IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(WES-KAAP HOE HOF, KAAPSTAD)

In die saak tussen

DIE STAAT

en

ELTON JEROME SMITH					Beskuldigde 1

WAYNE ABRAHAM SMITH				Beskuldigde 2 

V O N N I S

BINNS-WARD, R

Nadat ek die beskuldigdes skuldig bevind het in die hof se uitspraak gelewer op 7 en 8 Desember van verlede jaar, was die verdere verrigtinge in die verhoor uitgestel om 'n verslag te bekom omtrent die beskuldigdes se agtergrond en persoonlike omstandighede. Afsonderlike verslae is daarna ten opsigte van die iedere van die beskuldigdes opgestel deur me Darleen Koegelenberg, wat as maatskaplike werker in die openbare diens sedert 1981 werksaam is.   Die proefbeampte se verslae

is by ooreenkoms tussen die staatsaanklaers en die advokaat vir die verdediging ingehandig as Bewysstukke DD en EE onderskeidelik. Die advokate net ooreengekom dat dit nie nodig was dat me Koegelenberg haar verslae onder eed moes bevestig nie.

Beskuldigde 2 het getuienis aangebied ter versagting van vonnis, maar die inhoud daarvan het wesenlik daarop neergekom as niks meer as bevestiging van wat in die proefbeampte se verslag uiteengesit is nie. Ek is nie van plan om met die inhoud van die proefbeampte se gedetailleerde verslae te handel nie. Dit kan egter aanvaar word dat ek die verslae deeglik deurgelees het en die inhoud daarvan in sy geheel in ag geneem het vir doeleindes van vonnisoplegging.

Die verslae vertoon 'n verontrustende beeld van die twee beskuldigdes as jong mans. Alhoewel hulle van 'n relatiewelik stabiele familie-agtergrond afkomstig is in die sin dat hulle ouers vir meer as 30 jaar met mekaar getroud gebly het en hulle vader adekwaat vir hulle materiele behoeftes versorg het, is dit duidelik dat hulle albei vanaf 'n betreklike jong ouderdom tekens van anti-sosiale of onvanpaste gedrag getoon het. Hulle het oenskynlik van dwelms begin gebruik maak vanaf hulle vroee tienerjare en as gevolg hiervan het hulle, hulle aan onaanvaarbare gedrag skuldig gemaak tot so Vi mate dat hulle skoolloopbane in die wiele gery is

Beskuldigde 1 het skool verlaat op Graad 8 vlak en beskuldigde 2 is uit die skool geskors toe hy in Graad 9 was. Alhoewel hulle daarna etlike werksgeleenthede aangepak het, is dit duidelik dat hulle nie op "n langdurige basis in enige werk kon bly nie. Die mees belangrike doelwit in beide van hulle lewens blyk te wees om geld te kry om dwelms te koop. Dit blyk ook dat gedurende hulle kinderjare was hulle vader vir lange periodes afwesig as gevolg van sy werk destyds as h langaf stand vragmotordry we r.

Beskuldigde 1 is lid van 'n gevangenisbende en dit lyk dat beskuldigde 2 ook 'n bendelid geword het. Hy het sekere tatoeeermerke op sy liggaam laat aanbring en kon geen oortuigende   verduideliking   hiervoor  vir  die   proefbeampte aanbied nie. Die getuienis is dat dwelms vrylik in die gevangenis bekombaar is en die beskuldigdes hou vol met hulle verslawing daaraan.

Daar is geen getuienis voor die hof wat my oortuig dat die een of die ander van die beskuldigdes so onvolwasse was tot so h mate dat hulle ouderdom as wesenlike versagtende omstandighede in berekening gebring kan word nie. Normaaiweg sou die betreklike jeugdigheid van 'n veroordeelde iets  wees   wat   in   ag   geneem   word   by  vooruitsigte   van hervorming en rehabilitasie. As ek kyk na die beskuldigdes se geskiedenis en hoe hulle, hulle nou in die tronk bevind, kry ek die indruk dat die kanse van hervorming uiters skraal is.

