IN DIE HOE HOF VAN SUID-AFRIKA

(WES-KAAP HOE HOF, KAAPSTAD)

DIE STAAT
teen

UITSPRAAK

Dit is gemene saak en nie in geskil dat die oorledene, Clifford Robin Selfe, die eienaar was van Brent's Electrical Contractors te Soutrivier en dat hy in die elektriese herstelwerk bedryf werk gedoen het. Dat Nathmee Beck in sy diens was tot en met Maandag, 16 April 2007, op welke datum sy dienste beeindig is as gevolg van werkstekort en dat hy deur die oorledene meegedeel is dat die horn sou laat weet indien hy sy dienste weer sou benodig.

3.	
4.	
5.	dat sy bevind het dat die oorsaak van die oorledene se dood, soos aangetoon in die lykskouingsverslag erge stomp trauma aan die kop is.

Foto's van die oorledene se liggaam tydens die lykskouing sowel as foto's van die toneel, net na die pleeg van die misdade en foto's van die toneel waar die oorledene se voertuig te Maitland gevind is en ander foto's van die voertuig self en bewysstukke waar daarna verwys is, is gedurende die verhoor by ooreenkoms tussen die partye as bewysstukke by die Hof ingedien.

Beide die beskuldigdes het skuldig gepleit op beide aanklagtes. Alhoewel beskuldigde 1 aanvanklik sy swygreg uitgeoefen het, het hy later sekere formele erkennings ingevolge artikel 220 van die Strafproseswet gemaak, soos hierbo uiteengesit en het dit later geblyk dat sy verweer daarop neerkom dat hy nie deel was van enige beplanning om die oorledene te roof of te moor nie; dat hy slegs deur Beck gevra is om horn na Soutrivier te vergesel om daar, soos hy dit stel, Beck se "tools" by sy werkgewer te gaan haal; dat hy onbewus was dat Beck die oorledene gaan beroof en dat hy eers bewus geword het van wat besig is om te gebeur toe Beck die oorledene vertel dat, soos hy dit meld, "hulle daar is om die plek uit te dra".
Beskuldigde 2 het in sy artikel 115 verklaring, wat in die rekord ingelees is, aangevoer dat hy slegs gevra is om die bakkie te ry op Donderdag, 19 April2007. Ook in sy geval het dit later deur kruisverhoor en ander getuienis geblyk dat hy ontken dat hy die roof en moord saam met Beck en beskuldigde 1 beplan het en dat hy slegs vir Beck en beskuldigde 1 na Soutrivier vergesel het, waar hy in die voertuig gewag het.

Die Hof is nie van voorneme om al die getuies se getuienis weer in die detail te herhaal nie, na my mening is baie van die getuienis wat voor die Hof afgele is, gemene saak en nie in geskil nie. Die hoofgeskilpunte in die saak is, na my mening, die volgende: (1) Eerstens, of beskuldigde 1 en 2 saam met Beck beplan het om die oorledene te roof en te vermoor; en, (2) tweedens, wat beskuldigde 1 se bydrae was tydens die roof en moord van die oorledene.

Beck dit beskryf in sy getuienis, grotendeels nie in geskil is behalwe die kardinale aspekte wat as geskilpunte aangedui is.

Terwyl hy die oorledene vashou, het beskuldigde 1 die oorledene se hande en voete vasgebind met koord en geel kleefband. Daar is ook geel kleefband gebruik om die oorledene se mond toe te plak, wat tot gevolg gehad het dat die oorledene nie vir hulp kon skree nie. So is daar ook kleefband om die oorledene se nek gedraai. Die oorledene het probeer skop en het horn verset toe hy gesleep word na die kombuis. Oorledene is toe verder aangerand in die kombuis met die ysterstaaf.

Nadat die oorledene in die kombuis gelos is, het Beck kratte vol gepak met elektriese gereedskap wat in die besigheidsperseel was en dit is toe in die oorledene se Toyota Stallion ingelaai. Voordat hulle daar weg is, het Beck aan beskuldigde 1 gese hy moet agter na die kombuis gaan en gaan klaarmaak daar agter, met verwysing na, dat beskuldigde 1 moet seker maak dat die oorledene dood is.

