IN DIE HOE HOF VAN SUID-AFRIKA (WES-KAAP HOE HOF, KAAPSTAD)
Saakno A232/11
In die saak tussen: 
JACOBUS GROENEWALD

en

UITSPRAAK

GRIESEL R:
[1] Die eerste respondent (Telkom) het in die landdroshof van Riversdal dagvaarding uitgereik teen die appellant (as eerste verweerder) en die Langeberg Munisipaliteit (die munisipaliteit), as tweede verweerder. Telkom se eis was vir skadevergoeding voortspruitend uit skade veroorsaak aan sekere van Telkom se ondergrondse telefoonkabels te Stilbaai deur 'n meganiese slootgrawer wat aan die appellant behoort. Na atloop van die verhoor, wat beperk was tot die kwessie van aanspreeklikheid, het die landdros die volgende bevel toegestaan:

'(a)  Dat eerste verweerder mildelik (sic) aanspreeklik is vir die skade aan die eiser se ondergrondse kabels.
(b) Dal eiser se eis teen tweede verweerder op die hoof- en alternatiewe eis van die hand gewys word.
(c) Die kwessie mbt koste staan oor vir latere beredenering tesame met die beredenering van quantum/

Feitelike agtergrond

[3] Gedurende April 2004 het 'n span werknemers van die munisipaliteit herstelwerk aan 'n rioollyn voor Kiewiet Eiendomme se perseel op Stilbaai verrig. Dit het onder meer behels dat die rioollyn tot 'n diepte van 3 meter oopgegrawe moes word. Op die dag voor die voorval het die werknemers van die munisipaliteit besef dat hul graafmasjien te klein was om die taak te verrig en het hulle die appellant genader om 'n groter masjien beskikbaar te stel om die oopgrawing te voltooi. Die appellant het sy CAT320 slootgrawer tesame met sy operateur, ene Swart, aan die munisipaliteit beskikbaar gestel. Die betrokke kabels is op 21 April 2004 beskadig toe hierdie slootgrawer sy eerste skep grond gegee het.
[4] Telkom het daarop die appellant en die munisipaliteit in die alternatief gedagvaar vir sy skade. Telkom se gedingsoorsaak teen beide verweerders was in hoofsaak gebaseer op die bepalings van art 108 van die Poskantoorwet, 44 van 1958. In die alternatief steun Telkom op die nalatigheid van die onderskeie werknemers van die appellant en/of die munisipaliteit. Die tersaaklike gedeelte van art 108 lees soos volg:

'108 Toevallige of nalatige beskadiging van telekommunikasielyne of oproep-kantoorspreekselle
lemand wat, hetsy regstreeks of deur middel van 'n .dier, voertuig of ander voor-werp wat sy eiendom of onder sy bewaring of beheer is. "n telekommunikasielyn . . . van die telekommunikasiemaatskappy vernietig of beskadig, is aanspreeklik om aan die telekommunikasiemaatskappy die onkoste te betaal wat aangegaan word om die vernietiging of beskadiging te vergoed ..."

[7] In die lig van hierdie bepalings het die verhoor in die hof a quo hoofsaaklik gewentel om die vraag welke een van die twee verweerders vir Telkom se skade aanspreeklik is. Tussen die verweerders onderling was daar *n geskil aangaande die aard en inhoud van die ooreenkoms tussen hulle. In sy verweerskrif het die appellant erken dat die betrokke slootgrawer sy eiendom was; dat die operateur daarvan ten tyde van die voorval wat die skade veroorsaak het in diens van die appellant was; en dat die operateur binne die aard en omvang van sy diensbestek by appellant gehandel het. Die appellant het egter aangevoer dat die operateur die uitgrawingswerk 'onder die toesig en uitsluitlik op instruksies van 'n werknemer van die [munisipaliteit], ene Lesley, uitgevoer het'. Die verweerskrif gaan dan soos volg voort:

'[Die appellant] pleit in die lig van die voorgaande dat, uit hoofde van die ooreenkoms tussen [die appellant] en [die munisipaliteit], die uitgrawingswerk uilgevoer is:
(a) terwyl die operateur van die slootgrawer onder die direkte beheer en kontrole van die munisipaliteit was;
(b) die munisipaliteit vir die uitgrawingswerk uitsluitlik verantwoordelik was en die risko ten opsigte daarvan gedra het/

[9] In sy uitspraak het die landdros die appellant se weergawe van die ooreenkoms aanvaar. Hy het egter desnieteenstaande bevind dat die appellant deurentyd in 'besit, beheer en bewaring' van die slootgrawer was, met die gevolg dat die appellant dus middellik aanspreeklik is vir die skade aan Telkom se ondergrondse kabels.

Op appel

'Is *n werkgewer middellik aanspreeklik waar hy sy werknemer vir 'n bepaalde taak of tydperk aan "n tweede party afstaan en die werknemer daarna deur sy nalatigheid aan "n derde party skade berokken? Soms ja, soms nee.'

Gevolgtrekking

maak nie. Die appellant is klaarblyklik aanspreeklik om Telkom se koste te betaal.

[15]    Die volgende bevel word hierin uitgereik:

'Vonnis word toegestaan ten gunste van die eiser teen die eerste verweerder vir betaling van 'n bedrag van R75 000 plus koste.'
2. Origens word die appel van die hand gewys met koste.
3. Geen bevel ten opsigte van die koste van die tweede respondent (tweede verweerder a quo) word gemaak nie.

B M GRIESEL 
Regter van die Hoe Hof

HENNEY R: Ek stem saam.

R C A HENNEY
Regter van die Hoe Hof