IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA

(WES-KAAP HOER HOF, KAAPSTAD)

In die saak tussen:

DIE STAAT 
en

V O N N I S GELEWER OP 12 MAART 2009

(2)	Die beskuldigdes was regsverteenwoordig in die laerhof asook in hierdie hof. By die aanvang van die verrigtinge in hierdie hof, net beide die Staat en die verdediging aangedui dat hulle van oordeel was dat die verrigtinge in die laerhof in ooreenstemming met die reg geskied het.
(3)	Hierdie Hof het self ook die rekord van die verrigtinge in die laerhof oorweeg en is tevrede dat die verrigtinge in ooreenstemming met die reg geskied het.Die Staat het formeel die rekord van die verrigtinge, in die laer hof, ingehandig as Bewysstuk A.Daarna het hierdie Hof in ooreenstemming met die bepalings van artikel 52(2)(b) van die Wet hierdie verrigtinge voortgesit.
(4)	Die omstandighede van die misdaad blyk uit die rekord van die verrigtinge in die laer hof. Die omstandighede kan as volg opgesom word:

(a) 	Gedurende die aand van 29 April 2007, het die klaagster 	en die beskuldigdes, saam met ander vriende en kennisse 	by 'n smokkelhuis te Koeienhof  in  die  Stellenbosch   	area  gesellig
(b) 	Later dieselfde aand was die klaagster oppad huis toe in 	die geselskap van die beskuldigdes. Beskuldigde 2 het 	skielik aan beskuldigde 1 gese om stil te staan waarop beskuldigde 1 sonder enige waarskuwing die klaagster teen die grond gestamp het en oor die teerpad getrek het tot in 'n nabygelee wingerd.
(c)	Die klaagster het haar tevergeefs verset, want 	beskuldigde 1 het daarin geslaag om haar broek af te trek 	en met haar geslags-gemeenskap te he. (met ander 	woorde, in daardie omstandighede het hy haar verkrag).
(d)	Nad at beskuldigde 1 haar verkrag het, het beskuldigde 2 	aangedui dat hy van plan was om ook met haar 	gemeenskap te he. Hy het toe daad by die woord gevoeg 	terwyl die klaagster geskree het en haar verset het. (hy 	het haar dus ook verkrag).
(e)	Daarna het beskuldigde 1 die klaagster 'n tweede    keer    	verkrag.    Die    klaagster    het deurentyd protes 	aangeteken, maar die beskuldigdes het geen ag daarop 	geslaan nie.

(g)	Tydens hierdie gesprek onderling tussen die 	beskuldigdes, het die klaagster pro beer weghardloop. 	Beskuldigde 1 het haar agternagesit, teen die grond 	neergegooi en in die proses het die klaagster met haar 	kop teen Vi boom geval.

(j) 	Dit blyk uit die slag offer's vers lag, by ooreenkoms in 	hierdie hof ingehandig as Bewysstuk C, dat:

(b)	die   persoonlike  omstandighede  van   die oortreder;
(c)    die belange van die gemeenskap.

(a)	Hy was 17 jaar en 6 maande oud ten tye van die voorval.
(b)	Hy is die oudste van vier kinders. Die beskuldigde is deur sy moeder as enkelouer grootgemaak. Hy handhaaf goeie verhoudings met sy sibbe asook sy moeder.
(c)	Beskuldigde 1 het tot op Graad 8 op skool gevorder waarna hy die skool weens assosiasie met 'n negatiewe vriendekring verlaat het.
(d)	Ten tye van sy arrestasie was die beskuldigde werksaam. as algemene werker in die Stellenbosch omgewing. Hy was dan ook woonagtig saam met sy moeder en jonger sibbe. Hy het R250 per week verdien waarvan hy R150 per week tot die huishouding bygedra het.
(e)	Die beskuldigde is reeds 24 maande in hegtenis as verhoofafwagtende op hierdie saak, hy is ook 'n eerste oortreder.
(f)	Mnr Jason, die maatskaplike beampte wie die voorvonnisverslag oor beskuldigde saamgestel het, meld dat die beskuldigde steeds ontken dat hy gemeenskap met die klaagster gehad het sonder haar toestemming. Mnr Jason is van mening dat die beskuldigde baat sal vind by die Korrektiewe Dienste se program vir seksuele oortreders. Hy meld dat dit 'n drie jaar program is.

(a) Beskuldigde 2 was 24 jaar oud ten tye van die voorval. Hy is ongetroud en die vader van ses minderjarige kinders. Die kinders is verwek by vyf verskillende dames.

(b) Tydens die voorval was die beskuldigde werksaam as 'n algemene plaaswerker en het hy R1 500 per maand verdien. Ten einde sy onderhoudsverpligtinge na te kom, het beskuldigde 2 ekstra werk as 'n sweiser verrig, waaruit hy dan ook 'n ekstra inkomste verdien het.

(c) Beskuldigde 2 is ook reeds 24 maande in hegtenis as verhoorafwagtende. Hy is ook 'n eerste oortreder.

