit is so dat hy 'n eerste oortreder is. Dit is so dat hy 'n jeugdige was. Dit is so dat hy tot 'n mate beskonke was, waarskynlik vanwee inname van bier en moontlik ook die gebruik van dagga en dat dit waarskynlik 'n invloed op sy oordeelsvermoe gehad het. Wat ook blyk is dat die misdryf gepleeg is met 'n vooropgesette doei naamlfk, om die klaagster, wat die verkragtingsaak aanbetref, as h getuie te elimineer ten einde te verhoed dat sy die beskuldigdes inkrimineer. Dit is insiggewend dat die beskuldigde voldoende teenwoordigheid van gees gehad het om dieseffde aand nog te poog om tekens van sy deelname uit te wis deur te gepoog het om sy klere te was.

Aan die ander kant weer, moet dit ten gunste van hom aanvaar word dat hy by die borgaansoek en ook in die verhoorhof tot 'n groot mate sy aandadigheid aan hierdie gruwelike misdaad erken het. Hy het ook aan een van sy vriende, ene Calvin Kapp, die dag na die moord gedemonstreer presies wat hy gedoen het en die Hof het bevind dat dit aanduidend is van die gruwelheid van die misdaad wat gepleeg was. Daardie beskouing kan nie mee fout gevind word nie.

Gevolglik is die resuftaat soos volg: Die vonnis ten opsigte van die appel teen die vonnfs van 10 jaar gevangenisstraf wat opgele is op klagte 3 word van die hand gewys. Die appel ten opsigte van die vonnisse wat op kiagtes 1 en 2 opgele is, slaag en word deurgehaal en vervang met dre volgende:

Dit word gelas dat die vonnisse wat vandag deur hierdie Hof opgele is, geag word opgele te gewees het op 25 Augustus 1999, dit synde die datum waarop die beskuldigde aanvankiik gevonnis is.
VAN REENEN, R