By Heideveld het hulle by Martin Dixon, Beck se vriend se huis, aangegaan. Aldaar het hulle dwelms gebruik en dit is ook waar Beck gesien het dat beskuldigde 1 een van die oorledene se selfone by horn het. Dit is ook op die geleentheid wat die selfoon wat beskuldigde 1 by die perseel geneem het, in die ruiltransaksie aan Beck se vriend gegee is. Beskuldigde 2 het in ruil Beck se vriend se selfoon gekry en beskuldigde 1 beskuldigde 2 se selfoon. Beck self het die oorledene se Samsung selfoon gehou.

Volgens Beck was die roof en die moord op die wyse beplan want hy self het nie kans gesien om die oorledene op sy eie te oorrompel nie. Hy het aanvanklik getuig dat hy die oorledene slegs een keer met die yster teen die lyf geslaan het om horn onder bedwang te bring. Hy het egter later bygevoeg dat hy die oorledene twee houe teen die kop met die yster geslaan het nadat hulle die oorledene na die kombuis gesleep het. Volgens horn, het die oorledene van die houe met die yster teen sy kop, gebloei.

Beck het volgehou dat beide beskuldigdes 1 en 2 ten voile bewus was dat hulle na die oorledene se besigheidsperseel gaan om die oorledene te beroof en dat die oorledene vermoor moes word, aangesien hy horn sou kon identifiseer wat tot gevolg sou he dat hy noodwendig vir beskuldigde 1 en 2 sou moes impliseer in die saak.

Hy het beklemtoon dat die idee vir die roof sy oorsprong gehad het by beskuldigde 2 wat geld gesoek het vir huislike sake. Hy het beskuldigde 2 se weergawe heftig ontken dat die slegs saam is omdat hy sy gereedskap sou gaan haal en vervoer. Hy het verder ontken dat beskuldigde 1 slegs bewus geword het van die roof toe hy (Beck) na bewering die oorledene in die winkel toegetakel het.

Beck het in antwoord op die verskille in sy getuienis wat hy in 2009 voor Maqhubela WnR afgele het en wat hy nou getuig, gese dat die rede vir die verskille gelee is in die feit dat die vrae gedurende die verrigtinge op verskillende wyses aan horn gevra is. Dit se hy, onder andere, met verwysing na waar en op watter stadium hy en die ander gepraat het oor die beplanning van die roof en die moord. Dit blyk asof hy, volgens horn, in 2010 in meer diepte uitgevra is.

Dit is aan Beck gestel deur beskuldigde 1 se advokaat dat hy (beskuldigde 1) buite by beskuldigde 2 gewag het en dat Beck alleen die plek in is. Dat hy (beskuldigde 1) ingegaan het eers nadat Beck met die oorledene gepraat het. Dat Beck met die oorledene begin baklei het en dat hy (beskuldigde 1) toe ook deelneem aan die bakleiery. Hierop het Beck geantwoord deur te se dat beskuldigde 1 op enige stadium kon uitgegaan het indien hy nie deel van die bakleiery of indien hy nie deel van die roof sou wou wees nie.

Dit is voorts aan Beck gestel dat dit sy idee was om die gesteelde goed in die Toyota Stallion te laai. Hierop het Beck gese dat dit beskuldigde 2 se idee was, aangesien beskuldigde 2 belang gestel het in die battery wat in die Toyota Stallion was. Volgens Beck was dit nooit sy voorneme om die Toyota Stallion te steel nie omdat hy nie van enige kopers geweet het wat dit sou kon koop nie.

Gedurende herverhoor het hy getuig dat die rede waarom hy oorledene met die ysterstaaf in die voorkant van die besigheid geslaan het, was om hom onder bedwang te bring sodat hulle hom kon vasmaak. Hy het verder getuig dat dinge verkeerd sou geloop het indien beskuldigde 1 nie van die plan bewus was nie. Volgens hom, het beskuldigde 2 ook nooit bevraagteken oor waarom die goed op sy voertuig gelaai word nie. Volgens Beck het beskuldigde 2 ook nooit gevra wat binne die besigheidspersele gebeur het nie.