"A court is not to be given a clean slate on which to inscribe whatever sentence it thought fit. Instead it was required to approach that question, conscious of the fact that the legislature has ordained life imprisonment or the particular prescribed period of imprisonment as the sentence which should ordinarily be imposed for the commission of the listed crimes in the specified circumstances. In short, the legislature aimed at ensuring a severe standardised and consistent response from the courts to the commission of such crimes, unless there were, and could be seen to be, truly convincing reasons for a different response. When considering sentence, the emphasis was to be shifted to the objective gravity of the type of crime and the public's need for effective sanctions against it. The specified sentences were not to be departed from lightly and for flimsy reasons which could not withstand scrutiny. Speculative hypotheses favourable to the offender, maudlin sympathy, aversion to imprisoning first offenders, personal doubts as to the efficacy of the policy implicit to the amending legislation and like considerations, were equally obviously not intended to quality as substantial and compelling circumstances. Nor were marginal differences in the personal circumstances or degrees of participation of co-offenders which, but for the provisions, might have justified differentiating between them."

In die geval van beskuldigde 1 moet hy dwingende en wesenlike omstandighede bewys hoekom die voorgeskrewe minimum vonnis van lewenslange gevangenisstraf nie opgele mag word nie ten opsigte van die veroordeling op die aanklagte van moord. So ook die 15 jaar voorgeskrewe minimum vonnis ten opsigte van die aanklagte van roof. Volgens my oordeel, het hy horn nie van hierdie bewyslas gekwyt nie. Die moord is doelbewus uitgevoer en die oorledene is koelbloedig gekap en ter dood gebring, oenskynlik slegs sodat die geld wat hy op horn gehad het, gebruik kon word om dwelmmiddels te bekom en sodat sy selfoon en sy trouring te gelde gemaak kon word ook vir daardie doeleinde.

Dit is verswarend dat die beskuldigde onmiddellik na die moord met sy dwelmrokery en kaartspelery kon aangaan asof niks gebeur het nie. Dit is ook verswarend dat nadat hy gearresteer was en tot in hierdie stadium van die verhoor, het hy absoluut geen teken van berou getoon nie. ti Mens wat op so "h wyse kan optree, hou h gevaar in vir die gemeenskap. Die vonnis wat die hof ople moet ook getuig van die diepe afkeur van die gemeenskap vir wat die beskuldigde gedoen het. Sy grusame dade het die gemeenskap van 'n waardiglike en bydraende lid ontneem. Dit het ook sielesmart en verdriet aan die oorledene se eggenote en sy bejaarde ouers aangedoen, wat hulle mee sal moet lewe vir die res van hulle dae Na my oordeel is die uiterste vonnis in hierdie geval nie net die voorgeskrewe vonnis nie, maar ook die toepaslike. Beskuldigde 1 word as gevolg gevonnis:

Die vonnisse op klagtes 2, 3 en 4 sal samelopend wees met die vonnis van lewenslange gevangenisstraf wat met betrekking tot aanklagte 1 opgele was.

Wat beskuldigde 2 betref is die misdrywe waarop hy skuldig bevind was ook ernstig. Die toepaslike vonnis vir 'n begunstigde tot misdryf hou tot 'n sekere mate in verhouding met die ernstigheid van die misdryf waartoe hy Vi begunstigde is. Die omstandighede waaronder hy 'n gemeenskaplike doel met beskuldigde 1 gevorm het om die verhuurde motor en die persoonlike eiendom van die oorledene te steel, is verswarend. Hy het ook geen berou getoon nie en gee my min hoop dat hy sal hervorm, of dat hy gerehabiliteer sal word nie.

Die enigste toepaslike vonnis is een van Vi langdurige termyn van gevangenisstraf. Wees die uiters verswarende faktore, is ek van oordeel dat dit aangewese is om te gelas ingevolge artikel 276B van die Strafproseswet dat beskuldigde 2 nie op parool uitgeplaas mag word nie, alvorens hy twee-derdes van die gevangenisstraf wat opgele sal word, uitgedien het Ek moet   meld   in   sy   geval   dat   in   die   bepaling   van   die gevangenisstraftermyn, dat ek in ag geneem het dat hy vir 14 maande verhoorafwagtend in die tronk was.

Dit word verklaar ten opsigte van beide van die beskuldigdes ingevolge artikel 103 van Wet 60 van 2000, dat hulle onbevoeg is om h vuurwapen te besit.