IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA 
(WES-KAAP HOe HOF, KAAPSTAD)

In die saak tussen:

en

UITSPRAAK

Die appellant in hierdie aangeleentheid is op 26 Mei 2010 skuldig bevind aan een klag van moord en een klag van intimidasie in die Streekhof gehou te Bellville, Wes-Kaap. Hy was gevonnis tot twaalf (12) jaar gevangenisstraf ten opsigte van die moordaanklag en drie (3) jaar gevangenisstraf ten opsigte van die intimidasieklag, welke laasgenoemde vonnis gelas is om samelopend met die vonnis op die moordklag uitgedien te word.

Die appellant kom in hoer beroep na hierdie Hot teen beide skuldigbevinding en vonnis nadat Streeklanddros Greyvenstein aan horn verlof toegestaan het om te appelleer.

Die eerste skoot het afgegaan. Die oorledene het omgeval en hy, Booysen, het begin aanstap. Die appellant het agter hom aangehardloop, die vuurwapen uitgehaal, in sy maag gedruk en gese hulle weet waar hy bIy, en as hy praat sal hulle aan hom doen wat hulle aan die oorledene gedoen het.

Booysen het verskeie male herhaal, in hoofgetuienis en onder kruisverhoor,    dat    beskuldigde    2    die    vuurwapen    aan beskuldigde 1, die appellant oorhandig het voor die skietery. Ook in hoofgetuienis, en aanvanklik in kruisverhoor, het hy getutg dat die appellant, nadat hy die wapen by beskuldigde 2 gekry het wat dit volgens hom voor uit sy broek gehaal het, vorentoe geloop het, die vuurwapen gerig het, en die sneller getrek het. Die oorledene was nog voor die woning se deur.

Hy het soms gefrustreerd geraak met die ondervraging. Sy verduideliking oor sy besoek aan die Rasta vriend was nie oortuigend nie, en hy kon nie verduidelik hoekom hy omgedraai het toe die persoon se deur toe was sonder om te klop nie.

Hy het nie lank gestaan nie, want hy het vir Ryno ges£ hy wil loop, dit raak laat. Hy was eintlik baie haastig en hy wou by sy huis kom. Sy verduideliking hiervoor was onoortuigend en sy haas het hom blykbaar nie gepla toe hy na die Rasta vriend gegaan het vir die dagga nie.

Dit was duidelik dat daar baie teenstrydighede was tussen sy getuienis tot op daardie stadium en sy verklaring. Byvoorbeeld in sy verklaring het hy gemeld dat hy wel vir die oorledene koerantpapier gegee het, dat hy saamgedobbel het en dat hy voor geloop het toe hulle gestap het.

Hierdie getuienis is met groot besonderhede verduidelik en herhaal. Daarna het appellant toe die vloekwoorde gese en die sneller getrek. Volgens die getuie wat pertinent gevra is, het die appellant nie by die hekkie inbeweeg na die oorledene daar in was nie.
Die oorledene was tien tot vyftien tree weg van appellant toe hy hom geskiet het. Hy het ook bevestig dat die plek waar hy gestaan het nie op die foto voor die Hof sigbaar was nie. Op hierdie stadium het die Hof verdaag. Die Landdros het voorgestel dat Booysen sy destydse verklaring aan die polisie bestudeer.

Ook sy weergawe oor wat tussen die oorledene en die beskuldigde gebeur het, het drasties verander. Die appellant het volgens hom die oorledene gegryp van agter aan sy klere, die vuurwapen geneem en hom teen sy kop geskiet. Daar was onoortuigende getuienis omtrent die gebrek aan tekens van die tweede skoot, en waarom die getuie daarvoor sou gaan soek het die volgende dag.

Ander getuienis van Booysen wat nie betroubaar was nie, was dat hy die oorledene kon sien waar hy gestaan het nadat hy omgeval het, en wat betref die beligting in die area.    In teenstelling met die Landdros se bevinding dat sy verduidelikings vir die veranderinge in sy getuienis verduidelik is, dink ons die verduideliking was onoortuigend.

Ek is nie van voornemens om die getuienis van die appellant of die ander beskuldigdes in besonderhede te behandel nie. Die appellant se getuienis het neergekom op h alibi. Alhoewel sy getuienis geensins uitstaande was nie, het hy konsekwent by sy weergawe gehou en is sy getuienis nie weerspreek deur die getuienis van die ander beskuldigdes of die verdediging se getuienis nie.
Namens die verdediging is die getuienis van twee eertydse staatsgetuies ook aangebied. Die een, Mariana Witbooi, het getuig dat sy gewoon het in die huis waar die oorledene volgens Booysen geklop het, en toe geskiet is. Selfs al het sy geslaap en was sy nie nugter nie, vind ek dit onwaarskynlik dat sy nie die klop en die twee skote reg by haar kamervenster gehoor het nie. Volgens haar is die area voor haar huis donker en was dit nie verlig deur straat- of ander ligte nie.

Hy het eers heelwat later sy weergawe aan die polisie vertel want hy wou nie betrokke raak nie. Hy het die oorledene geken, maar hulle was nie vriende nie. Hy was wel bevriend met beskuldigdes 2 en 3, maar hulle kuier nie saam nie, en later het hy gese dat hy ook soms met appellant geloop het. Die getuienis van hierdie getuie was ook konsekwent en nie vir die Hof meer of minder waarskynlik as die getuienis van Booysen nie.   Wat betref die Landdros se uitspraak het die
Landdros sekere van die weersprekings in die getuienis van Booysen beskryf, maar besonder min oorweging daaraan gegee.

In effek het die Verhoorlanddros die uiteenlopende weersprekings in die betwiste getuienis van die enkel staatsgetuie heeltemal onderskat Die rede vir die verandering van sy getuienis, naamlik dat hy sy verklaring aan die polisie bestudeer het, het sy nie behoorlik, indien enigsins, oorweeg nie. Sy het ook glad nie oorweging gegee aan die feit dat die getuie aanvanklik aan die polisie leuens vertel het oor sy waarnemings en sy eie identiteit nie.

Sy fouteer ook deur te bevind dat die staatsgetuie se getuienis oor die noodlottige wond aanduidend is van die betroubaarheid van sy getuienis, en het nie voldoende oorweging gegee aan die feit dat daar ander redes kon wees waarom hy hierdie inligting gehad het nie, insluitend sy erkende onverklaarbare besoek aan die toneel die oggend toe die moord ontdek is.

"No onus rests on the accused to convince the Court of the truth of any explanation he gives. If he gives an explanation, even if that explanation is improbable, the Court is not entitled to convict unless it is satisfied, not only that the explanation is improbable, but that beyond any reasonable doubt it is false. If there is any reasonable possibility of his explanation being true, then he's entitled to his acquittal."

Na die Hof se mening het die Landdros haarself wanvoorgelig met betrekking tot die feite in hierdie aangeleentheid Die gevolgtrekking is dus dat wanneer die getuienis kumulatief beoordeel word, daar nie gese kan word dat die getuienis van die appellant nie redelik moontlik waar kan wees nie.