Hy het pertinent ontken dat beskuldigde 1 slegs agtertoe is om te kyk of die deur tot die kombuis nog gesluit is en ontken dat hy onmiddellik teruggekom het.    Dit was sy getuienis.

Edries George, die koper of "buyer", soos daar na hom verwys is, het getuig dat hy het na sonsak met sy familie tuis was te 46 Kilimanjaro straat, Tafelsig, Mitchell's Plain, toe beskuldigde 2 daar aankom en hom van die elektriese kraggereedskap van die oorledene aanbied om te koop. Volgens hom het beskuldigde 2 aan hom gese dat hy nie meer die gereedskap vir sy werk nodig gehad nie. Volgens hom was daar twee ander persone met beskuldigde 2, maar dat hulle die heeltyd in die voertuig waarmee die drie gekom het, gesit het. Hulle het ooreengekom dat hy slegs sekere van die gereedskap sou neem waarvoor hy R350 aan beskuldigde 2 betaal het. Volgens hom, het beskuldigde 2 die gereedskap by sy huis ingedra en het hy hom daarna betaal. Hy het nie voor die geleentheid beskuldigde 2 geken nie. Hy staaf die getuienis van kaptein Adolph Jonker van hoe die beskuldigde by die uitkenningsparade uitgeken is in materiele opsigte.

Stellings dat hy beskuldigde 2 op twee geleenthede by Woodstock polisiestasie in die selle besoek het en met horn daar gepraat het, het hy ontken. Hy het getuig dat op die geleenthede wat hy wel by Woodstock polisiestasie was, hy nooit   in   die   werf   van   die   Suid-Afrikaanse   Polisiestasie geparkeer het nie, maar op die hoofstraat buite die polisiestasie.

Die getuie het glad nie van sy getuienis in hoof afgewyk nie. Die Hof aanvaar sy getuienis dat beskuldigde 2 die persoon was wat hom genader het en dat beskuldigde 2 die een was wat die kooptransaksie en onderhandelinge met hom aangegaan het. Die Hof is tevrede in die omstandighede dat sy getuienis geloofwaardig en betroubaar is en het geen rede om dit in twyfel te trek nie.

Die getuienis van superintendent Liza Potgieter ten opsigte van beskuldigde 1 en die maak van die sogenaamde bekentenis is nie in geskil nie en word aanvaar as korrek.

By ooreenkoms tussen die Staat en die verdediging is die getuienis van mev Selfe, die oorledene se eggenote, erken en toegelaat as getuienis.

Konstabel Eugine Valentino Swanson, die ondersoekbeampte in die saak, het getuig dat hy die moordtoneel besoek het op

Van groot belang in sy getuienis is dat hy getuig oor die bloedplas waarin die oorledene gele het, die feit dat daar bloedspatsels teen die muur was en teen die wasbak wat, na my mening, stawing bied vir die feit dat die oorledene ook in die kombuisgedeelte aangerand is deur sy aanvallers. Daar is geen verdere leidrade op die toneel gevind wat kon help met die ondersoek nie. Hy het wel bevestig hoe en waar die oorledene se Stallion bakkie opgespoor is, maar dit het nie die ondersoek en die saak enigsins verder geneem nie.

Gedurende kruisverhoor het Swanson volgehou dat beskuldigde 1 wel die Caterpillar stewels aangehad het tydens sy arres en dat hy die Caterpillars by horn afgeneem het by Woodstock polisiestasie.

Die Hof is tevrede dat in die geheel gesien, Swanson by sy weergawe gehou het en dat sy getuienis geloofwaardig en betroubaar is. Die Hof het nie die indruk gekry dat hy enige van die beskuldigdes en/of Beck valslik wou inkrimineer in die saak nie.

Dit het die staatsaak gesluit.

Dat hy en Beck die oorledene daarna agter na die kombuis gesleep het. Dat, volgens horn, die oorledene, se mond en neus toe al gebloei het, maar dat die oorledene toe nog nie met voorwerpe gesteek of geslaan was nie en dat die oorledene nog gelewe het.