Die erns van die misdaad
(9) Al die partye is dit eens dat verkragting 'n ernstige oortreding is. Die omstandighede waaronder hierdie misdryf gepteeg is, is erg verswarend. Die klaagster, moet die Hof egter noem, was gelukkig om met haar lewe   daarvan   af   te   kom.       Dit   blyk   uit   die omstandighede uit dat nadat sy probeer weghardloop het, soos aangedui, beskuldigde 1 haar op die grond neergegooi het, gewurg het en in 'n sloot probeer haar gesig indruk het. Sy het nogtans daarin geslaag om weg te kom.
(10)	Die misdryf is dan ook een genoem in Deel I van Bylae 2 van die Wet. Die strafbepaling van toepassing op hierdie misdryf is lewenslange gevangenisstraf. Die Wetgewer kon nie in sterker terme uitgedruk het die erns waarmee hierdie misdryf beskou word nie.

Minimum Vonnisse:

(20)	It would be an impossible task to attempt to catalogue exhaustively either those circumstances or combinations of circumstances which could rank as substantial and compelling or those which could not. The best one can do is to acknowledge that one is obliged to keep in the forefront of one's mind that the specified sentence has been prescribed by law as the sentence which must be regarded as ordinarily appropriate and that personal distaste of such legislative generalisation cannot justify an indulgent approach to the characterisation of circumstances as substantial and compelling. When justifying a departure a court is to guard against lapses, conscious or unconscious, into sophistry or spurious rationalisations or the drawing of distinctions so subtle that they can hardly be seen to exist.
(21)	It would be foolish of course, to refuse to acknowledge that there is an abiding reality  which   cannot   be   wished   away, namely, an understandable tendency for a court to use, even if only as a starting point, past sentencing patterns as a provisional standard for comparison when deciding whether a prescribed sentence should be regarded as unjust. To attempt to deny a court the right to have any regard whatsoever to past sentencing patterns when deciding whether a prescribed sentence is in the circumstances of particular case manifestly unjust, is tantamount to expecting someone who has not been allowed to see the colour blue to appreciate an gauge the extent to which the colour dark blue differs from it. As long as it is appreciated that the mere existence of some discrepancy between them cannot be the sole criterion and that something more than that is needed to justify departure, no great harm will be done.

(22) What that something more must be it is not possible to express in precise, accurate and all-embracing language. The greater the sense of unease a court feels about the imposition of a prescribed sentence, the greater its anxiety will be that it may be perpetrating an injustice. Once a court reaches the point where unease has hardened into a conviction that an injustice will be done, that can only be because it is satisfied that the circumstances of the particular case render the prescribed sentence unjust or, as some might prefer to put it, disproportionate to the crime, the criminal and the legitimate needs of society. If that is the result of a consideration of the circumstances, the court is entitled to characterise them as substantial and compelling and such as to justify the imposition of a lesser sentence.

(23) While speaking of injustice, it is necessary to add that the imposition of the prescribed sentence need not amount to a shocking injustice ("n skokkende onreg' as it has been put in some of the cases in the High Court) before a departure is justified. That it would be an injustice is enough. One does not calibrate injustices in a court of law and take note only of those which are shocking.

"I have pointed out that the essense of the decisions in Malgas and Dodo is that a court is not compelled to perpetrate injustice by imposing a sentence that is disproportionate to the particular offence. Whether a sentence is proportionate cannot be determined in the abstract but only upon a consideration of all material circumstances of the particular case, though bearing in mind what the Legislator has ordained and the strictures referred to in Malgas. It was also pointed out in Malgas that a prescribed sentence need not be "shockingly unjust" before it is departed from for "one does not calibrate injustice in a court of law". It is enough for the sentence to be departed from that it would be unjust to impose it."

(15) Na oorweging van die faktore uiteengesit deur die howe en die persooniike omstandighede van die beskuldigdes, soos uiteengesit in die verslag ten opsigte van beskuldigde 1 en die toespraak deur hulle regsverteenwoordigers, die.   omstandighede    van hierdie misdryf, is ek van mening dat lewenslange gevangenisstraf nie 'n gepaste vonnis in die omstandighede is nie. Dit is my mening ten opsigte van albei beskuldigdes. Dit sal in my oordeel neerkom op 'n "unjust sentence" soos bedoel in die Vilakazi-saak.

(16) Ek    vind    die    volgende    is   omstandighede    wat substansieel en dwingend binne die omskrywing van die Wet is. Die omstandighede is soos volg: 

(I)	Hy was 24 jaar oud ten tye van die pleging van die misdryf.
(ii) Hy is reeds 24 maande in hegtenis as 	verhoorafwagtende.

"Liquor unfortunately reduces inhibitions and the ability to resist temptations of various kinds."

(17) Soos reeds gemeld is die omstandighede van hierdie misdryf erf verswarend. Die klaagster het die beskuldigdes vertrou, sy was weerloos en volgens hierdie Hof gelukkig om met haar lewe daarvan af te kom.
(18)      Verkragting is ongelukkig 'n misdryf wat veelvuldig voorkom.

(19) Die beskuldigdes toon geen berou oor hierdie misdryf nie. Thring, R handel met die aspek van berou in die Njikelana saak as volg op175 para d-e:

"The total lack of remorse which you have shown for your crime, is not in itself an aggravating factor, but the absence of remorse obviously means that it is not open to you to rely on remorse as 'n mitigating factor."

VONNIS:
By oorweging van al hierdie faktore is die Hof van mening dat die volgende "a just sentence" is in hierdie geval, soos uiteengesit in die Vilakazi-saak. Die beskuldigdes word as volg gevonnis:
21)	
22)