Hulle is daarna uiteindelik na Maitland waar die kratte vanaf oorledene se voertuig op beskuldigde 2 se voertuig oorgelaai is.    Hy het Beck se getuienis oor hoe hulle na Heideveld toe was waar die selfone uitgeruil is en waar daar "tik" gerook is, in wese gestaaf.

Hy het ook getuig hoe hulle vanaf Heideveld na George se huis toe is waar die gereedskap verkoop is aan George en hoe hulle daarna by beskuldigde 2 se huis dwelms gebruik het en bier gedrink het. Voorts getuig hy hoe hulle die volgende dag bymekaar gekom het en verder van die oorledene se eiendom sou verkoop het.

Die konflik het eers na vore gekom toe beskuldigde reeds getuig het en toe hy deur die Staat onder kruisverhoor geneem is. Beskuldigde 1 se hele weergawe is egter deurspek van teenstrydighede en onwaarskynlikhede. Daar is, met respek, feitlik nie een aspek van die feite-relaas wat hy verskaf, waarby hy konsekwent gebly het sedert 10 Julie 2007 nie.

In 2009 getuig hy dat Beck en die oorledene stoei met mekaar en dat Beck die oorledene stoot en dat die oorledene val. In 2010 getuig hy dat Beck en die oorledene stoei, dat Beck die oorledene se voete onder hom uitskop en dat die oorledene toe val.

Gedurende 2009 het hy getuig dat die oorledene se een hand onder sy, sy was en dat hy die oorledene moes oor rol om by sy hande uit te kom sodat hy dit agter sy rug kon vasmaak. In 2010 getuig hy dat die oorledene se hande reeds agter sy rug was.

Toe die staatsadvokaat horn uitvra oor die menige verskille in sy getuienis, kan hy geen verduideliking gee nie en toe daar aan horn gestel word dat die rede vir die verskille toe te skryf is aan die feit dat hy leuens vertel, se hy dat hy nie kan se of hy Meg of nie Meg nie.

In verband met die pak van die gereedskap in kratte, getuig hy in 2009 dat hy nie vir Beck daarmee gehelp het nie. In 2010 getuig hy, hy het wel gehelp daarmee.

In 2009 se hy dat Beck R300 vir die verkoop van die gereedskap by George gekry het. In 2010 getuig hy dat dit R350 was. Sy weergawe oor wanneer hy in besit gekom het van die oorledene se selfoon, verskil ook in 2009 van die in 2010.

Dit is so dat die oorledene, benewens die houe wat Beck horn toegedien het, ekstensief aangerand is en veelvuldige steekwonde toegedien is. Volgens Beck het beskuldigde 1 aan horn gese dat beskuldigde 1 net na die terugkom vanaf die oorledene, "dat die daad gepleeg of uitgevoer was" of woorde tot daardie effek.

Die waarskynlikhede in ag geneem, die bloed op sy skoen en Beck se getuienis dui daarop dat beskuldigde 1 baie meer betrokke was met die doodmaak van die oorledene as wat hy wil toegee.

As beskuldigde 1 geen aanranding op die oorledene wou gepleeg het nie en in ag genome die feit dat hy bewus was van die feit dat oorledene hulle sou uitken, waarom vra hy nooit agterna wat Beck met die oorledene gedoen het nie. Op sy weergawe wou hy nie eintlik die oorledene styf vasmaak en/of laat beseer nie.

Dit is derhalwe hoogs onwaarskynlik dat hy eers twee maande later sou hoor dat die oorledene dood is. As Beck hom so mislei het oor wat daar sou gebeur het, waarom distansieer hy homself nie en waarom vertel hy nie Salie agterna van die absolute en skokkende onvoorsiene situasie waarin Beck hom geplaas het nie. Dit sou seer sekerlik ook die effek gehad het dat hy vir Salie beskerm en hy en Salie kon dan ten minste die toneel verlaat het voordat Beck, volgens sy getuienis wat toe daar by die oorledene was, weer uit die oorledene se persele gekom het.

Opsommenderwys moet gese word dat beskuldigde 1 se getuienis van sodanige swak gehalte was dat sy weergawe, waar dit verskil met die van Beck en Swanson se getuienis, verwerp moet word as vals en leuenagtig.

Hy kon aanvanklik nie beskuldigde 1 uithelp nie omdat hy nie vervoer gehad het nie. Later toe sy vrou egter probleme ondervind met sy Nissan bakkie te Manenberg, het hy tesame met Beck en beskuldigde 1 na Manenberg gegaan en toe hy tevrede is dat sy vrou en familie uitgesorteer is, het hy en beskuldigde 1 en Beck na Soutrivier vertrek.
Dit dien gemeld te word dat Beck horn gese het dat hy voor 17:30 die aand by die oorledene se perseel moet wees aangesien dit die tyd is wat die oorledene sluit vir die dag. Na hy te Manenberg petrol in sy bakkie gesit het, het hulle na Soutrivier vertrek. Op daardie stadium het hy net R10 oorgehad en was hy bewus dat die petrol in die bakkie nie genoeg sou wees om hulle terug na Mitchell's Plain te neem nie. Volgens horn het hy nooit die aspek met Beck bespreek nie, maar het hy geweet dat hy die geld by Beck sou kry. Toe hulle by Soutrivier opdaag, wys Beck die oorledene aan horn uit waar die oorledene buite sy besigheid op die sypaadjie staan, besig om met mense te praat. Hy ry egter verby die besigheid en gaan parkeer so 100 meter weg van waar die oorledene se persele is.

Beskuldigde 2, volgens sy eie weergawe, weet ook nie hoeveel "tools" of wat die aard en omvang daarvan is nie, tog gaan hy en hy parkeer 100 meter weg verby die persele van die oorledene. Nieteenstaande die tydsfaktor, klim beskuldigde 2 uit die bakkie uit, daar is geen haas van sy kant af nie. Hy spreek nie eintlik Beck aan oor wanneer hy sy "tools" gaan haal nie. Hy maak eerder doodluiters sy enjinkap vas en volgens hom stap hy eers by straat af om samoosas te gaan koop met die laaste R10 wat hy het. Dit is interessant dat hy die samoosas koop sonder dat hy weet of Beck en/of beskuldigde 1 enige geld het vir petrol vir sy bakkie.

Op die stadium toe hy terugkeer en Beck vra of hy ingaan, weet hy ook nie of Beck reeds by die oorledene was nie. Wat inderdaad gebeur, is dat hulle al drie rustig in die voertuig sit en samoosas eet vir omtrent tien minute. Volgens horn is Beck eers daarna op sy eie na die oorledene se persele.

Beck in die voertuig is, vra hy vir Beck maar wat dan nou van die Stallion bakkie van die oorledene. Hierop se hy Beck het vir horn gese dat iemand dit sou kom haal. In die terugrit vra hy geen vrae oor die vertraging oor waarom hulle al die ompaaie gery het en waarom dit nodig was om die Stallion te gebruik om die goed in te laai en of daar te ry net om dit uiteindelik daar te abandoneer. Dit se die Hof in die lig van die feit dat die rede waarom hy daar saam was, was juis om die "tools" te gaan haal.

Toe beskuldigde 2 hieroor gekruisverhoor word, se hy dat hy maar gedink het dat Beck die eienaar se bakkie vir horn wou wegneem. Die verduideliking strook egter glad nie met beskuldigde 2 se weergawe dat hulle slegs na Brent's Electrical is om Beck se "tools" te gaan haal nie.

Na die transaksie tussen George en Beck, is hulle op pad na sy huis, toe Beck R100 aan horn gee. By sy huis het hulle weer "tik" gebruik en bier gedrink waarna beskuldigde 1 en beskuldigde 2 huis toe is. Dit is gemene saak dat Beck gese het dat die gereedskap moet daar by beskuldigde 2 se huis op die bakkie bly.

Die gevolgtrekking word verder versterk deur sy eie getuienis dat die res van die gereedskap die volgende dag met die hulp van Martin te Heideveld verkoop is. Hy het ook tydens die verkoop, geld van Beck gekry.

Beskuldigde 2 weerspreek horn ook oor wie die gereedskap by George se woning uitgedra het. Gedurende kruisverhoor word dit aan George gestel dat sy seun die dra werk gedoen het. Beskuldigde 2 wysig later deur te se dat Beck en George sou terug geloop het na die huis.

Beck is twee keer herroep sodat die getuienis en weergawes aan hom gestel kon word. Beck het ontken dat hy enigsins die saak met hulle bespreek het, behalwe as om te meld op watter klagtes hy in aanhouding voor was. Hy het egter volgens hom nie verdere detail aan hulle verskaf nie.      Die
Hof is nie van voorneme om hulle getuienis ten voile te herhaal nie. Wat egter duidelik is, is dat die twee getuies se getuienis oor wat Beck na bewering aan hulle sou vertel het, in wesenlike opsigte van mekaar verskil. Hulle getuienis is inderdaad teenstrydig met aspekte in die saak wat glad nie in geskil is nie.

Die Hof is tevrede dat die staatsadvokaat beide se getuienis met gemak gediskrediteer het met deurtastende en effektiewe kruisverhoor.

In die geheel was die Hof glad nie beindruk met Afrika se getuienis nie.   Hy het beide in sy getuienis in hoof en selfs weer in kruisverhoor swak vertoon. Sy getuienis is vol teenstrydighede. Hy kon glad nie verduidelik waarom sy getuienis oor wat Beck na bewering aan hom vertel het, teenstrydig is met die weergawes van Beck en beskuldigde 1 nie.

Selfs in sy getuienis voor die Hof maak hy nie pertinent melding dat hy gesien het hoe beskuldigde 1 die oorledene gesteek het nie.

Op die getuienis van die verdedigingsgetuies sou Beck gese het dat hy sou die saak op beskuldigde 1 sit wat die stekery betref. Die Hof is tevrede dat Beck se relaas oor die gebeure vanaf die tyd wat hy die verklaring aan die ondersoekbeampte gemaak het tot en met sy getuienis in die hof konstant gebly het. Dit maak gevolglik glad nie sin dat, nadat hy reeds aanspreeklikheid vir die moord aanvaar het, dat hy nou die fabelagtige weergawe aan Samuels sou vertel nie.

Bygevolg moet die Hof die getuienis van die verdedigingsgetuies ignoreer vanwee die menige teenstrydighede in die getuienis, die feit dat die getuienis bots met algemene aanvaarde getuienis wat glad nie in geskil is nie, die feit dat die getuienis glad nie sin maak nie en dat die getuienis totaal indruis teen die waarskynlikhede.

deurtastende kruisverhoor onderwerp gedurende die verhoor. Die Hof bevind dat waar daar inderdaad afwykings, byvoegings of verskille in sy getuienis is, is die Hof van mening dat dit nie ten opsigte van materiele aspekte is nie. Die Hof is tevrede met die verduidelikings wat hy aangevoer het vir die verskille wat daar teenwoordig mag wees. Die Hof het op geen stadium die indruk gekry dat hy onseker was oor sy weergawe nie. Die algehele indruk is dat hy konstant gehou het by sy weergawe in beide 2009 en 2010 verrigtinge. Die Hof het nooit die indruk gekry dat hy doelbewus leuens vertel nie.

Die Hof het op geen stadium die indruk gekry dat hy beskuldigde 1 of 2 doelbewus wou impliseer in die roof en moord nie. Indien hy wou, soos ek reeds gese het, kon hy byvoorbeeld gese het dat hy gesien het hoe beskuldigde 1 die oorledene gesteek of geslaan het. Al wat hy egter doen, is om die deelnemers, dit wil se beskuldigde 1 en 2, se onderskeie rolle in die roof en die moord te beskryf.

Op Beck se getuienis bevind die Hof dat die beskuldigdes saam met Beck die roof en die moord beplan het en deur gevoer het waartydens elkeen van hulle sy onderskeie rol gespeel het. Beskuldigdes 1 en 2 se weergawes word verwerp, nie alleenlik op die basis dat dit hoogs onwaarskynlik is nie, maar verder op die basis dat die weergawes leuenagtig en vals is.

Dit is die eenparige besluit van die Hof.

RILEY, WnR